به گزارش اصفهان زیبا؛ کمبودهای مقطعی مواد غذایی ، ناشی از افزایش ناگهانی تقاضا است. در پی گزارشهای مکرر از کمبود برخی کالاهای خوراکی در فروشگاههای سطح استان اصفهان، مقامات و فعالان زنجیره تأمین، ضمن تأیید وجود تنشهای مقطعی در بازار، این پدیده را ناشی از یک افزایش ناگهانی در تقاضای مردم دانستند و اطمینان دادند که هیچ گونه مشکل ساختاری در عرضه و تولید این اقلام وجود ندارد. در روزهای اخیر، شاهد مراجعه بیشتر شهروندان به فروشگاههای زنجیرهای و خردهفروشیها و همچنین ابراز نگرانی از خالی بودن قفسه برخی کالاهای اساسی مانند روغن و برنج بودهایم. برای واکاوی دقیق این موضوع و فهم ریشههای آن، با مقام مسئول در حوزه توزیع، گفتوگو کردهایم.
از شوک تقاضا تا تأخیر در پر کردن قفسهها
رئیس انجمن شرکت های صنعت پخش استان اصفهان به اصفهان زیباگفت: وضعیت توزیع کالاهای اساسی و خوراکی از نظر زیرساختی و لجستیکی تقریبا نسبت به قبل تفاوتی نداشته و دچار کمبود نشده است. با این حال، گاهی شوکهایی به بازار وارد میشود که اساس آن بر اضافه تقاضا استوار است.جمشید سلطانی در این زمینه با تشبیه فرآیند عرضه به یک خط تولید پیوسته بیان کرد: به عنوان مثال، شما امروز یک کالایی را دارید که طبق نُرم، یک کامیون بار میآورید. هر مقداری طبق نُرم، در زمان عادی مصرف میشود. وقتی این کالا در زمان غیرنُرمال، یک دفعه مصرفش بالا میرود و تمام میشود، تا دوباره از کارخانه بارگیری شود و برسد، مقداری زمان میبرد. از این جهت، بازار الان مقداری تحت تنش است. این توضیح نشان میدهد که چرخه سفارش، تولید، حمل و توزیع به قفسه فروشگاهها، نیازمند یک بازه زمانی است و زمانی که تقاضا به صورت غیرمنتظرهای از الگوی عادی خود خارج میشود، این چرخه دچار تأخیر می شود که نتیجه آن، خالی ماندن موقتی قفسههاست. این پدیده بیشتر یک تقدم و تأخر در عرضه است تا یک کمبود واقعی.
اخبار و سیاستهای جدید عوامل محرک افزایش ناگهانی تقاضا
سؤال اصلی اینجاست که چه عواملی موجب این افزایش ناگهانی و غیرنُرمال تقاضا شده است؟
بر اساس بررسیهای میدانی و اظهارات مسئولان، سه عامل عمده ،دست به دست هم دادهاند تا تقاضای دسترسی به مواد غذایی افزایش ناگهانی داشته باشد. به گفته رئیس انجمن شرکت های صنعت پخش استان اصفهان ، اخبار سیاسی و بحثهایی که ممکن است، تنشها را افزایش یا کاهش دهد در سطح جامعه بازتاب یافته است و به صورت ناخودآگاه باعث ایجاد نگرانی و احساس ناامنی در ذهن بخشی از مصرفکنندگان شده است. این نگرانی در بسیاری از موارد به شکل خریدهای مازاد بر نیاز واقعی و ذخیرهسازی بروز میکند.
سلطانی یکی دیگر از مهمترین عوامل تشدیدکننده را موضوع کالابَرگ دانست و توضیح داد: کالابَرگ هم به صورت ناگهانی و به صورت از قبل پیشبینیشده نبود، اتفاقی اعلام شد و همه آمدند. به جای اینکه یک دهم خرید داشته باشند، الان شد ده برابر، پنج برابر، دو برابر. این باعث شد که یک حجم زیادی از کالا از قفسه مغازهها و فروشگاهها منتقل شود به داخل منازل. این انتقال گسترده کالا از بازار به انبارهای شخصی، شکافی آنی در شبکه توزیع ایجاد کرد. نکته دارای اهمیت این است که بازار پیش از این نیز با چالشهایی در تأمین برخی کالاها مانند روغن و برنج دستوپنجه نرم میکرد. به بیان یکی از مسئولان، با آمدن این مسائل (اخبار و کالابَرگ)، مشکلِ هنوز حلنشده است بلکه، مقداری تشدید هم شد.
تأکید بر نبود کمبود تولید و چشمانداز بهبود تدریجی
رئیس انجمن شرکت های صنعت پخش استان اصفهان افزود: از لحاظ مقدار تولید و عرضه مشکلی نیست. به عبارت دیگر، پایههای تولید کالاهای اساسی در کشور استوار است و کارخانهها با ظرفیت در حال فعالیت هستند. مشکل فعلی، یک اختلال موقت در نقطه تعادل عرضه و تقاضا است که به دلیل عوامل روانی و سیاستی به وجود آمده است. خبرهای امیدوارکنندهای نیز از روند بهبود بازار به گوش میرسد. پیشبینی میشود با گذشت زمان و پس از آنکه خریدهای هیجانی و ناشی از کالابَرگ به پایان برسد، عطش بازار یا به عبارتی آن ولع بازار کاهش پیدا کند. این کاهش تقاضای غیرضروری، به توزیعکنندگان فرصت خواهد داد تا با آرامش بیشتری چرخه عرضه را به جریان بیندازند و قفسهها را به طور منظم پر کنند.
سلطانی گفت: من مطمئنم که الان در بحث برنج و روغن گشایشهایی دارد اتفاق میافتد و انشاالله این تا قبل از ماه رمضان حتما خودش در بازار نشان میدهد. افزایش عرضه کالاهای پرمصرف در ماه مبارک رمضان با نزدیک شدن به ماه مبارک رمضان، این پرسش مطرح میشود که آیا الگوی مصرف متفاوت این ماه میتواند بر تنشهای بازار بیفزاید؟ در پاسخ به این نگرانی، منابع آگاه اعلام کردند که طبق روال هر سال، تمهیداتی اندیشیده شده است.
این تمهیدات ویژه، معطوف به کالاهایی است که مصرف آنها در ماه رمضان به طور سنتی افزایش مییابد. سلطانی با ذکر مثال بیان کرد: به خصوص کالاهایی مثل خرما که مصرف آنها در ماه رمضان بیشتر است، عرضه بیشتری خواهند داشت. بر این اساس، برنامهریزی برای افزایش تدارکات، ذخیرهسازی و توزیع این قبیل کالاها از هفتهها پیش آغاز شده است تا همگان بتوانند نیازهای خود را در این ماه عزیز به سهولت تأمین کنند. وضعیت کنونی بازار اصفهان را میتوان به رودخانهای تشبیه کرد که به دلیل بارش ناگهانی (افزایش تقاضا) موقتاً خروشان شده، اما از سرچشمه آن (تولید) همچنان آب به اندازه کافی جریان دارد.
او افزود: انتظار میرود این خروش با مدیریت عرضه و به ویژه با خردورزی مصرفکنندگان فروکش کند. کارشناسان اقتصادی و مسئولان از مردم درخواست میکنند با اعتماد به ثبات نظام تولید و توزیع کشور، از خریدهای ذخیرهای و غیرضروری خودداری کنند. این رفتار نه تنها فشار بر شبکه توزیع را کاهش میدهد، بلکه باعث میشود کالاها به صورت عادلانهتری در دسترس همه شهروندان قرار گیرد. همکاری مردم در این زمینه، مهمترین عامل برای بازگشت آرامش به بازار در کوتاهترین زمان ممکن خواهد بود.
