به گزارش اصفهان زیبا؛ روزهداری علاوه بر انجام یک عمل عبادی، روشی برای «تنظیم اخلاط»، پاکسازی بدن و بازگرداندن تعادل به قوای جسم و روح است. حکمایی چون ابنسینا در آثار خود روزه و کمخوریِ حسابشده را از مهمترین راههای حفظ تندرستی میدانستند.
از دیدگاه آنها، وقتی بدن برای ساعاتی از دریافت غذا بازمیایستد، فرصت مییابد مواد زائد انباشتهشده را دفع کند، دستگاه گوارش استراحت کند و حرارت غریزی به ترمیم بافتها بپردازد.
با این حال، روزهداریِ صحیح نیازمند رعایت اصولی است تا بهجای سود، موجب ضعف، کمآبی یا سوءمزاج نشود.اصولی که در گفتوگو با دکتر محمد انصاریپور، مدیر گروه طب ایرانی و رئیس سلامتکده طب سنتی اصفهان ذکر است و حاصل آن را برای شما بازگو میکنیم:
آمادگی پیش از شروع روزه
توصیه میشود چند روز پیش از آغاز روزه، حجم و سنگینی غذا بهتدریج کاهش یابد تا بدن دچار شوک ناگهانی نشود.
مصرف غذاهای بسیار چرب، سرخکردنی، پرادویه، فستفودها و خوراکهای دیرهضم باید محدود شود، زیرا این مواد «امتلاء» یا پُری مضر ایجاد میکنند و باعث تشنگی و خوابآلودگی روز بعد میشوند.
همچنین تنظیم ساعت خواب، کاهش مصرف کافئین و پرهیز از شببیداری به آمادهسازی بدن کمک میکند.
اصول سحری سالم و پایدار
وعده سحر مهمترین نقش را در حفظ توان جسمی و ذهنی در طول روز دارد. از دیدگاه طب سنتی، سحری باید هم مقوی باشد و هم بهآرامی هضم شود تا انرژی بدن بهتدریج آزاد شود. ویژگیهای یک سحری مناسب عبارتاند از:
ایجاد سیری پایدار بدون سنگینی معده
داشتن رطوبت معتدل برای پیشگیری از تشنگی
تأمین مواد مغذی اصلی: غذاهایی مانند نان سبوسدار، حلیم کمچرب، فرنی، سوپهای ملایم، عدسی، تخممرغ نیمبرشت، مقدار کمی کره یا روغن طبیعی، مغزهایی مانند بادام و گردو (در حد متعادل) و میوههای شیرینِ ملایم گزینههای مناسبی هستند. نوشیدن آب کافی اما نه بیش از حد نیز اهمیت دارد.
مصرف زیاد نمک، ترشیها، شیرینیهای غلیظ، چای پررنگ و غذاهای بسیار خشک یا سرخشده میتواند تشنگی و ضعف را تشدید کند.
حفظ تعادل در طول روز
طب سنتی بر نگهداری «قوای بدنی» تأکید دارد. انجام کارهای بسیار سنگین، ورزش شدید، قرار گرفتن طولانی در آفتاب یا محیطهای گرم، هیجانات شدید، خشم و اضطراب میتواند باعث تحلیل قوای بدن و بروز علائمی مانند سردرد، سرگیجه، بیحالی یا افت فشار شود.
در صورت امکان، استراحت کوتاه در میانه روز(قیلوله) توصیه میشود تا به بازسازی انرژی کمک میکند. همچنین کاهش مصرف محرکهای ذهنی و حفظ آرامش روانی، روزهداری را آسانتر میکند.
شیوه صحیح مصرف افطار؛ آغاز تدریجی، نه ناگهانی
پس از ساعتها پرهیز از غذا، معده در حالت استراحت قرار دارد و دریافت ناگهانی غذای سنگین میتواند موجب سوءهاضمه، نفخ و سوزش معده شود.
بهترین روش، باز کردن روزه با نوشیدنی ولرم و شیرینِ ملایم مانند آب جوشیده ولرم با کمی عسل یا چند عدد خرماست.
این کار قندخون را بهآرامی بالا میبرد و معده را آماده فعالیت میکند. سپس مصرف سوپ، آش رقیق، شیربرنج یا غذاهای سبک توصیه میشود و بهتر است غذای اصلی با فاصله زمانی کوتاهی بعد از آن خورده شود.
پرخوری در افطار یکی از مهمترین عوامل افزایش وزن و ناراحتیهای گوارشی در ماه روزهداری است.
نوشیدن مایعات در فاصله افطار تا سحر
نوشیدن تدریجی مایعات توصیه میشود، نه مصرف حجم زیاد آب در یک زمان کوتاه. آب بسیار سرد، نوشابهها و شربتهای بسیار شیرین مناسب نیستند.
آب ولرم و شربتهای سنتی میتوانند به حفظ آب بدن کمک کنند. همچنین مصرف میوههای آبدار مانند خیار، کاهو، هندوانه یا مرکبات شیرین در حد اعتدال مفید است.
توجه به مزاج فردی
یکی از اصول بنیادین طب سنتی، تفاوت میان افراد است. افراد گرممزاج معمولاً بیشتر دچار تشنگی و گرگرفتگی میشوند و بهتر است از غذاهای بسیار تند، شور و گرم پرهیز کرده و از خوراکهای خنکترِ طبیعی بهره ببرند.
افراد دارای بیماریهای مزمن نیز باید با احتیاط بیشتری روزه بگیرند و در صورت لزوم با پزشک مشورت کنند.
