به گزارش اصفهان زیبا؛ تبوتاب لاغری این روزها پیر و جوان نمیشناسد؛ حتی به قشر خاصی محدود نمیشود و زن و مرد و هم ندارد. از وقتی دانشمندان و متخصصان تغذیه گواهی دادند که تناسب اندام و لاغری میتواند به طول عمر بشر بیفزاید، روند تولید و کشف داروهایی با هدف کاهش وزن به شکلی سرسامآور سرعت گرفت؛ از قرصهای که سوختوساز بدن را افزایش میدهند تا آمپولهایی که با کاهش اشتها، چاقی را مهار میکنند.
در این میان انواع آمپول طرفداران خاص خودشان را دارند که با وجود قیمتهای گیجکننده، باز هم از محبوبیت روزافزون برخوردارند.
بررسی بازار نشان میدهد که در سال 1405 قیمت مانجارو با توجه به دُز و نوع قلم تزریقی بین 60 میلیون تا 120 میلیون برای هر قلم متغیر است.
با این حال، اندکی دقت در پیرامونمان کافی است که افرادی را ببینیم که تا چند ماه پیش اضافه وزن زیادی داشتند و حالا به طرز شگفتانگیزی لاغر شدهاند؛ آن هم لاغری که گمان میرود بر اثر بیماری خاصی ایجاد شده که یکباره چنین وزنی را از دست دادهاند.
بلاگرها و بازیگرانی هم هستند که در فضای مجازی با لاغری خیرهکننده خود بهنوعی تبلیغی میشوند برای این روشهای لاغری و بر استفاده از آن، دامن میزنند.
البته پزشکان و متخصصانی نیز در همین فضا با ارائه مطالبی در این زمینه، باعث ترغیب افراد به کاهش وزن از طریق تزریق آمپول میشوند.
عادت میکنیم!
«مریم» کارمند است و پس از چندماه حدود 20 کیلو وزن کم کرده. او برای درمان تخمدان پلیکیستیک به متخصص مراجعه میکند که هنگام گفتوگو با یکی از بیماران، به وجود آمپول لاغری مانجارو برای رفع این مشکل، پی میبرد! با اینکه این آمپول قیمت زیادی داشته و این روش لاغری برایش سخت بوده؛ اما از آنجا که چاقی سالها بلای جانش بوده، دل به دریا میزند و آمپول را تزریق میکند: «اوایل خیلی اذیت میشدم و استرس زیادی داشتم. تهوع و یبوست دمارم را درآورده بود. میخواستم رهایش کنم و دیگر سراغش نروم؛ ولی کمشدن اشتها و حس سبکی که پیدا کرده بودم، مانع این کار شد. حالا که 20 کیلو کم کردهام از کارم راضیام و امیدوارم که دیگر شبیه آدم قبلی نشوم.»
تعداد کسانی که از عوارض این آمپولها شکایت دارند کم نیست؛ اما دکترها میگویند به مرور این عوارض برطرف میشود و بدن عادت میکند.
افراد زیادی با این آمپول به وزن ایدئال خود رسیدهاند؛ با این حال هستند کسانی که دارو با بدنشان سازگار نشده و مجبور شدهاند آن را قطع کنند.
«شیوا» چهلساله است و با کلی امید به لاغری، آمپول مانجارو را تهیه و تزریق میکند؛ اما مجبور میشود به خاطر عوارضی که بهبود نیافته دارو را قطع کند: «من متأسفانه از آن دسته بودم که با مانجارو عوارض شدید گوارشی گرفتم. یبوست خیلی اذیتم میکرد و گاهی دلدردهای شدید داشتم. مصرف فیبر و مایعات و پروبیوتیک هم تأثیری در بهبودم نداشت. در نهایت مجبور شدم دارو را قطع کنم. از این موضوع ناراحتم؛ چون اشتهایم را عالی کنترل میکرد.»
این تجربه نشان میدهد که این داروها برای همه افراد مناسب نیست و اگر تحت نظر متخصص دریافت نشود، مشکلات جبرانناپذیری بهدنبال خواهد داشت.
صفرکیلومترها روشهای غیرتهاجمی را امتحان کنند
مستانه تابش، مشاور تخصصی تغذیه، چاقی و جراحی چاقی و دکتری فیزیولوژی ورزشی در گفتوگو با «اصفهان زیبا» میگوید که همه افراد نمیتوانند بدون بررسی و مشاوره تخصصی از این داروها استفاده کنند: «طبیعتا آمپولهای لاغری مختص کسانی است که بیامآی بالای ۲۷ دارند؛ یعنی درجاتی از اضافه وزن دارند، همراه با یک بیماری مرتبط با چاقی، مثل آپنه خواب یا دیابت؛ همچنین افرادی که بیامآی بالای 30 دارند و دچار چاقی هستند. فردی که صفرکیلومتر است و تا الان هیچ وقت رژیم نگرفته و سایر روشها را امتحان نکرده، ترجیح این است که از نظر سوابق بررسی شود. این افراد لزوما نیاز به دارو ندارند و بهتر است که اول روشهای غیرتهاجمی مثل رژیم و ورزش و تغییر سبک زندگی را امتحان کنند و بعد ببینیم که آیا نیاز هست که از سایر روشها استفاده شود یا نه.»
عوارض آمپولها
عوارض گوارشی این آمپولها یکی از عواملی است که برخی افراد را مجبور به قطع مصرف آنها میکند. او مهمترین مسئله را همین عارضه میداند که در ابتدای درمان ایجاد میشود و به سایر عوارض نیز اشاره میکند: «تهوع، استفراغ، یبوست، اسهال، نفخ، بادگلوهایی که بوی تخممرغ فاسد میدهند، احساس پری شدید، سیری زودرس و کاهش اشتها که متناسب با مکانیزم داروست از جمله عوارض آمپولهای لاغری است. عمده این علائم به این دلیل است که تخلیه معده به روده کند شده. حجم غذا و سرعتخوردن، نوع غذا که شامل فیبر، پروتئین و یا کربوهیدات بوده است نیز در این علائم مؤثرند.»
به غیر از این عوارض، برخی دریافتکنندگان داروی لاغری دچار مشکلاتی میشوند که ممکن است سلامتی آنها را تهدید کند. این متخصص تغذیه در این باره تصریح میکند: «ریفلاکس، سوزش سرِ دل، ضعف، سردرد و سرگیجه عوارضی است که با شروع درمان ایجاد میشود و بهمرور از بین میرود؛ اما برخی علائم را نباید نادیده گرفت و باید خیلی مراقب آنها باشیم. احتمال التهاب و سنگ کیسه صفرا وجود دارد که این مسائل به خود آمپول ارتباطی ندارد. این عوارض ناشی از کاهش وزن شدید است که ممکن است در روشهای دیگر لاغری مثل بایپس و… که فرد وزن زیادی را به سرعت از دست میدهد نیز دیده شود.»
تابش به پانکراتیت حاد نیز اشاره میکند که درد شدید و مداومی در بالای شکم فرد احساس میشود و به پشت نیز انتشار مییابد. او تأکید میکند در صورت داشتن چنین علائمی، باید حتما به اورژانس مراجعه شود.
کمآبی بدن و مشکلات کلیوی یکی از مسائلی است که دریافتکنندگان دارو ممکن است به آن گرفتار شوند. این دکتری فیزیولوژی ورزشی دلیل این مسئله را نیز به دارو مرتبط نمیداند: «کمآبی و دهیدراتهشدن میتواند در بلندمدت در عملکرد کلیهها اختلال ایجاد کند؛ اما این موضوع به خود آمپول ارتباطی ندارد. معمولا در اثر استفراغها و اسهال شدید اتفاق میافتد و یا اینکه فرد مایعات کافی استفاده نمیکند.»
افت قند و ضعف شدید نیز در برخی افراد اتفاق میافتد: «این موضوع نیز به خود آمپول ارتباطی ندارد و معمولا در افراد دیابتی دیده میشود که همزمان با آمپول از انسولین یا داروهای کاهنده قندخون گروه سولفونیل اوره استفاده میکنند. این افراد حتما زیر نظر متخصص غدد باید دارو را شروع کنند که دُز دارو با انسولین تنظیم شود.»
تابش با بیان اینکه این عوارض جزو عارضههای نادر دارو هستند، به کاهش توده بدون چربی و ازدسترفتن بافتهای بدنی نیز اشاره میکند که کمتر موردتوجه قرار گرفته است: «استفاده از آمپولهای لاغری میتواند باعث کاهش بدون توده چربی شود. در برخی از مطالعات کاهش بین 40 تا 45درصد از بافتهای بدون چربی گزارش شده که عضلات هم در همین بافت قرار میگیرد؛ از این رو دریافت پروتئین کافی و داشتن رژیم غذایی مناسب و تمرینات مقاومتی، نه فقط تمرینات هوازی و پیادهروی، در پروسه درمان با این داروها برای ما بسیار مهم است.»
چه کسانی نباید آمپول لاغری بزنند؟
به گفته مشاور تخصصی تغذیه، چاقی و جراحی چاقی، افدیای دو مورد اصلی را برای منع مصرف این داروها اعلام کرده است: «گروه اول افرادی هستند که سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان تیروئید داشته باشند یا سندرم منتومالتیپلاندوکرینپلازی تایپ دو که یک سندرم غدد درونریز است؛ همچنین فردی که سابقه حساسیت شدید به این دارو داشته باشد و با اجزای این دارو دچار آنژیوم شود و یا سابقه آنافیلاکسی داشته باشد. این افراد اصلا نباید از این آمپولها استفاده کنند. گروه دیگر کسانی هستند که منع مطلق ندارند؛ ولی خیلی باید با احتیاط استفاده کنند و خودسرانه نباید سراغ این داروها بروند. این افراد کسانی هستند که به گاستروپارزی شدید دچارند که در اصطلاح عامیانه به آن فلج معده میگویند؛ همچنین افرادی که بیماری شدید گوارشی دارند.»
او دلیل این موضوع را چنین توضیح میدهد: «خود داروی تریزپاتاید تخلیه معده به روده را کند میکند؛ بنابراین میتواند باعث تشدید علائم گوارشی شود. اگر فردی سابقه پانکراتیک داشته یا اگر به پانکراسی شک داشته باشیم، حتما باید ارزیابی دقیق انجام شود. کسی که سابقه سنگ صفرا یا بیماریهای کیسه صفراوی دارد، اگرچه منع مصرف قطعی ندارد؛ اما حتما باید با تجویز پزشک از دارو استفاده کند؛ چون مصرف این دارو میتواند باعث شود که سنگها دردناک شوند یا فرد را دچار التهاب کیسه صفرا کند. کسانی که انسولین مصرف میکنند یا داروهای کاهنده قند از خانواده سولفورها، به خاطر اینکه در معرض افت قند یا هایپوگلایسمی قرار نگیرند، باید حتما زیر نظر پزشک باشد.»
از دیگر مواردی که استفاده از آمپولهای لاغری در آن حساسیت ویژهای دارد، کسانی هستند که سابقه رتینوپاتی دیابتی دارند؛ یعنی مشکلات شبکیه به واسطه دیابت ایجاد شده است؛ حالا چه موارد فعال و چه مواردی که فرد قبلا دچار رتینوپاتی از نوع شدید بوده؛ ولی الان کنترل شده است.
این دکتری فیزیولوژی ورزشی تأکید میکند که چنین افرادی حتما باید با متخصص غدد مشورت کنند؛ زیرا ممکن است استفاده از این دارو رتینوپاتی را بدتر کند.
طبق گفته تابش، فردی که در اثر استفاده از آمپول اسهال و استفراغ شدید داشته باشد و بدنش بهشدت کم آب شود، حتما باید دارو را قطع کند؛ چون خطر آسیب کلیوی وجود دارد.
زنگ خطر داروهای لاغری قاچاق
پایان این گزارش به بازار داغ قاچاق این آمپولها و نوع تقلبی آنها میرسد. با اینکه سازمان غذا و داروی کشور با صدور اطلاعیهای رسمی زنگ خطر این پدیده روبهگسترش را به صدا درآورده؛ اما آمپول ژنریک تیرزپاتاید (مانجارو) بدون طی مراحل قانونی و دریافت مجوزها لازم به صورت قاچاق به کشور وارد میشود. از آنجا که این آمپولها جزو داروهایی است که باید در یخچال نگهداری شود، نگهداری نادرست آن میتواند پیامدهای خطرناکی داشته باشد که گاهی جبرانناپذیر خواهند بود.
