به گزارش اصفهان زیبا؛ مسمومیت یکی از مشکلات مهم سلامت است که ممکن است در هر سن و شرایطی رخ دهد. گاهی مصرف اشتباه یک دارو، خوردن ماده غذایی آلوده یا تماس با مواد شیمیایی، سلامت فرد را به خطر می‌اندازد.
در برخی موارد، علائم مسمومیت خفیف هستند؛ اما گاهی این وضعیت به‌سرعت پیشرفت می‌کند و جان فرد را تهدید می‌کند. بنابراین، شناخت عوامل خطر، توجه به نشانه‌ها و رعایت اصول ایمنی می‌تواند از بسیاری از مسمومیت‌ها جلوگیری کند.
دکتر شیوا صمصام شریعت، متخصص طب اورژانس، فلوشیپ سم شناسی بالینی و مسمومیت‌ها و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، در گفت‌وگو با اصفهان زیبا به این موارد اشاره کرده است.
مسمومیت چه زمانی بروز می‌کند؟
مسمومیت زمانی اتفاق می‌افتد که ماده‌ای خارج از تحمل بدن وارد آن شود و باعث اثرات سوء بر عملکرد سیستم‌ها و اندام‌های بدن شود.
این ماده می‌تواند یک ماده سمی، مانند سموم کشاورزی، مواد نفتی و مواد سوزاننده باشد یا حتی یک ترکیب دارویی باشد که در دوز مجاز، نقش درمانی دارد؛ اما زمانی که بیش از حد مجاز وارد بدن شود، باعث بروز علائم مسمومیت خواهد شد.
مسمومیت‌ها به سه دلیل غیرعمدی، عمدی و القاشده اتفاق می‌افتند.
علل غیرعمدی شامل مسمومیت در کودکان و مسمومیت‌های شغلی است. علل عمدی اغلب با قصد آسیب زدن به خود رخ می‌دهند. در موارد القاشده نیز فرد یا افرادی به‌وسیله فرد یا افراد دیگر مسموم می‌شوند؛ برای مثال، با ریختن یک ترکیب سمی در غذا و نوشیدنی یا قرار گرفتن در معرض یک گاز سمی.
به انواع مسمومیت‌ها اشاره می‌کنید؟
مسمومیت‌ها به‌طور کلی به سه دسته مسمومیت‌های دارویی، غیردارویی و گزش‌ها تقسیم می‌شوند.
مسمومیت‌های شایع دارویی شامل داروهای پرمصرف، مانند داروهای ضدافسردگی، آرام‌بخش‌ها، داروهای قلبی، داروهای ضدفشار خون و داروهای دیابت هستند.
همچنین، مسمومیت‌های شایع غیردارویی شامل سموم کشاورزی، مواد مخدر، الکل‌ها، مواد اسیدی و قلیایی و مواد نفتی می‌شوند.
شدت مسمومیت بر اساس میزان ماده مصرفی و راه ورود آن به بدن متفاوت است.
در گزش‌های سمی نیز چون ماده‌ای بیگانه وارد بدن می‌شود، مسمومیت بروز می‌کند.
راه‌های ورود ماده سمی به بدن شامل مسیر خوراکی و گوارشی، غشاهای مخاطی، پوست، تنفس، تزریق و گزش است. روش‌های سم‌زدایی و درمان نیز بر اساس هر یک از این راه‌ها متفاوت هستند.
چه راه‌هایی را برای پیشگیری از بروز مسمومیت پیشنهاد می‌دهید؟
پیشگیری از بروز مسمومیت و همچنین مسمومیت مجدد، با کنترل عامل زمینه‌ای، مهم‌ترین راه کاهش عوارض ناشی از مسمومیت است.
-مواد شیمیایی و دارویی را دور از دسترس کودکان نگه دارید.
-مواد غیرخوراکی را در ظروف و بطری‌های مواد خوراکی نگهداری نکنید. متأسفانه برخی از خانواده‌ها گاهی بنزین، نفت، سموم و مواد دیگر را در بطری‌های نوشیدنی نگهداری می‌کنند و فردی که قصد مصرف یک ماده خوراکی را دارد، با ماده‌ای غیرخوراکی مسموم می‌شود.
-بدون مشورت پزشک دارو مصرف نکنید.
-دوز داروی مصرفی و حتی شرکت تولیدکننده آن را بدون مشورت پزشک تغییر ندهید.
-داروهای سالمندان را در جعبه‌هایی قرار دهید که روزهای هفته و ساعات شبانه‌روز را از یکدیگر تفکیک می‌کنند تا مصرف داروها آسان‌تر شود.
-در صورت سابقه مسمومیت عمدی، مشاوره روان‌پزشکی و روان‌شناسی انجام دهید.
برای پیشگیری از گزش، اقدامات حفاظتی لازم را رعایت کنید.
-همچنین توصیه می‌شود به‌محض مشاهده نخستین علائم مسمومیت، بیمار را به نزدیک‌ترین مرکز درمانی برسانید و از درمان‌های خودسرانه و غیرعلمی خودداری کنید.
برای مثال، گاهی دیده می‌شود وقتی فردی ماده‌ای اسیدی بلعیده است، به او شیر می‌دهند یا اگر ماده‌ای قلیایی بلعیده باشد، به او سرکه یا آب‌لیمو می‌دهند. این کار کاملاً اشتباه است و می‌تواند عوارض بیشتری ایجاد کند.
با توجه به سرد شدن هوا و استفاده از وسایل گرماشی، به راهکارهای پیشگیری از مسمومیت با گازمنوکسیدکربن هم اشاره می‌کنید؟
در فصل سرما، وسایل گرمایشی و دودکش‌ها را بررسی کنید. مسیر خروج دود باید باز باشد و وسایل سوخت‌سوز باید تهویه مناسبی داشته باشند. نصب هشداردهنده مونوکسید کربن نیز می‌تواند به شناسایی زودهنگام این گاز کمک کند.
در صورت تماس با گاز، اگر خروج از محیط خطر بیشتری ایجاد نمی‌کند، به فضای باز بروید و از ورود دوباره به محل آلوده خودداری کنید. در موارد مشکوک یا هنگام بروز علائم، فوراً با اورژانس تماس بگیرید و بسته‌بندی ماده یا داروی احتمالی را برای ارائه اطلاعات به کادر درمان همراه داشته باشید.
نکته باقیمانده؟
مسمومیت همیشه قابل پیش‌بینی نیست، اما بسیاری از موارد آن با آگاهی، نگهداری ایمن مواد خطرناک و رعایت اصول بهداشتی قابل پیشگیری هستند. توجه به همین اقدامات ساده می‌تواند سلامت افراد خانواده را حفظ کند و از بروز حوادث جدی جلوگیری کند.
در نهایت، آگاهی از اصول ایمنی و پرهیز از درمان‌های خودسرانه، نقش مهمی در کاهش خطر مسمومیت دارد. در چنین شرایطی، اقدام سریع و دریافت کمک تخصصی می‌تواند از بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری کند.
