ضرورت تعیین‌تکلیف انتخابات شوراها، شفافیت دورکاری و پیامدهای محدودیت خدمات پنجشنبه‌ها در مدیریت‌شهری

به گزارش اصفهان زیبا؛ رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان بر ضرورت تعیین‌تکلیف انتخابات شوراها، شفافیت دورکاری و پیامدهای محدودیت خدمات پنجشنبه‌ها در مدیریت‌شهری تأکید کرد.
مصطفی نباتی‌نژاد در نطق میان‌دستور خود در دویست‌وسی‌ونهمین جلسه علنی شورای اسلامی شهر اصفهان با تسلیت فرارسیدن ایام فاطمیه اظهار کرد: این روزها، یاد بزرگ‌بانوی مبعوث تاریخ، حضرت فاطمه‌زهرا (سلام‌الله‌علیها) را با خاطره‌های فرزند مظلوم فرزندش سیدعلی حسینی‌خامنه‌ای در اولین‌فاطمیه بدون او گرامی می‌داریم و داغ‌دار آن بانویی هستیم که نامش با مظلومیت، حق‌طلبی، دفاع از حقیقت و مسئولیت در برابر جامعه گره خورده است؛ بانویی که زندگی کوتاهش، درسی ماندگار درباره نسبت میان حق، عدالت و مسئولیت به تاریخ داد.او افزود: ایام فاطمیه، تنها موسم اشک و سوگواری نیست؛ فرصتی است برای بازخوانی یک پرسش بزرگ: وقتی حق مردم در میان است، وقتی جامعه با دشواری و نگرانی روبه‌روست و وقتی صدای مطالبه‌گری به گوش می‌رسد، ما در برابر این مسئولیت چه می‌کنیم؟ آیا تنها به بیان همدردی و ابراز نگرانی بسنده می‌کنیم، یا برای کاهش رنج مردم، اصلاح امور و دفاع از حقوق عمومی، تصمیم‌های روشن و اقدام‌های عملی انجام می‌دهیم؟ یاد حضرت‌زهرا (سلام‌الله‌علیها) و اهل کسا از ما می‌خواهد که حق را فقط در سخن گرامی نداریم؛ بلکه در رفتار، تصمیم و شیوه اداره جامعه نیز پاسدار آن باشیم.او ادامه داد: امروز، در روزهایی که کشورمان شرایطی دشوار را پشت سر می‌گذارد، سایه جنگ نظامی، اقتصادی و شناختی بر زندگی مردم سنگینی می‌کند و مردم ایران هم‌زمان با ایستادگی و مقاومت تاریخی خود با دشواری‌های اقتصادی و دغدغه معیشت نیز دست‌وپنجه نرم می‌کنند، این پرسش برای ما مسئولان جدی‌تر از همیشه است. مردم در چنین شرایطی، بیش از هر چیز به آرامش، ثبات، صداقت و اطمینان نیاز دارند. آنان باید احساس کنند که مسئولان، مشکلاتشان را می‌بینند، صدایشان را می‌شنوند و برای حل مسائل، در میدان عمل حضور دارند؛ نه اینکه میان وعده‌ها، بخش‌نامه‌ها و فرایندهای اداری سرگردان بمانند.
نباتی‌نژاد تصریح کرد: مردم در روزهای سخت، بیش از هر زمان دیگری به مسئولان خود نیاز دارند؛ نه فقط برای شنیدن حرف‌های خوب، بلکه برای دیدن تصمیم‌های درست، رفتار مسئولانه و دریافت خدمت واقعی. آنان انتظار دارند در شرایط دشوار، دستگاه‌های مسئول به جای افزودن بر نگرانی‌ها، از بار مشکلات بکاهند؛ به جای پیچیده‌ترکردن مسیرها، راه خدمت را هموار کنند و به جای سکوت یا پاسخ‌های کلی، توضیحی روشن، صادقانه و قابل‌فهم ارائه دهند. اعتماد عمومی سرمایه‌ای نیست که بتوان آن را با شعار حفظ کرد؛ اعتماد، نتیجه عملکرد روزانه، پاسخ‌گویی مستمر و احترام واقعی به مردم است.
او افزود: در چنین روزگاری، اداره شهر صرفا انجام مجموعه‌ای از وظایف اداری نیست؛ امانتی است بر دوش ما. امانتی که ارزش آن را باید در آرامش شهروندان، حل مشکلات مردم، حفظ حقوق عمومی و پاسخ‌گویی صادقانه به مطالبه‌های آنان سنجید. هر تصمیمی که در این شورا و در مجموعه مدیریت‌شهری گرفته می‌شود، مستقیما بر زندگی مردم اثر می‌گذارد؛ از وضعیت حمل‌ونقل و خدمات شهری گرفته تا اجرای پروژه‌ها، رسیدگی به درخواست‌های شهروندان در حوزه های شهرسازی، حفظ نظم و زیبایی شهر و حمایت از اقشار آسیب‌پذیر. بنابراین، هیچ تصمیمی نباید صرفا از زاویه سهولت اداری یا ملاحظات سازمانی بررسی شود؛ معیار اصلی باید این باشد که آن تصمیم چه اثری بر زندگی مردم دارد و آیا به بهبود کیفیت خدمت‌رسانی منجر می‌شود یا خیر. رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: اگر از سیره حضرت‌زهرا(سلام‌الله‌علیها) درس حق‌طلبی و مسئولیت‌پذیری می‌آموزیم، باید این آموزه را در رفتار و تصمیم‌های امروز خود نیز نشان دهیم؛ در جایی که مردم انتظار دارند صدایشان شنیده شود، کارشان روی زمین نماند و در پیچ‌وخم دستگاه‌های اداری، احساس بی‌پناهی نکنند. حق‌طلبی فقط اعتراض به بی‌عدالتی‌های بزرگ نیست؛ گاهی در پیگیری یک پرونده شهروند، پاسخ‌دادن به یک درخواست، جلوگیری از تبعیض، رعایت قانون و ایستادگی در برابر بی‌نظمی‌های کوچک نیز معنا پیدا می‌کند. مسئولیت‌پذیری نیز فقط در زمان بحران معنا ندارد؛ بلکه باید در همه روزها، در نحوه حضور ما، کیفیت تصمیم‌گیری، سرعت پاسخ‌گویی و میزان توجه ما به جزئیات زندگی مردم دیده شود.
او افزود: از همین منظر، می‌خواهم سه موضوع مهم را با همکاران محترم در میان بگذارم: نخست، بلاتکلیفی در تعیین‌تکلیف انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا و مسئولیت ما در این شرایط؛ دوم، ضرورت شفافیت، نظارت و پاسخ‌گویی در اجرای دورکاری و سوم، پیامدهای محدودشدن خدمات در روزهای پنجشنبه بر زندگی مردم و روند اجرای پروژه‌های شهری.
نباتی‌نژاد خاطرنشان کرد: موضوع نخست، بلاتکلیفی در تعیین‌تکلیف انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستاست. روشن است که انتخابات، یکی از مهم‌ترین جلوه‌های امنیت و مشارکت مردم در اداره امور کشور و شهر است و طبیعتا ابهام در زمان‌بندی، فرایند و نحوه برگزاری آن بر اعتماد عمومی و برنامه‌ریزی مدیریت‌شهری اثرگذار است؛ اما در چنین شرایطی، وظیفه همه ما در ستاد انتخابات کشور، بازیگران این عرصه و دستگاه‌های خدمت‌رسان ازجمله خود شهرداری‌ها و دهیاری‌ها این نیست که وارد حاشیه‌ها شویم یا از مسئولیت‌های جاری فاصله بگیریم؛ بلکه باید با حفظ آرامش، رعایت قانون و پرهیز از هرگونه شائبه، امور شهر را با جدیت دنبال کنیم. تا زمانی که مسئولیت برعهده ماست، مردم حق دارند خدمات منظم، تصمیم‌های دقیق و پاسخ‌گویی روشن دریافت کنند و بر پایه حدیث معصوم که می‌فرماید: «اِعْمَلْ لِدُنْيَاكَ كَأَنَّكَ تَعِيشُ أَبَدًا، وَاعْمَلْ لِآخِرَتِكَ كَأَنَّكَ تَمُوتُ غَدًا؛ برای دنیایت چنان کار کن که گویی همیشه زنده خواهی بود و برای آخرتت چنان عمل کن که گویی فردا خواهی مُرد»، این روزها و ساعات خدمت را تلفیقی از کار دنیایی و آخرتی می‌دانیم؛ هم آینده‌نگر و هم در لحظه‌ای تمام.
او ادامه داد: اما جدای از اهتمام فردی و جمعی ما، لازم است همه دستگاه‌های مرتبط، اطلاع‌رسانی شفاف و به‌موقع داشته باشند تا مردم، کارکنان و مدیران شهری بدانند در هر مرحله چه وظیفه‌ای برعهده دارند. ابهام طولانی‌مدت، زمینه‌ساز شایعه، بی‌اعتمادی و اختلال در برنامه‌ریزی است. ما باید نشان دهیم که حتی در شرایط بلاتکلیفی سیاسی یا انتخاباتی، اداره شهر متوقف نمی‌شود و حقوق مردم نباید قربانی ابهام‌های اداری و سیاسی شود؛ شورا نیز باید در چهارچوب قانون، پیگیر تعیین‌تکلیف موضوع باشد و اجازه ندهد مسائل مهم شهر تحت‌تأثیر نبود تصمیم روشن، معطل بماند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: موضوع دوم، ضرورت شفافیت، نظارت و پاسخ‌گویی در اجرای دورکاری است. دورکاری، در شرایط خاص می‌تواند ابزاری برای مدیریت منابع و انرژی، کاهش تردد و حفظ سلامت کارکنان باشد؛ اما اگر بدون برنامه، بدون شاخص ارزیابی و بدون نظارت اجرا شود، ممکن است به کاهش کیفیت خدمات، تأخیر در پاسخ‌گویی و افزایش نارضایتی مردم منجر شود. دورکاری نباید به معنای تعطیلی خدمت، قطع ارتباط با شهروندان یا انتقال بار مسئولیت از دستگاه به مردم باشد. شهروندی که برای انجام یک کار اداری مراجعه می‌کند، نباید به‌دلیل نبود سازوکار مشخص، چندین بار رفت‌وآمد کند یا میان واحدهای مختلف سرگردان شود. ضروری است برای اجرای دورکاری، فهرست دقیق خدمات، زمان‌بندی پاسخ‌گویی، شماره‌های تماس، سامانه‌های فعال و مسئول هر فرایند به‌صورت شفاف اعلام شود. باید مشخص باشد که کدام امور به شکل غیرحضوری انجام می‌شود، کدام خدمات نیازمند حضور است و در صورت بروز مشکل، شهروند باید به چه مرجعی مراجعه کند.
او اظهار کرد: همچنین لازم است عملکرد واحدهای صف و ستاد با شاخص‌های روشن سنجیده شود؛ ازجمله تعداد درخواست‌های پاسخ‌داده‌شده، مدت‌زمان رسیدگی، میزان رضایت مردم و تعداد پرونده‌های معطل‌مانده. اگر دورکاری باعث شود کار مردم سریع‌تر، دقیق‌تر و کم‌هزینه‌تر انجام شود، می‌تواند یک فرصت باشد؛ اما اگر صرفا به کاهش حضور کارکنان بدون حفظ خروجی منجر شود، باید در شیوه اجرای آن تجدیدنظر کرد.
نباتی‌نژاد بیان کرد: در این زمینه، نظارت شورا و مدیران شهری اهمیت ویژه‌ای دارد. ما باید هم حقوق کارکنان را در نظر بگیریم و هم حقوق شهروندان را. کارکنان نیز در شرایط دشوار نیازمند حمایت، برنامه‌ریزی و دستورالعمل روشن هستند؛ اما حمایت از کارکنان نباید به معنای نادیده‌گرفتن حق مردم برای دریافت خدمت باشد. عدالت اداری اقتضا می‌کند که همکاران ما از شرایط کاری مناسب برخوردار باشند و درمقابل، شهروندان نیز از خدمت منظم، محترمانه و قابل‌پیش‌بینی بهره‌مند شوند.
او با بیان اینکه موضوع سوم، پیامدهای محدودشدن خدمات در روزهای اداری تنها به پنج ساعت و تعطیلی نهادینه‌شده روزهای پنجشنبه بر زندگی مردم و روند اجرای پروژه‌های شهری است، افزود: ممکن است کاهش ساعات یا محدودشدن فعالیت اداری، از منظر مدیریت تصمیمی ساده به نظر برسد؛ اما باید آثار واقعی آن بر شهروندان، پیمانکاران، کسب‌وکارها، پروژه‌های عمرانی و اقشار مختلف جامعه بررسی شود. بسیاری از مردم، به‌ویژه شاغلان، تنها در روزهای خاصی فرصت مراجعه به دستگاه‌های اداری را دارند. اگر خدمات در روز پنجشنبه محدود شود، ممکن است آنان ناچار شوند برای انجام یک کار ساده، مرخصی بگیرند، هزینه بیشتری پرداخت کنند یا هفته‌ها در انتظار بمانند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان اظهار کرد: از سوی دیگر، پروژه‌های شهری به پیوستگی، هماهنگی و نظارت مستمر نیاز دارند. هرروز کاهش فعالیت، اگر بدون جبران و برنامه‌ریزی باشد، می‌تواند زمان اجرای پروژه‌ها را طولانی‌تر کند؛ هزینه‌ها را افزایش دهد و بهره‌برداری از طرح‌هایی را که مردم به آن‌ها نیاز دارند، به تأخیر بیندازد. در شرایطی که شهر با مسائل مختلفی مانند، خشکی زاینده‌رود، ترافیک، بافت فرسوده، آلودگی هوا، کمبود فضاهای عمومی و نیاز به توسعه خدمات روبه‌روست، نباید اجازه دهیم تصمیم‌های اداری، ناخواسته روند پیشرفت پروژه‌ها را کُند کند.
البته روشن است که مدیریت منابع و انرژی، رعایت حقوق کارکنان و توجه به شرایط عمومی کشور ضروری است؛ اما هر تصمیمی باید با ارزیابی دقیق پیامدها همراه باشد.او تصریح کرد: اگر قرار است خدمات کماکان در روز پنجشنبه محدود شود، باید برای خدمات ضروری، پاسخ‌گویی تلفنی و غیرحضوری، رسیدگی به امور فوری و نظارت بر پروژه‌های فعال، سازوکار جایگزین وجود داشته باشد. مردم نباید احساس کنند که در بخشی از هفته، شهر از حرکت می‌ایستد یا دسترسی آنان به مدیریت‌شهری قطع می‌شود. شهروندان باید بدانند حتی در روزهای محدودیت، مسیر ارتباطی آنان با شهرداری باز است و مسائل ضروری‌شان پیگیری خواهد شد.نباتی‌نژاد عنوان کرد: در هر سه موضوع، یک اصل مشترک وجود دارد: تصمیم‌گیری باید از نگاه مردم انجام شود. ما نباید فقط بپرسیم اجرای یک تصمیم برای سازمان آسان‌تر است یا هزینه اداری آن را کاهش می‌دهد؛ باید بپرسیم این تصمیم برای شهروندی که درآمد محدود دارد، برای سالمندی که دسترسی آسان به سامانه‌ها ندارد، برای کارگری که امکان گرفتن مرخصی ندارد، برای خانواده‌ای که با مشکلات اقتصادی روبه‌روست و برای کسبه‌ای که زمان و هزینه برایش اهمیت دارد، چه معنایی خواهد داشت. مدیریت‌شهری زمانی موفق است که این تفاوت‌ها را ببیند و در تصمیم‌های خود لحاظ کند.
او افزود: همکاران محترم؛ مردم از ما انتظار ندارند همه مشکلات کشور و شهر را یک‌شبه حل کنیم؛ اما انتظار دارند در برابر مشکلات بی‌تفاوت نباشیم. انتظار دارند اگر تصمیمی دشوار است، صادقانه توضیح دهیم؛ اگر خدمتی با محدودیت مواجه شده، راه جایگزین ارائه کنیم؛ اگر پروژه‌ای با تأخیر روبه‌روست، علت آن را روشن بگوییم و برای جبران آن برنامه داشته باشیم و اگر خطایی رخ داده است، مسئولانه آن را بپذیریم و اصلاح کنیم. این رفتارهاست که سرمایه اجتماعی را حفظ می‌کند و فاصله میان مردم و مسئولان را کاهش می‌دهد.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: همچنین باید توجه داشته باشیم که در شرایط بحرانی، کیفیت ارتباط با مردم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. سکوت، تأخیر در اطلاع‌رسانی و پاسخ‌های مبهم، نگرانی‌ها را افزایش می‌دهد. لازم است روابط‌عمومی‌ها، مدیران و مسئولان مربوط، با زبان روشن و محترمانه با مردم سخن بگویند. اطلاع‌رسانی نباید صرفاً انتشار بخش‌نامه باشد؛ باید به زبان قابل‌فهم، دقیق و کاربردی و در تمام شبانه‌روز به‌صورت ۲۴×۷ توضیح دهد که مردم چه کاری باید انجام دهند، چه خدمتی دریافت می‌کنند و در صورت بروز مشکل، به کجا مراجعه کنند. از سوی دیگر، شورا باید نقش نظارتی خود را جدی‌تر دنبال کند. نظارت به معنای مچ‌گیری یا ایجاد مانع برای مدیران نیست؛ نظارت یعنی اطمینان از اینکه تصمیم‌ها در مسیر قانون، عدالت، کارآمدی و منافع عمومی اجرا می‌شوند. ما باید گزارش‌های منظم دریافت کنیم؛ شاخص‌های عملکرد را بررسی کنیم؛ صدای شهروندان را بشنویم و در صورت مشاهده ضعف، برای اصلاح آن اقدام کنیم. شورا زمانی می‌تواند اعتماد مردم را جلب کند که مردم آثار نظارت آن را در بهبود خدمات و کاهش مشکلات روزمره خود ببینند.
او خاطرنشان کرد: در کنار این مسائل، نباید از کارکنان خدوم شهرداری و مجموعه مدیریت‌شهری نیز غافل شویم. بسیاری از همکاران ما در شرایط دشوار، با وجود فشار کاری و محدودیت‌های مختلف، برای خدمت‌رسانی تلاش می‌کنند. لازم است از زحمت‌های آنان قدردانی شود؛ اما درعین‌حال، نظام ارزیابی و پاسخ‌گویی نیز برقرار باشد. حمایت از کارکنان و مطالبه‌گری از مدیران، دو موضوع متضاد نیستند؛ بلکه هر دو برای ساختن یک سازمان سالم، کارآمد و مردم‌محور ضروری‌اند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: ایام فاطمیه به ما یادآوری می‌کند که دفاع از حق، گاهی نیازمند شجاعت، صراحت و ایستادگی است. ما نیز باید در برابر بی‌نظمی، تبعیض، کم‌کاری و تصمیم‌هایی که به زیان مردم تمام می‌شود، مسئولانه موضع بگیریم. البته این موضع‌گیری باید در چهارچوب قانون، با حفظ حرمت افراد و با هدف اصلاح امور باشد؛ اما نباید به بهانه مصلحت‌اندیشی، از بیان مشکلات واقعی مردم خودداری کنیم. مردم از ما انتظار دارند صدای آنان باشیم و مسائلشان را با جدیت پیگیری کنیم.
او اظهار کرد: تأکید می‌کنم که اداره شهر در این روزهای دشوار، نیازمند همدلی، هماهنگی و پرهیز از موازی‌کاری است. شورا، شهرداری، دستگاه‌های اجرایی و همه نهادهای مسئول باید در کنار یکدیگر، مسیر خدمت‌رسانی را کوتاه‌تر و روشن‌تر کنند. اختلاف‌نظر طبیعی است؛ اما نباید اختلاف‌ها به توقف کار مردم منجر شود. نقد باید به اصلاح بینجامد؛ نظارت باید به بهبود عملکرد کمک کند و تصمیم‌گیری باید با هدف حفظ آرامش و رفاه شهروندان انجام شود؛ زیرا باور دارم در روزگاری که مردم بیش از هر زمان دیگری به امید، اعتماد و کارآمدی نیاز دارند، هیچ مسئله‌ای مهم‌تر از این نیست که فاصله میان مسئولیت ما و انتظارهای بحق مردم کمتر شود. اگر مردم ببینند که مسئولان در کنار آنان ایستاده‌اند؛ مشکلاتشان را می‌شنوند؛ برای حل آن‌ها اقدام می‌کنند و در برابر عملکرد خود پاسخ‌گو هستند، امید اجتماعی تقویت خواهد شد. این امید، بزرگ‌ترین سرمایه برای عبور از روزهای دشوار است.
او گفت: امیدوارم به برکت نام حضرت فاطمه‌زهرا(سلام‌الله‌علیها)، بتوانیم در انجام وظایف خود صادق، در دفاع از حقوق مردم استوار، در تصمیم‌گیری عادل و در امتداد خدمت‌رسانی تا هر زمانی که تقدیر الهی است، کارآمد باشیم و از خداوند متعال می‌خواهم به همه ما توفیق دهد امانتی را که برعهده داریم، با سربلندی ادا کنیم و شرمنده مردم شریف اصفهان نباشیم.