به گزارش اصفهان زیبا؛تیمچه در سلسله گزارش‌های معرفی کسب‌وکارهای فعال استان اصفهان، به کارگاه‌های تولیدی خمینی‌شهر سر زده و این بار با علی رضایی، تولیدکننده جاجیم که سال‌هاست به‌صورت خانوادگی در این حرفه فعالیت می‌کند، به گفت‌وگو پرداخته است. رضایی که از سال ۱۳۹۲ کارگاه جاجیم‌بافی خود را راه‌اندازی کرده، از ظرفیت‌های تولید صنعتی این محصول، اشتغال‌زایی، بازارهای صادراتی و چالش‌های پیش روی این کسب‌وکار می‌گوید.
فعالیت شما در حوزه جاجیم‌بافی از چه زمانی آغاز شد و چه عاملی شما را به این حرفه علاقه‌مند کرد؟
پدربزرگ من حوله‌باف بود و در محله ما در خمینی‌شهر افراد زیادی در حرفه‌های مرتبط با نساجی فعالیت می‌کردند. از سال ۱۳۹۲ تصمیم گرفتیم به سمت تولید محصولاتی برویم که در تبریز رواج بیشتری داشت و به همین منظور، بافت جاجیم را در اصفهان راه‌اندازی کردیم.
در کارگاه تولیدی شما برای چند نفر کارآفرینی شده است؟
بخش تولید جاجیم، پنج نفر به‌صورت مستقیم فعالیت می‌کنند. در بخش دوزندگی هم حدود ۱۰ تا ۱۵ نفر مشغول به کار هستند. به این ترتیب، فعالیت مجموعه در دو بخش تولید و دوزندگی برای حدود ۱۵ تا ۲۰ نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده است.
فرایند تولید جاجیم به چه صورت است؟
تولید از بخش چله‌دانی آغاز می‌شود؛ در این مرحله نخ‌ها برای ورود به فرایند بافت آماده می‌شوند. سپس پارچه در دستگاه بافت تولید می‌شود و بعد از آن به دستگاه لمینیت منتقل می‌شود. در ادامه، عملیات دوزندگی انجام می‌گیرد و پارچه برای تبدیل‌شدن به محصول نهایی آماده می‌شود.
میزان تولید کارگاه در هفته و ماه چقدر است؟
در هفته حدود هفت هزار متر پارچه تولید می‌کنیم و میزان تولید ماهانه ما حدود ۲۰ هزار متر است.
پارچه جاجیم تولیدشده در چه محصولاتی استفاده می‌شود؟
محصولات مختلفی می‌توان از پارچه جاجیم تولید کرد و کاربرد آن به نوع سفارش و نیاز بازار بستگی دارد.تولیدات ما شامل زیرانداز جاجیم، کیف، بقچه و رختخواب‌پیچ است.
با وجود ورود ماشین‌آلات صنعتی، هنوز هم جاجیم به روش سنتی تولید می‌شود؟
در گذشته بافت جاجیم با دستگاه‌های چوبی و به‌صورت دستی انجام می‌شد و بافنده با استفاده از نخ و کلاف، پارچه را تولید می‌کرد. اما امروز تولید صنعتی گسترش پیدا کرده و تولید سنتی بسیار محدود شده است. اگر هم محصولی به روش سنتی تولید شود، قیمت بسیار بالایی دارد؛ برای مثال، قیمت یک زیرانداز جاجیم سنتی ممکن است به حدود یک میلیارد تومان برسد.
طرح‌های سنتی جاجیم چه تفاوتی با طرح‌های صنعتی دارند؟
در طرح‌های سنتی، نقوشی مانند لوزی، چهارخانه، هفتی و هشتی یا جناقی وجود دارد. در تولید صنعتی، طرح‌ها بیشتر براساس سلیقه مشتری و نیاز بازار انتخاب می‌شوند.
صنعتی‌شدن چه تأثیری بر تولید جاجیم داشته است؟
صنعتی‌شدن در افزایش تولید بسیار مؤثر بوده است. با استفاده از ماشین‌آلات، می‌توان در زمان کمتر و با ظرفیت بیشتری پارچه تولید کرد. در گذشته تولید به روش دستی زمان‌بر بود، اما امروز ماشین‌آلات امکان تولید در حجم بالا را فراهم کرده‌اند.
ماشین‌آلات مورد استفاده در کارگاه ساخت داخل هستند؟
خیر، دستگاه‌های ما وارداتی هستند. البته ماشین‌آلات قدیمی‌تر ما قطعاتی دارند که هنوز می‌توان آن‌ها را پیدا کرد، اما در مورد دستگاه‌های جدید ممکن است تأمین قطعات و تعمیرات با مشکل مواجه شود. در برخی موارد، برای تعمیر تخصصی دستگاه باید کارشناس از ترکیه یا تبریز بیاید که این موضوع می‌تواند هزینه و زمان تعمیرات را افزایش دهد.
جایگاه جاجیم در صنعت نساجی اصفهان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
جاجیم در اصفهان از جایگاه ویژهای برخوردار است و کارگاه‌های زیادی در این حوزه فعالیت می‌کنند. کیفیت تولید نیز در این استان خوب است. گاهی پارچه‌های تولیدشده در کارگاه‌های اصفهان به دلیل کیفیت مناسب به تبریز ارسال می‌شود تا عملیات دوزندگی در آنجا انجام شود؛ زیرا برخی کارگاه‌های این شهر دستگاه‌های پیشرفته‌تری برای دوزندگی دارند.
در این حوزه صادرات هم جایگاهی دارد؟
جاجیم معمولا به‌صورت پارچه خام صادر نمی‌شود و محصولات ساخته‌شده از آن به بازارهای خارجی راه پیدا می‌کنند. از جمله بازارهایی که محصولات به آن‌ها ارسال می‌شود، می‌توان به امارات، عراق، ترکیه و گرجستان اشاره کرد.ماهیانه حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار محصول تولیدشده در این مجموعه به بخش‌های مختلف کشور ارسال می‌شود تا از طریق شبکه توزیع در بازار عرضه شود و بخشی از این محصولات نیز به بازارهای صادراتی راه پیدا کند.
مهم‌ترین چالش‌های صادرات جاجیم چیست؟
کیفیت محصول، قیمت تمام‌شده و درجه نخ مصرفی در صادرات اهمیت زیادی دارند. برای اینکه بتوانیم در بازارهای خارجی رقابت کنیم، باید محصولی با کیفیت مناسب و قیمت قابل قبول عرضه کنیم. نوسان قیمت مواد اولیه نیز روی قیمت نهایی اثر می‌گذارد و کار را برای تولیدکننده دشوار می‌کند.
مواد اولیه مورد نیاز کارگاه از کجا تأمین می‌شود و چه اقلامی در تولید کاربرد دارند؟
نخ مورد استفاده ما تولید داخل است و از مواد اولیه پتروشیمی ساخته می‌شود که در بازار به آن «پی‌پی» هم می‌گویند. در کنار نخ، زیره اسپان که در فرایند تکمیل و چسب‌کاری کاربرد دارد و روغن مورد نیاز برای روان‌کاری دستگاه‌ها نیز از مواد مصرفی کارگاه هستند.
در شرایط فعلی، تأمین مواد اولیه با چه مشکلاتی همراه است؟
یکی از مشکلات اصلی ما نوسان قیمت‌هاست. بعد از جنگ، قیمت نخ و اسپان گاهی هر هفته تغییر می‌کند. وقتی قیمت مواد اولیه مرتب بالا و پایین می‌شود، نمی‌توانیم برای تولید و فروش برنامه‌ریزی دقیقی داشته باشیم. این وضعیت روی قیمت تمام‌شده محصول نیز اثر می‌گذارد.
در زمینه تأمین نقدینگی و خرید مواد اولیه، با چه چالش‌هایی در بازار مواجه هستید؟
مواد اولیه را باید نقدی بخریم، اما در بخش فروش ،گاهی چک یک‌ماهه یا ۴۵روزه دریافت می‌کنیم. این فاصله زمانی باعث ایجاد مشکل در تأمین نقدینگی می‌شود؛ چون برای ادامه تولید باید دوباره مواد اولیه بخریم، اما پول فروش هنوز به دست ما نرسیده است و زمانی که به ما می‌رسد قیمت‌ها افزایش یافته است.
استقبال مردم از محصولات جاجیم در سال‌های اخیر چگونه بوده است؟
استقبال مردم کمتر شده است؛ چون جاجیم جزو نیازهای اولیه زندگی نیست. وقتی شرایط اقتصادی دشوار می‌شود و هزینه‌های ضروری خانوار اولویت پیدا می‌کند و خرید چنین محصولاتی در اولویت پایین‌تری قرار می‌گیرد. به همین دلیل، وضعیت بازار مصرف روی میزان فروش ما تأثیر می‌گذارد.
با توجه به این شرایط، آینده بازار جاجیم را چگونه پیش‌بینی می‌کنید؟
با توجه به شرایط کنونی، چندان خوش‌بین نیستم؛ اما اگر اوضاع مساعد شود و بازار به روند معمول خود برگردد، جاجیم می‌تواند بازار خوبی داشته باشد. این صنعت ظرفیت تولید دارد، ولی برای ادامه فعالیت و توسعه آن باید شرایط اقتصادی و بازار فروش بهتر شود.
