علیرضا صادقیان، معاون برنامهریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان
این نشست با حضور اندیشمندان، فرهیختگان، دانشگاهیان، متخصصان و کارشناسان درباره چشمانداز طرح جامع و برنامه راهبردی 1405 اصفهان برگزار شده است. امسال، پایان سالِ طرحریزی «برنامه 1400 اصفهان» است و از ابتدای سال آینده ششمین برنامه راهبردی شهر اصفهان تدوین میشود. در این نشست تلاش میشود برای تدوین چشمانداز از نظرات نخبگان شهر اصفهان، دانشگاهیان، متخصصان و کارشناسان صاحبنظر در این حوزه استفاده شود تا چشمانداز ترسیمشده برای اصفهان دارای کمترین اشکالات و ضعفها باشد. چالشهای اصفهان در سالهای آینده شامل جمعیت، اقلیم، اشتغال، وضعیت رودخانه زایندهرود، حاشیهنشینی و وضعیت سرمایهگذاری برای سرمایههای اجتماعی و انسانی شهر اصفهان خواهد بود و تلاش ما در چشمانداز و تدوین برنامه این است که همه این موضوعات را لحاظ کنیم. بر اساس مطالعاتی که در معاونت برنامهریزی بخش پژوهش انجام شده است، اصفهان در سال 1430 یکی از شهرهای با متوسط سن جمعیتی بالا خواهد بود. درواقع در سال 1430 اصفهان پیر خواهد شد و رشد جمعیت منفی میشود. شهروندان اصفهانی در این سال باید در فضایی زندگی کنند که با امکانات آنها مناسب باشد. یکی دیگر از موضوعاتی که ما باید در تدوین چشمانداز لحاظ کنیم این است که چگونه در سال 1430 مشکلات سرمایههای انسانی را حل کنیم. باید تمام تلاش شهرداری و دیگر دستگاهها بر این موضوع باشد که چگونه برای رفع این مشکل طراحی و برنامهریزی کنیم. در این دوران باید وضعیت اقلیم شهر اصفهان را با جدیت مدنظر قرار دهیم تا بتوانیم در سالهای آینده در مقابل نسلهای بعدی سرافراز باشیم و اقداماتی را در آینده انجام دهیم که موجب فخر و مباهات کشور، آیندگان و مردم باشد. برای اجرای این نشستها و برای جذب ورود دانشگاهیان، فراخوانی اعلام کردیم و افراد متخصص شناسایی شدند. با این افراد از طریق تماس و شبکههای اجتماعی ارتباط برقرار کردیم و متخصصان را دعوت کردیم تا در این جلسات از تفکر و اندیشه آنها استفاده کنیم؛ مدعوینی که بخشی از شهروندان اصفهانی هستند و بالطبع آثار مثبت این موضوع متوجه خود آنها هم خواهد بود. آنها بهعنوان شهروند نه متخصص در قبال همه مردم احساس مسئولیت میکنند که نتیجه هماندیشی آنها برای رفع معضلات شهری شامل حال همه شهروندان و آنها میشود. این شهروندان متخصص بخشی از اتاق فکر مدیریت شهری هستند و همواره برای حل مشکلات از نظرات آنها استفاده شود. هنگامیکه نقطه نظرات جمعبندی شد، خروجی نهایی نظرات و نام افراد ثبت میشود. انشاءالله نتایج این جلسات موجب رضایت خداوند و مردم باشد. از همه شهروندانی که فکر میکنند میتوانند در این جلسات اثرگذار باشند دعوت میکنم با حضور خود ما را سرافراز کنند. هرچند جلسات هماندیشی باوجود کرونا بهسختی برگزار میشود، اما درصددیم این جلسات را مداومتر برگزار کنیم.
سعید ابراهیمی، مدیرکل برنامهریزی و بودجه شهرداری اصفهان
این نشست مقدماتی تدوین چشمانداز شهر اصفهان است. چشمانداز، عالیترین نقطهای است که هر سازمانی یا شهری درنظر میگیرد. الگویی که مدیریت شهری اصفهان دنبال میکند یک الگوی حرکتی پایین به بالاست و از مجموعه مسائلی که در شهر طبقهبندی شده است و در قالب ساختار درختی به مسائلکلانی منجر میشود که ما را در تبیین نقاط اصلی شهر کمک میکند. در این جلسات درصددیم مجموعه نقاط تمرکز متخصصان و اندیشمندان شهری را دریافت کنیم تا کلیدواژههای اصلی که برای شهر اصفهان بهعنوان چشمانداز میتوان در نظر گرفت تبیین شود. الگوی تبیین چشمانداز یک حرکت مشارکتی است که از سطوح مختلف از متخصصان، کارشناسان سازمانها تا دستگاههای اجرایی و شهروندان، بهعنوان ورودیهای این جلسات، در آن مشارکت دارند. شهرداری اصفهان ششمین برنامه طرح جامع را بهعنوان «اصفهان 1405» تدوین کرده و در پایان شهریور پیشنویس سند را به شورای اسلامی شهر اصفهان تقدیم میکند که بهنوعی برنامه سالهای 1400 تا 1404 شهرداری اصفهان است و حول سه محور گردشگری، آلودگی هوا و بهرهوری میچرخد. امیدوارم این حرکت که مبنی بر هدفگذاری و تبیین استراتژی و اقدامات در همه سازمانها بهویژه در شهرداری اصفهان است، نهادینه شود و بتوانیم با برنامهریزیهای درست و آگاهانه خدمات مناسبتری را به شهروندان فهیم اصفهانی ارائه دهیم. برای برنامه «اصفهان 1405» سه تا چهار منبع مالی در نظر گرفته میشود. بخشی از درآمدها درآمدهای سیاستی است که استفاده از وام و اوراق مشارکت است. بخش دیگر ظرفیتهایی است که از عوارض پایدار و ظرفیتهای متمرکز استفاده میشود. مانند عوارض ارزشافزوده، آلایندگی و سوخت و ردیفهای پایدار مانند عوارض نوسازی که درهرحال دست دولت است و اکنون در مجلس در حال اصلاح درصدهای آن هستیم. بخش سوم درآمدهای ساختمانی است که 70 درصد درآمدهای شهر اصفهان و بسیاری از شهرداریها را تشکیل میدهد که آنها را در قالب برخی از مدلهای علمی و آماری پیشبینی میکنیم. برآورد اولیه این است که ما در حدود 50 تا 60 هزار میلیارد تومان از کل منابع را برای برنامه 1405 پیشبینی کنیم. در برنامه 1405 دو بخش طرح و پروژه تعریف میشود. یک بخش طرح و پروژههای جاری و مستمر است که فارغ از هر نوع برنامهای شهرداری باید آنها را ادامه دهد و بخشی دیگر طرحهای راهبردی و پروژههایی است که میتواند باعث ایجاد تحولات بنیادین در شهر شود.
علی هنردان، رئیس اداره طرحهای توسعه شهری و معماری راه و شهرسازی اصفهان
برنامه جامع اصفهان برنامهای فضایی است که تمام ابعاد محیطی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی شهر اصفهان را در نظر گرفته و برای چشمانداز آینده این شهر برنامهریزی میکند. تفاوت این برنامه با طرحهای جامع پیشین در نوع رویکرد و روش تهیه آن است. رویکردی که نسبت به طرح جامع وجود دارد، مسئلهمحوری، مشارکت محوری و رویکرد نهادگرایی است. در گذشته طرحهای شهری بهخصوص طرحهای جامع در یک فضای بسته در اتاقهای بسته توسط مهندسان، مشاوران و با کارفرمایی دولت انجام میشد، اما برنامه جامع جدید اصفهان برنامهای است که تلاش میکند شهروندان را به مشارکت بکشاند و توسط مردم تهیه شود و نیازهای آنها را در نظر بگیرد و مسائل مربوط به آنها را از زبان خودشان بشنود و آینده شهر را بر اساس نیازهای آنها طراحی کند. این تفاوت رویکرد باعث میشود که برنامه موردعلاقه مردم ازلحاظ ذهنی و عملی تحققپذیری داشته باشد، ازاینرو درزمینه رویکرد با طرحهای قبلی کاملا متفاوت است. مشارکت محوری اصل اساسی این طرح را تشکیل میدهد و سعی داریم بر این مبنا برنامه را تدوین کنیم. این برنامه دارای دو مرحله است؛ مرحله اول تشخیص مسائل، نیازها و پتانسیلهاست و امکاناتی که بتواند به این نیازها و ضعفها پاسخ دهد. این مرحله کاملا بهصورت مشارکتی توسط شهروندان و با مشارکت نخبگان و نهادها تهیه میشود و سروری این برنامه برعکس برنامههای قبلی برعهده جامعه محلی است. در رویکردهای جامع و عالیتر برنامه توسط نهادهای دولتی تهیه میشد و کاملا با نظارت و کنترل بخش دولتی بود، اما در رویکرد جدید برنامه بر عهده نهادها و نمایندگان مردم است، بهگونهای که شورای راهبری تعریفشده است. این شورا متشکل از 17 عضو است که اعضا نهادهای مردمی هستند و رئیس این شورا از شورای شهر انتخاب میشود و نهادهای مردمی جزو اعضای اصلی آن هستند. از این بابت ما انتظار داریم که از جهت سروری و هدایت، طرحی مردمیتر و قابل تحققتر داشته باشیم. مسائل و مشکلات، پتانسیلها و ظرفیتهای شهر نه بر مبنای مطالعات علمی بلکه بر اساس پایشهای مردمی و بر اساس نظرخواهی و واقعیتهایی است که در ذهن مردم، نخبگان و مدیران شهری وجود دارد. این برنامه بهدوراز فضای کتابخانهای بررسی میشود و تلاش شده در محیط عملی مکانی که مردم زندگی میکنند رخ دهد و نگاهی پدیدارشناسانه به محیط و شهر داشته باشد، بنابراین در مرحله اول حلاجیها و بررسیهای مسائل و مشکلات بر اساس دیدگاههای مردمی، نخبگان و اندیشمندان شهری بوده که انجام شده است و از این بابت انتظار داریم برنامه، مسائل و امکانات واقعیتر بررسیشده وبهصورت عملیاتیتر و واقعبینانهتری تدوین شود. اگر ما بتوانیم گزارشهای مرحله اول را به سرانجام برسانیم، درواقع یک نیمرخ واقعی و پدیدارشناسانهای از شهر خواهیم داشت که میتواند مبنای عمل در مرحله دوم قرار بگیرد. باوجوداین مسائل و ظرفیتها باید بر اساس نیازها برآورده شود و امکانات هم بر همین اساس تخصیص پیدا کند. فراخوان انتخاب مشاور در مرحله دوم انجام میشود و درواقع مشاور، تسهیلگری است که به کمک آن طرح برنامه تهیه و فرآوردهها تولید خواهد شد.
سحر امینی، دبیر کمیسیون گردشگری و برند شهری اتاق بازرگانی اصفهان
سند جامع شهر و منطقه اصفهان، سندی با مشارکت معلمان، کارگران، دانشگاهیان، فعالان اقتصادی، نهادهای دولتی و بخشهای خصوصی است که تلاش میکنیم با تدوین و پیادهسازی ماهیت مشارکتمحوری برای شهر و منطقه اصفهان، مشکلات موجود حل شود. رونق اقتصادی شهر اصفهان برگرفته از ماهیت گردشگری اصفهان است. این شهر دارای ظرفیتهای منحصربهفرد و ویژه در حوزه گردشگری است که در پراکنش فضایی متناسبی در ابعاد مختلف شهر اصفهان به چشم میخورد. حضور گردشگران و فعالان اقتصادی در این عرصه میتواند به رونق اقتصادی اصفهان کمک بسیاری کند. گردشگری بهعنوان رونق اقتصادی در آینده میتواند شهری پایدار را برای ما رقم بزند. بخشی از حوزههای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطزیستی نیز درگرو رونق اقتصادی گردشگری خواهد بود. امیدواریم که با برنامهریزی منسجم در سند منطقهای شهر اصفهان بر مبنای پتانسیلها و ظرفیتهای گردشگری موجود بتوانیم بروندادهای خوبی را برای گردشگری در آینده و رونق اقتصادی جامعه میزبان فراهم کنیم. با جود بیماری کرونا گردشگری اصفهان به کما رفته است و شاید بیشترین میزان آسیب در همه حوزههای اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در بخش گردشگری نمود پیدا کرده است، چون باعث شده گردشگری ماهیت خود را بهطور کامل از دست بدهد. در همین راستا فعال اقتصادی حوزه گردشگری نمیتواند بهطور کارآمد فعالیت کند، چراکه با جامعه مقصد در ارتباط است و مقصد در حال حاضر محیطی است که مناسب نیست؛ پس بیشترین آسیب به هتلداران، آژانسداران و فعالان اقتصادی وارد میشود. راهکارهای برونرفت از این موضوع این است که تلاش کنیم اصفهان را بهعنوان مقصدی ایمن به گردشگران دنیا معرفی کرده و به آنها یادآوری کنیم که اصفهان با داشتن پروتکلهای بهداشتی منسجم میتواند مقصدی ایمن و منحصربهفرد و جذاب برای حضور گردشگران باشد و این کار فقط با اجماع فعالان اقتصادی حوزه گردشگری فراهم میشود، به صورتی که آژانسداران، هتلداران، راهنمایان گردشگری و فعالان اقتصادی اصفهان بتوانند این شهر را بهعنوان مقصدی امن معرفی کنند. یکی دیگر از راهها حضور گردشگری الکترونیک است؛ ایجاد گردشگری الکترونیک و فضای مجازی که بتواند اصفهان را به مقصدی امن برای آینده ترغیب کند. درصورتیکه برنامهریزی داشته باشیم میتوانیم گردشگران را ترغیب کنیم که اصفهان را مقصد سفر خود قرار دهند؛ مقصدی ایمن با فناوریهای آزاد و تبلیغات گسترده که بتواند فردای گردشگری جهان را رقم بزند و در فردای سفر گردشگران اصفهان بهعنوان یک مقصد نشانهگیری و از آن استفاده شود.
حمیدرضا صفری، استاد دانشگاه صنعتی اصفهان و متخصص مدیریت منابع آب
این نشست در رابطه با طرح و تدوین کلیدواژههایی است که برای برنامه طرح جامع شهر اصفهان کاربردی است. هدف از برگزاری این نشست این است که ما بتوانیم برای 20 تا 25 سال آینده چشمانداز مطلوبی در شهر ایجاد کنیم و با توجه به پتانسیلهایی که وجود دارد برای تنگناها راهکار ارائه دهیم. اکنون در حال جمعبندی نظرات افرادی هستیم که در این کارگاه حاضر هستند. این مجموعهها همه ذینفعان، ذیمدخلان و دستگاههایی هستند که نظرات آنها میتواند در آینده شهر مؤثر باشد. قرار است با توجه به روندی که در تدوین شهر جامع در این دوره انجام شده است همه مسائل شفاف باشد و این تفاوت اساسی آن با تدوین طرحهای جامع در طی 50 سال گذشته است. امیدواریم که مراحل بعدی این طرح جامع هم با همین شفافیت و با حضور ذینفعان بهخوبی پیش رود و نهتنها بیانیه طرح جامع از آن استخراج شود، بلکه بخشهای دیگر طرح که موضوع اهداف، روشها و جزئیات فضایی شهر است، به همین روش با مشارکت عمومی به دست آید. موضوعات زیستمحیطی در کارگروه ما حلاجی میشود؛ موضوعاتی که بهخوبی برای همه مردم و مسئولان شهر ملموس است. ما مشکلاتی به لحاظ آلودگی هوا و کمبود منابع آب و محیط شهری داریم که تمرکز ما باید بر این قسمت باشد: شهر را در 25 سال آینده به سمت پایداریِ زیست پذیری و زیستمحیطی بیشتر به لحاظ روحی و روانی سوق دهیم. اینها موضوعاتی است که بهعنوان مسائل در سطح شهر میبینیم، بههرحال وقتیکه محیط برای زیست شهروند مناسب نباشد، نهتنها بیماریهای جسمی ایجاد میکند، بلکه سلامت اشخاص را هم تحتالشعاع قرار میدهد. متأسفانه در دو سال آینده با توجه به خشکی زایندهرود و با کاهش سبزینگی در سطح شهر مردم افسرده میشوند و مشکلات روحی و روانی در سطح شهر افزایش پیدا میکند.
ثریا معمار، عضو گروه جامعهشناسی دانشگاه اصفهان
امیدوارم با تدوین طرح جامع شهری در آینده، شهری زیستپذیر با رونق اقتصادی با حفظ سنن و آدابورسوم کشورمان داشته باشیم. نخبگان دیدگاههای مختلف خود را مطرح میکنند و نظراتشان را ارائه میدهند. هنگامیکه نظرات بررسی شد، مورد آزمون قرار گرفته و نیازسنجی میشود. برنامه طرح جامع با مشارکت مردم انجام میشود، چون شهر برای مردم است.
