سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در تاریخ 18 دیماه در واکنش به این اقدام تروریستی چندین فروند موشک بالستیک به سمت پایگاه آمریکایی «عینالاسد» در استان الانبار عراق شلیک کرد و از انتقام سختی سخن گفت که در انتظار آمران و عاملان این جنایت خواهد بود. حال با گذشت یک سال از شهادت سردار سلیمانی و همراهانش بسیاری از تحلیلگران معتقدند که تقابل میان ایران و آمریکا شدت گرفته است.حسن روحانی، رئیسجمهور کشورمان، در جلسه هیئت دولت روز چهارشنبه هفته گذشته (10 دی ماه) با اشاره به فرا رسیدن سالگرد شهادت سردار سلیمانی خطاب به آمریکاییها گفت: «شما دست سردار ما را قطع کردید و باید پای شما را از این منطقه قطع کنیم. تا پایتان از منطقه قطع نشود ما انتقام نهایی را نگرفتیم.» در پرونده ترور سردار سلیمانی نکات مبهم زیادی وجود دارد که از آن جمله میتوان به موضوع پهپادهای آمریکایی که طبق گزارش سازمان ملل بدون اجازه در آسمان عراق به پرواز درآمده بودند، اشاره
کرد. پرواز پهپادها در آسمان عراق در ذهن تحلیلگران این پرسش را مطرح کرده که آیا عراق از این موضوع باخبر بوده یا آمریکا با استفاده از ترفندهایی دولت عراق را دور زده است؟ احتمالهایی که اثبات و رد آنها باید بر اساس مدارک منطبق بر موازین بین الملل بررسی شود.
در همین رابطه، با پژمان میر کریمی، استاد و کارشناس حقوق بین الملل، گفتو گو کردیم.
اقدام آمریکا، تروریستی و خارج از فضای جنگ با ایران بود
میرکریمی ترور سردار سلیمانی را از منظر حقوق بینالملل تبیین کرد و گفت: «با توجه به موازین بینالمللی، ایران و آمریکا را نمیتوان کشورهای متخاصم و در حال جنگ با یکدیگر به شمار آورد. نظامیان ایران و آمریکا تحت قراردادهای مشخص با دولت قانونی عراق و در خاک این کشور حضور دارند که به اعتقاد عراق نیز حضور آنها در این کشور به منظور مبارزه با تروریسم است، نه جنگ با یکدیگر. پس قطعا حادثه انهدام خودروی سردار سلیمانی و همراهانش که اتفاقا بیشتر آنها اتباع کشور عراق بودند، اقدامی نظامی از سوی کشوری متخاصم و در حال جنگ تلقی نمیشود. بنابراین اقدام آمریکا، اقدامی تروریستی و خارج از فضای جنگ با ایران بوده که نظر کارشناسان سازمان ملل متحد نیز همین است.»
ترور، عملی خشونتبار و ناقض حقوق بین الملل است
او تصریح کرد: «من معتقدم ترور، ترور است. در هر کجای دنیا، اعم از اروپا، آسیا، آفریقا و آمریکا و توسط هر شخص، گروه یا دولتی که باشد، عملی خشونتبار و ناقض حقوق بین الملل به حساب میآید و قطعا عامل آن محکوم است .» این استاد حقوق بینالملل همچنین در پاسخ به این پرسش که مسئولیت این اقدام ناقض حقوق بین الملل به کدام کشور یا کشورها برمیگردد و آیا عراق از این اقدام آمریکا باخبر بوده است یا خیر؟ افزود: «حضور نظامیان آمریکا در خاک عراق بنا بر توافق با دولت آن کشور است. از آنجا که اداره آسمان کشور آن هم در محدوده فرودگاه بینالمللی بغداد، تحت نظارت دولت عراق اســـت، نــمــیتــوان پــذیــرفــت که یک پرنده مهاجم و مسلح به موشک در اطراف فرودگاه به پرواز درآید و دولت عراق از آن بیخبر باشد.»
او ادامه داد: «اگر فرضیه مطلع بودن و همکاری دولت عراق با آمریکا را بپذیریم، آنگاه نهتنها آمریکا، بلکه دولت عراق مسئول این ترور خواهد بود. اما اگر فرضیه دوم مبنی بر عدم اطلاع دولت عراق از حمله آمریکا به سردار سلیمانی را مطرح کنیم، باید این تهاجم آمریکا را بر خلاف توافقش با دولت عراق (مبنی بر علت حضور نظامیان، حوزه عملیاتی و محدودیتهای آنها) و نقض حاکمیت ملی عراق و تجاوز به خاک آن کشور تلقی کنیم. در این صورت دولت عراق باید علیه نقض حاکمیت ملی خود و عدم رعایت مفاد قراردادش با آمریکا در مجامع و محاکم بین المللی اقامه دعوی کند. از طرفی سردار سلیمانی به دعوت دولت عراق و تحت یک معاهده فیمابین دولتهای ایران و عراق به آن کشور سفر کرده بود؛ بنابراین اگر آمریکا در خاک عراق میهمانان کشور میزبان را هدف قرار دهد، قطعا نقض حاکمیت ملی عراق و تجاوز به خاک آن کشور عمل کرده است.»
پیگیریهای قانونی در محاکم بینالمللی صورت نگرفته است
یک سال از حادثه ترور سردار سلیمانی میگذرد؛ اما نتیجه کاملی از دستگیری عاملان ترور سردار سلیمانی در عراق حاصل نشده است؛ آنچه میرکریمی در توضیح آن گفت: «گمان نمیکنم هنوز پیگیریهای لازم و قانونی از سوی ایران و در محاکم بینالمللی صورت گرفته و تا امروز نیز جمهوری اسلامی ایران درباره این مسئله اقامه دعوا کرده باشد که اگر این اقدام انجام میشد، بازتاب گستردهای در پی داشت.»
این کارشناس حقوق بینالملل همچنین در پاسخ به این پرسش که آیا ایران در انتظار اتمام مصونیت عاملان ترور با پایان یافتن دولت ترامپ در انتقام از آنها نشسته است، اظهار کرد: «کدام مصونیت؟ به باور من مصونیتی وجود ندارد؛ چراکه دونالد ترامپ در کسوت و جایگاه ریاست جمهوری آمریکا و فرمانده ارتش آن کشور از طریق نیروی ارتش ایالات متحده این اقدام را انجام داده است. به عبارتی، اگر برای عاملان ترور و اقدام مجرمانه در عرصه بینالملل مصونیتی قائل شویم، قطعا پس از رفتن ترامپ بازهم این مصونیت تداوم خواهد داشت؛ زیرا ترامپ بهعنوان یک تاجر و به صورت شخصی این اقدامات را مرتکب نشد، بلکه در جایگاه ریاستجمهوری آمریکا، فرماندهی ارتش آمریکا و به وسیله نظامیان آمریکایی مرتکب این ترور شد. مگر میتوان برای روسای جمهور و ارتش کشورها پیرامون اقدامات مغایر با موازین حقوق بینالملل، معاهدات بینالدولی و بینالمللی مصونیت قائل شد؟ بنابراین این احتمال خیلی صحت ندارد؛ اما اگر این اقدام، جنایتی جنگی تلقی و اثبات شود، آنگاه شخص ترامپ و عاملان ترور در دیوان بین المللی مورد محاکمه و مجازات قرار خواهند گرفت.» میرکریمی با اشاره به اینکه شرایط منطقه و اهداف بلندمدت جمهوری اسلامی به گونهای است که فعلا تمایلی به شروع یک جنگ تمامعیار با آمریکا را ندارد، افزود: «اگر با دقت به تحولات این یک سال توجه کنیم، خواهیم دید که آمریکا و برخی کشورهای منطقه بهشدت سعی دارند جمهوری اسلامی ایران را وارد یک جنگ تمام عیار کنند. جمهوری اسلامی نیز تا کنون و با توسل به سیاست صبر استراتژیک از آن اجتناب کرده است.»
