ثبات نرخ ارز طی مدت اخیر، قیمت کالاها و خدمات را در محدوده مشخصی حفظ نکرده یا کاهش نداده است، بلکه درمقابل شاهد افزایش قیمتها در بازارهای مختلف هستیم.
نمونهاش همین افزایش قیمت نان که به تازگی خبرساز شد یا قیمت روغن موتور که به یکباره 41درصد افزایش یافته است.
زمانی که قیمت دلار افزایش مییابد بلافاصله قیمت کالاها به همان نسبت و حتی بیشتر از آن افزایش پیدا میکند؛
این در حالی است که ثبات نرخ دلار یا حتی کاهش نرخ دلار تأثیر محسوسی روی قیمت کالاها و خدمات ندارد. این پرسشی است که مردم همیشه مطرح میکنند و به این موضوع گلایهمندند.
ارز سکاندار بازارهاست؟
برخی اقتصاددانان معتقدند قیمتها در برابر کاهش نرخ دلار مقاومت میکنند. یعنی قیمت کالاها همزمان با افزایش نرخ دلار در کوتاهترین زمان ممکن افزایش مییابند؛
ولی با کاهش نرخ دلار ماهها زمان میبرد که این اثر کاهشی روی قیمت کالاها تأثیرگذار باشد.
اصطلاح علمی این اتفاق نیز چسبندگی قیمتهاست. براین اساس در صورتی که روند نزولی نرخ ارز ادامهدار باشد و حفظ شود،
بهتدریج این چسبندگی و مقاومت دربرابر افت قیمت نیز شکسته میشود و میتوان شاهد افت قیمتها بود.
باور برخی اقتصاددانان نیز این است که نرخ دلار تنها عامل اثرگذار روی قیمت کالاها نیست، بلکه عوامل دیگری نیز در این رشد قیمتها تأثیرگذارند.
رشد نقدینگی و ناترازی صورتهای مالی بانکها از جمله عواملی هستند که بهعنوان اصلیترین مؤلفههای اثرگذار
در رشد قیمت کالاها از سوی برخی اقتصاددانان عنوان میشوند که در کنار این عوامل نرخ دلار نیز یکی از عواملی است که روی رشد قیمت کالاها تأثیرگذار است.
درواقع حتی اگر نرخ دلار هم کاهش پیدا کند به دلیل اینکه سایر عوامل تشدیدکننده تورم در داخل کشور وجود دارد، قیمتها افت زیادی پیدا نخواهد کرد.
افت ارزش نرخ دلار
درباره تأثیر نرخ دلار روی قیمت کالاها و خدمات یک پژوهشگر اقتصادی به اصفهانزیبا میگوید:
براساس اطلاعات مرکز آمار، شاخص قیمت کالاها و خدمات 5/3 برابر شده است؛
اگر نرخ دلار به زیر 15 هزار تومان برسد سرعت رشد قیمت کالاها و خدمات کاهش پیدا میکند؛ در غیر این صورت طی دو سال آینده با رشد قیمتها مواجه هستیم.
احسان سلطانی میگوید: ارزش نرخ دلار افت کرده است و این باعث شده قیمت مواد غذایی در دنیا 40درصد افزایش پیدا کند،
از آنجا که برخی محصولات غذایی ایران نیز مانند شکر، روغن، نهاده دامی و… به واسطه واردات تأمین میشود،
این امر تأثیرش را روی قیمت محصولات غذایی گذاشت.
سلطانی میافزاید: قیمت فولاد و محصولات پتروشیمی 50درصد در دنیا رو به افزایش بود
و این باعث میشود که در ایران نیز قیمت کالاهایی که در تولیداتشان از این محصولات فلزی و پتروشیمی استفاده میشود افزایش پیدا کند؛
مانند لوازم خانگی و محصولات خوراکی که بستهبندی میشوند.
حذف حمایتهای دولتی
او بیان میکند: در شرایط کنونی دولت حمایتهای خود را از برخی بازارها مانند بازار محصولات غذایی برداشته است، به همین دلیل شاهد هستیم که قیمت نان به یکباره افزایشی شد.
این پژوهشگر اقتصادی خـاطـرنــشـان میکند: شاهد افزایش تورم در بخش خدمات هستیم، هزینه اجاره خانه 50 درصد تا 60 درصد افزایش پیدا کرده است،
هزینه خدمات درمانی و آموزشی افزایش یافته و قیمت بلیت قطار و هواپیما نیز قرار است افزایش یابد.
نرخ واقعی دلار چند است؟
سلطانی میگوید: راهکار کنترل نرخ تورم این است که دولت نرخ دلار را واقعی کند.
قیمت دلار باید به زیر 15 هزار تومان برسد و نرخ واقعی دلار باید 12 هزار تومان باشد؛ چون اتفاقی نیفتاده که قیمت دلار چند برابر افزایش پیدا کرده است،
بلکه پشت پرده افزایش نرخ دلار افرادی هستند که از افزایش قیمت دلار سود میبرند.
او تأکید میکند: دلیل افزایش نرخ دلار را وجود تحریمها اعلام میکنند ولی حالا که تحریمها کمرنگ شده پرسش این است که چرا نرخ دلار کاهش پیدا نکرده است؟
دستهای پشتپرده افزایش نرخ دلار
این پژوهشگر اقتصادی اظهار میکند: بانک مرکزی مأمور اجراست.
واقعیت این است که عدهای بنگاههای رانتی، برخی بنگاههای خصولتی، صادرکنندگان و برخی افراد از افزایش نرخ دلار منفعت میبرند و برخی نیز در بخش مسکن ذینفع هستند.
درواقع افرادی که با افزایش نرخ دلار ارزش داراییهایشان افزایش یافت، حاضـر نیستند ارزش داراییهایشان کـاهـش پیدا کنـد.
سلطانی اذعان میکند: صحـبـتهـایـی مطرح میشود مبنی براینکه امسال تحریمها برداشته میشود،
همزمان با لغو تحریمها تا 150 میلیارد دلار پول ایران آزاد میشود و با افزایش منابع ارزی قیمت دلار میتواند به 6 هزار تومان هم برسد
و با افزایش منابع ارزی حتی کسری بودجه دولت نیز تأمین میشود.
شیب رشد تورم نزولی میشود
او میگوید: اگر نرخ دلار را 15 هزار تومان حساب کنیم امسال از طریق فروش نفت 30 میلیارد دلار درآمد ارزی کسب میکنیم؛
ضمن اینکه ایران از یکسری کشورها طلب دارد که میتواند با لغو تحریمها پول خود را آزاد کند.
دلیل افزایش نرخ دلار کسب منافع عدهای بود که سودهای کلان به جیب بزنند؛ به جز این، مسئله خاصی برای افزایش چند برابری قیمت دلار وجود نداشته است.
این پژوهشگر اقتصادی خاطرنشان میکند: در شرایط کنونی نیز ایران به چین نفت میفروشد؛
ولی نمیتواند پولش را دریافت کند، ایران رقمی معادل 50 میلیارد دلار تا 100 میلیارد دلار پول طلب دارد،
با فرض اینکه میزان طلب ایران 50 میلیارد دلار باشد اگر این مقدار ضربدر دلار 15 هزار تومانی شود حدود 750 هزار میلیارد تومان بودجه دولت امسال تأمین میشود؛
حتی اگر دولت مالیات هم دریافت نکند کسری بودجه جبران میشود. سلطانی میگوید: اگر امسال این اتفاقها بیفتد، شیب رشد تورم نزولی میشود؛ درواقع سرعت رشد تورم کند خواهد شد.
