اجرای طرح آمارگیری حمل‌و‌نقل در آذرماه

حمل‌ونقل یکی از پایه‌های اصلی توسعه پایدار و متوازن در جوامع بشری محسوب شده و شبکه‌های حمل‌ونقل با مؤلفه‌های مهمی همچون اقتصاد، امنیت و عدالت اجتماعی ارتباطی تنگاتنگ دارند؛ بنابراین بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و در‌حال‌توسعه به بخش حمل‌ونقل توجه جدی داشته‌اند؛ چراکه توسعه این بخش از پایه‌های پیشرفت کشورها به حساب می‌آید. در ایران نیز حمل‌ونقل از بخش‌های اساسی کشور است و سهم قابل توجهی از اقتصاد ایران را در حوزه سرمایه‌گذاری، ارزش‌افزوده، اشتغال مُوّلد و بهره‌وری در اختیار دارد؛ اما نقش آن در رفع مشکلات اقتصادی کشور، مغفول مانده و احیا و تقویت آن نیازمند اصلاحاتی است که چنانچه توجه بیشتری به آن شود و در لوای مدیریتی اختصاصی و تخصصی قرار گیرد، می‌تواند بسیاری از مشکلات کشور را حل کند. در همین راستا در سال 1382 وزارت راه و شهرسازی وقت، قراردادی برای انجام طرح مطالعاتی با عنوان «مطالعات طرح جامع حمل‌و‌نقل کشور» با شرکت مهندسان مشاور مترا به عنوان مشاور مادر و شرکت Egis فرانسه به عنوان مشاور خارجی منعقد کرد که تهیه یک بسته برنامه‌ریزی برای تهیه و تدوین برنامه بلند مدت و یکپارچه ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌و‌نقل برون‌شهری کشور طی دوره بیست ساله از 1389 تا 1409 هدف از انجام این طرح مطالعاتی بوده است.
 
تاریخ انتشار: 09:51 - چهارشنبه 25 آبان 1401
مدت زمان مطالعه: 4 دقیقه
 با توجه به لزوم توسعه متوازن و هماهنگ در زیرساخت‌های حمل‌و‌نقل کشور، افزایش کارایی و بهره‌وری در عملیات حمل‌و‌نقل با برنامه‌ریزی راهبردی و هماهنگ با برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، لحاظ‌کردن اثرات متقابل توسعه بخش‌های اقتصادی، اجتماعی، فناوری و فرهنگی بر سیستم حمل‌و‌نقل، توجه به نقش اساسی کیفیت سیستم حمل‌و‌نقل در تحقق برنامه‌های توسعه پایدار و استفاده بهینه از منابع و رقابت در بازارهای بین المللی و منطقه‌ای،این مطالعات در پنج فاز طبقه‌بندی شده که فاز اول آن به شناسایی وضع موجود، ارائه توصیه‌های کوتاه‌مدت و تدوین راه حل‌های کم‌هزینه پرداخته و نتیجه آن 37 توصیه فرابخشی و زیربخشی حاوی 106 اقدام و برنامه اجرایی بوده است. در فاز دوم آمار و اطلاعات لازم به صورت سیستماتیک جمع آوری شده که این اطلاعات در فاز سوم مطالعات برای مدل‌سازی تقاضا در شبکه موجود به‌کار رفته است. پس از مدل‌سازی تقاضا در فاز چهارم با تعریف سه سناریوی مختلف به شناسایی کمبودهای عرضه حمل‌و‌نقل کشور پرداخته شده است. فاز پنجم طرح، ارزیابی سناریوهای سرمایه‌گذاری و مدل اولویت‌بندی پروژهش‌ها و شناسایی و تهیه برنامه مالی است.خروجی طرح به صورت برنامه‌های پیشنهادی سرمایه‌گذاری در زیرساخت هر چهار شیوه حمل‌و‌نقلی و نیز برآورد هزینه ریالی و دلاری سرمایه‌گذاری بوده که در قالب برنامه‌های پنج‌ساله ارائه شده است.با توجه به لزوم بازنگری مطالعات طرح جامع حمل‌و‌نقل کشور در هر پنج سال یک‌بار، در سال 1394 و با دستور مقام عالی وزارت راه و شهرسازی نقطه نظرات زیربخش ها در خصوص چگونگی تحلیل ظرفیت، میزان سهم برآوردشده از هر زیر بخش، میزان تأثیر توسعه زیرساخت‌ها مطابق با پیشنهادات مطروحه در طرح جامع حمل‌و‌نقل در پاسخ‌گویی به تقاضا و نیز میزان تأثیر راهکارهای ارتقای بهره‌وری زیرساخت‌های موجود مطابق با نتایج مطالعات در پاسخ‌گویی به تقاضا اخذ شده و با در‌نظر‌گرفتن ملاحظات فنی اقتصادی در ستاد طرح جامع حمل‌و‌نقل کشور بازبینی شد. طرح‌های توسعه‌ای متعددی که در بخش‌های جاده‌ای، ریلی، هوایی و دریایی طی سال‌های گذشته به اجرا درآمده است، عمدتا به صورت پراکنده و جزیره‌ای بوده و بدون لحاظ ماهیت شبکه‌ای موضوع حمل‌ونقل تعریف شده است. از این رو، اگرچه اجرای این طرح‌ها به صورت مقطعی و محلی منافعی را ایجاد می‌کند، به دلیل عدم یکپارچگی با کل شبکه حمل‌ونقل کشور، احتمال زیادی وجود دارد که هزینه‌ای که برای کل کشور ایجاد می‌کنند، بسیار بیشتر از منافع حاصل از پیاده سازی آن‌ها باشد. به همین دلیل، ضرورت برنامه ریزی دقیق و بهینه به کمک طرح جامع حمل‌و‌نقل کشور در گزارش‌های مختلفی تأکید و بررسی شده است. برخورداری از این طرح باعث می‌شود فعالیت‌های انجام‌شده در بخش حمل‌ونقل با برنامه‌ها و سیاست‌های بالادستی هماهنگ شده و رفتارهای ناهماهنگ و انفعالی یا سلیقه‌ای در بخش حمل‌ونقل کاهش یابد. عدم برخورداری از طرح جامع موجب می‌شود که وجود برخی نگاه‌های محلی، موضعی و غیرراهبردی در فرایندهای تصمیم‌گیری در این بخش، مبنای عمل قرار گیرد و طرح‌ها و برنامه‌هایی که در این بخش تعریف می‌شوند، از پیوستگی، یکپارچگی و جامعیت کافی برخوردار نباشند و درنتیجه، این تصمیم‌گیری‌های جزیره‌ای خسارت‌های هنگفتی به اقتصاد کشور وارد آورد.
 
شهر اصفهان در طرح جامع آمارگیری حمل‌و‌نقل به ۳۶۵ ناحیه تقسیم شده است
چند روز گذشته شهردار اصفهان به اتفاق مدیران ارشد شهری در راستای همین طرح در جلسه شورای ترافیک، طرح جامع حمل‌و‌نقل شهر اصفهان را بررسی کردند.علی قاسم‌زاده اشاره‌ای داشت به ضرورت اجرای طرح جامع آمارگیری حمل‌و‌نقل در اصفهان و گفت: «طرح جامع آمارگیری حمل‌و‌نقل با همکاری رسانه‌ها از جمله صداوسیمای مرکز استان، تبلیغات محیطی و همکاری خوب اصفهانی‌ها در آذرماه اجرا شود.» این طرح باید به بهترین شکل و با مشارکت شهروندان انجام شود. شهر اصفهان در این طرح به ۳۶۵ ناحیه تقسیم شده و از جمعیت هر کدام از نواحی شهر، ۲,۵ درصد در این آمارگیری مشارکت خواهند کرد. طی دو سال گذشته به دلیل شیوع کرونا و محدودیت‌هایی که در این مدت به وجود آمد، امکان اجرای طرح جامع آمارگیری حمل‌و‌نقل در اصفهان مقدور نبود، اما اکنون بهتر است این طرح اجرایی شود.»او به این مطلب اشاره کرد که «شورای عالی حمل‌و‌نقل و ترافیک وزارت کشور امور مربوط به طرح‌ها و اعتبارات ترافیکی و حمل‌و‌نقل در اصفهان را منوط به اجرای طرح آمارگیری کرده است.» قاسم‌زاده تأکید کرد: «همراهی و همکاری بین بخشی در اجرای این طرح از مهم‌ترین موضوعات است که باید به آن توجه شود.» قرار است اجرای طرح به دانش‌آموزان در مدارس سپرده شود. شهردار اصفهان در این خصوص گفت: «آموزش‌های لازم برای گروه دانش آموزانی که قرار است اجرای طرح را به عهده بگیرند، ارائه می‌شود.»مردم باید در جریان اجرای طرح جامع آمارگیری حمل‌و‌نقل قرار گیرند در ادامه این جلسه، ابوالفضل قربانی، نایب‌رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان به نکته مهمی اشاره کرد: «تاریخ اجرای طرح جامع آمارگیری در آذرماه هم‌زمان با رویداد جام جهانی است؛از این رو ممکن است این هم‌زمانی در نحوه اجرا و مشارکت شهروندان تأثیر‌گذار باشد. اگر می‌خواهیم این طرح به شکل موفقی پیاده شود، باید افکار عموم مردم را نسبت به اهمیت اجرای این طرح و آثار مثبت آن آگاه کنیم.»
 
همکاری صداوسیما برای اجرای طرح جامع حمل‌و‌نقل ضروری است
در ادامه این نشست، سید علی معرک‌نژاد، مدیرکل ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری اصفهان تأکید کرد: «باید رسانه‌ها به‌ویژه صدا‌و‌سیما در اجرای این طرح همکاری کنند؛ چراکه صداوسیما مرجع اطلاع‌رسانی مردم اصفهان است که در این بین بخش‌های خبری رادیو و تلویزیون بیشترین تعداد مخاطب را به خود اختصاص داده است و شبکه‌های اجتماعی غیررسمی در جایگاه بعدی قرار دارد. در فرصت باقی‌مانده تا اجرای طرح جامع آمارگیری حمل‌و‌نقل، تبلیغات رسانه‌ای و محیطی باید تکرار شود تا شهروندان از نحوه اجرای این طرح مطلع شوند.»
 
تصمیمات در حوزه حمل‌و‌نقل و ترافیک ۱۵ ساله است
اما علی نادران، مشاور طرح جامع حمل‌و‌نقل اصفهان در این جلسه ضمن بیان این موضوع که طرح جامع آمارگیری حمل‌و‌نقل با همکاری دانش‌آموزان متوسطه و تکمیل پرسش‌نامه‌ها و فرم‌های آمارگیری در آذرماه انجام خواهد شد، آمار و ارقام برای اجرای این طرح را روایت کرد: «مطالعات جامع حمل‌و‌نقل، آخرین بار سال ۷۸ در اصفهان اجرا شد و تا به امروز بر اساس همان آمار، فعالیت‌ها در این بخش دنبال می‌شود. تصمیمات در حوزه حمل‌و‌نقل و ترافیک ۱۵ساله است؛ بنابراین اجرای آمارگیری این حوزه تا افق ۱۴۱۶ را در بر خواهد گرفت. ۸۷۶ هزار خانوار در محدوده اصفهان و حومه این شهر زندگی می‌کنند که در نمونه آماری امسال ۲۲ هزار خانوار باید سرشماری شوند.»