سیره ناگفته

زندگی امام سجاد(ع) ابعاد مختلفی دارد. نرگس مقصودی سعی کرده در کتاب خود یعنی «بکّه»، با بیانی شیوا و لطیف و در روایتی داستان گونه و در حد امکان به بخشی از آن‌ها اشاره کند.

تاریخ انتشار: 12:56 - یکشنبه 1401/12/7
مدت زمان مطالعه: 3 دقیقه
سیره ناگفته

آنقدر از برخی ائمه اطلاعات کمی در دست داریم یا به گوش ما نرسیده که به اشتباه گمان می‌کنیم این بزرگواران دوران بسیار کوتاهی امامت کرده و فعالیت‌های اندکی داشته‌اند. یکی از این امامان، حضرت زین‌العابدین، امام سجاد (ع) هستند. اگر درباره ایشان از مردم مختلف سؤال شود، شاید افراد بسیار کمی اطلاعاتی غیر از دوران بیماری ایشان در عاشورا یا ایام اسارتشان در کوفه و شام پس از واقعه کربلا بدانند.

نکته بدتر اینجاست که درباره همین ایام مشهور زندگی حضرت سجاد(ع) هم باز اطلاعات ناقص یا اشتباه است. حضرت حسین(ع) هم در دوران حیاتشان مظلوم بودند و هم امروز بین ما بسیار مظلوم و ناشناخته‌اند. در غربت ایشان در این زمانه همین بس که در جامعه و بین عموم مردم، امام سجاد(ع) به امام بیمار معروف شده‌اند و تصویر ذهنی از ایشان یک فرد رنجور و مریض در کنج خانه و صرفا در حال عبادت است که با حقیقت زندگی ایشان کاملا مغایرت دارد.

زندگی امام سجاد(ع) ابعاد مختلفی دارد. نرگس مقصودی سعی کرده در کتاب خود یعنی «بکّه»، با بیانی شیوا و لطیف و در روایتی داستان گونه و در حد امکان به بخشی از آن‌ها اشاره کند. «بکّه» روایت افراد مختلف در زمان‌های گوناگون از دوران امامت امام سجاد(ع) است.

حضرت حدودا 34 سال امامت کردند که یکی از دوران‌های طولانی امامت بین تمام ائمه به حساب می‌آید.

هرکدام از راویان در مقطعی خاص از زمان امامت ایشان و با زاویه دید خود، بخشی از زندگی پر از نور و خیر و برکت امام را روایت می‌کند و ما در طول این روایت‌ها، تا حدودی با حضرت زین العابدین(ع) آشنا می‌شویم. این افراد گاه مانند یحیی بنام طویل، سعید بن مسیب و ابوحمزه ثمالی از دوستان و یاران حضرت هستند و گاه مانند عبدالله بن زبیر، عبدالملک بن مروان و حجاج‌بن یوسف از دشمنان و همین مسئله به تشکیل روایتی چندبعدی برای مخاطب از زندگی امام کمک می‌کند.

یک‌چهارم ابتدایی کتاب، روایتی مختصر و مفید از واقعه عاشورا و ماجراهای بعد از آن، مخصوصاً حضور اهل بیت در کوفه و همچنین دفن شهدای کربلاست و سپس طی چندفصل به مشی امام در دوران سخت چندسال پس از عاشورا، مخصوصا در حوادث مختلف مانند واقعه حره می‌پردازد. در این واقعه که حمله سپاه یزید به رهبری مسلم‌بن‌عقبه به مدینه و قتل‌عام مردم این شهر و تجاوز گسترده به جان و مال و نوامیس مردم است، تنها مکان امن شهر، خانه امام سجاد(ع) بود. این درحالی بود که مسلم ابتدا قصد اهانت به امام را داشت. اما وقتی بزرگی حضرت را دید، ناخودآگاه جلوی ایشان ساکت شد و تواضع کرد.

در ادامه کتاب و حین بیان ماجراهای مرتبط با امام، نویسنده به خوبی و به اندازه از وقایع سیاسی و اجتماعی مهم آن دوران مطالبی را بیان کرده است که مخاطب با فهم شرایط آن سال‌ها، می‌تواند چرایی و تناسب رفتار امام در آن اوضاع را درک کند.

برای نمونه امام که اجازه تشکیل جلسه درس عمومی و بیان صریح عقایدشان را نداشتند، دست به کار جالبی زدند و هرساله در عید فطر تعدادی غلام می‌خریدند و یک‌سال در خانه خود مسائل گوناگون اعتقادی و اخلاقی و رفتاری را آموزش می‌دادند و در عید فطر بعدی همه را آزاد می‌کردند.

هرکدام از این غلام‌ها به شهری برای زندگی می‌رفتند و تبدیل به نماینده‌ای برای امام در سرتاسر سرزمین پهناور اسلامی می‌شدند.

یکی از ویژگی‌های دوران امامت امام سجاد(ع)، به‌تخت‌نشستن خلفا و حکام مختلف در مدت زمانی کوتاه بود که نشان‌دهنده بی‌ثباتی در جامعه اسلامی است. مثلا استعفای معاویه دوم، فرزند یزید، از خلافت انتقال قدرت از آل ابوسفیان به آل مروان، یکی از بخش‌های جذاب کتاب است که شرایط جامعه آن روزگار را به خوبی بیان کرده است.

زمانی هم که عبدالملک مروان به کمک افرادی مانند حجاج بن یوسف توانست سرزمین‌های اسلامی را یکپارچه کند، با توجه به عقاید ضدشیعه‌اش، دورانی سخت برای امام و شیعیان به وجود آمد.

نویسنده در بخش‌های پایانی کتاب به خوبی به قسمت‌هایی از دعاهای امام سجاد پرداخته و همراه با شناخت کلی چند تن از یاران نزدیک به امام، با معارفی که از قلب و زبان حضرت علی بن حسین(ع) خارج شده و به ما رسیده است، آشنا می‌شویم.

این قسمت می‌تواند برای مخاطبانی که تاکنون سری به صحیفه سجادیه و یا دیگر معارف به‌جامانده از امام سجاد(ع) نزده‌اند، دریچه ورودی بسیار عالی باشد تا با این گنج‌های به‌جامانده از حضرت آشنا شوند. «بکّه» که وجه تسمیه آن گریه‌های چهل‌ساله امام سجاد(ع) بر پدر شهیدش است، تلاش کرده تا با نشان‌دادن تکه‌هایی از پازل وسیع حیات حضرت علی بن حسین(ع)، مخاطب را جذب ویژگی‌های بارز ایشان کند تا حضرت سجاد کمی از این غربت امروزه خارج شوند.

این اثر را انتشارات کتاب نیستان در 162 صفحه به چاپ رسانده است.

 

 

برچسب‌های خبر
دیدگاهتان را بنویسید

- دیدگاه شما، پس از تایید سردبیر در پایگاه خبری اصفهان زیبا منتشر خواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد‌شد
- دیدگاه‌هایی که به غیر از زبان‌فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد‌شد

2 × یک =