به گزارش اصفهان زیبا؛ بیش از هزار و چهارصد سال است که شیعیان در عزای سرور و سالار شهیدان مجلس میگریند. گاهی بهراحتی و آشکارا گاهی بهسختی و در خفا. غم امام حسین همیشه تازه بوده و هست، برای همه، پیر و جوان. آنچه همواره در مجلس اباعبدالله مرسوم بوده شور و شعور در کنار هم است.
شور بدون شعور معنایی ندارد و شعور بی شور امتداد نخواهد داشت. واعظان، خطیبان و سخنوران همواره شعور از حسینی گفتهاند، از قبل و بعد عاشورا، ازآنجاکه خلافت سلب شد و به امام نرسید تا آنجا که فریب و نیرنگ خواص و بیبصیرتی عوام چه بر سر اسلام آورد و مداحان و واعظان شور حسینی را زنده نگهداشتهاند، با روضه و آه، با دم و سینهزنی. سیری که در مجالس اباعبدالله شکل گرفته تا حدودی توانسته مخاطب خود را اغنا کند؛ اما آیا یک سخنران و یک مداح در جلسهای که کودک، پیر و جوان در آن حضور دارند میتواند پاسخگوی همه سؤالات مخاطب باشد؟ آیا آنگونه که باید برای یک انسان چهلساله از امام حسین گفت، باید با یک نوجوان چهاردهساله صحبت کرد؟ امام حسین برای همه زیباست، اوج زیبایی؛ اما زبانی که امام حسین را برای نوجوان تعریف میکند باید بتواند بهخوبی این زیبایی را توصیف کند.
اتفاق خوبی که چند سالی است در سطح شهر اصفهان افتاده، هیئتهایی است که برای سنین مختلف برگزار میشود. هیئت نوجوانان یکی از این مجالسی است که توانسته عاشورا و امام حسین را بهخوبی برای بچهها تعریف کند و خاطرات خوبی از هیئت در ذهنشان رقم بزند. دراینرابطه محمدجواد نادرالاصلی از تجربه بیستسالهشان در برگزاری هیئت نوجوانان برایمان گفت. همچنین محمدصادق پیمانی و محمدجواد حیدری از تجربه چندسالهشان در برگزاری هیئت نوجوانانی میگویند که سبب یک حرکت تازه در خمینیشهر شده است.
در مجلسی که به نام خاندان کرم است، نوجوان باید تکریم شود
محمدجواد نادرالاصلی در گفتوگو با «اصفهان زیبا» از هیئت نوجوانان هیئت انصار الحسین میگوید:
مؤسسه شهید بهشتی از اوایل انقلاب هیئتهای خانگی داشت و در کنار آن برنامههایی برای سن مخاطب خود یعنی جوانان و نوجوانان داشت. این مخاطب بهمرورزمان و با گسترش فعالیتهای مجموعه گستردهتر شد. زمانی که افراد با سنین مختلف در برنامههای ما شرکت میکردند به این نتیجه رسیدیم که باید با هر کدام به زبان خودشان سخن بگوییم؛ با هرکدام به زبان خودشان از امام حسین بگوییم.
به همین خاطر از اوایل دهه هشتاد شروع کردیم به تفکیک برنامه محرم برای رده سنین مختلف. در ابتدای کار هیئت نوجوانان انصار الحسین حدود ده بیست نفر مخاطب داشت. و از طرفی در این مدت برنامهها کارشناسی و بررسی شد، از تجربه و مهارت افراد استفاده کردیم و اکنون پس از گذشت بیست سال بیش از ششصد نفر دختر و پسر در هیئت نوجوانان داریم.
ارتقای سطح برنامهها در این مدت بهخوبی قابلمشاهده است. کاری که با نقاشی و تصویرگری شروع شد، اکنون با برنامههایی همچون مداحی نوجوانان، پردهخوانی، نقالی و نمایش عروسکی در حال اجراست و اتفاق خوب امسالمان میزبانی دسته هیئات نوجوانان سایر مجموعههای فرهنگی است. سعی کردهایم مفاهیم عمیق را با زبان ساده برای بچهها تعریف کنیم. هیئت انصار الحسین مهدکودک حسینی هم برای کودکان زیر هفت سال دارد. همه اینها برای این است که بتوانیم امام حسین را به همه بشناسانیم و عشق به امام حسین را در دل همه زنده کنیم. یک بچه ۴ ساله یا نوجوان ۱۴ ساله چگونه عاشق امام حسین میشود؟ کودک یا نوجوان باید بتواند از حضور در هیئت امام حسین لذت ببرد، امام حسین را از زبان خودش بشنود، با دریافت هدیه خوشحال شود و مثلاً با شرکت در مسابقه خاطرهای خوب از هیئت در ذهن او ساخته شود که این چیز ارزشمندی است.
علاوه بر این در هیئت نوجوانان به نمادها و نشانهها نیز توجه ویژه میشود؛ مثلا چند سالی است که پذیرایی و جوایز در این هیئت بهطور ویژهتری انجام میشود؛ زیرا معتقدیم بچهها باید در مراسمی که متعلق به خاندان کرم است، کرامت را ببینند. این مسائل باعث میشود امام حسین (ع) تا آخر عمر بهخوبی در ذهن بچهها جا بگیرد. این به این معناست که مبدأ تعلق و مبدأ میلشان بشود امام حسین. اگر چنین شد تمام زندگی آنها با این مبنا پیش میرود. خلاصه بگویم بچهها از اول باید سوار بر سفینه نجات امام حسین شوند، در این صورت خود آنها تا انتها راه را بهدرستی خواهند رفت.
با این هدف برنامههای هیئت نوجوانان را برنامهریزی میکنیم و آن را ارتقا میدهیم. توجه به این نکات باعث شده نوجوانانی با اشتیاق به این هیئت بیایند که خانوادههایشان در مراسمهایی غیر از هیئت انصار الحسین شرکت میکنند. همه تلاش ما این است که به امام حسین بگوییم هیچچیز از خودمان نداریم و به دنبال جلب نظر آقا هستیم. اتفاق خوب اینکه خادمان و مسئولان حال حاضر هیئت نوجوان تربیتشدههای همین هیئت هستند؛ کسانی که در اینجا رشد یافتند و با ادبیات هیئت مأنوس هستند. جالب اینکه خادمان این هیئت صرفا از فعالان مجموعه شهید بهشتی نیستند و شاید حضور فعالی در طول سال نداشته باشند. نکته دیگر اینکه طبیعتا جوانان علاقه دارند در هیئت متناسب و موردعلاقهشان حضور پیدا کنند عزاداری کنند، دم بگیرند و سینه بزنند؛ اما در میان خادمان هیئت نوجوان، افرادی داریم که چند سالی است ده شب دهه اول محرم همینجا هستند و با خلوص به بچهها خدمت میکنند؛ خدمتی که منجر شده اتصال به اهلبیت در کل زندگیشان حفظ شود.
دانشآموزان خودشان هیئت را برپا میکنند
محمدصادق پیمانی، مسئول هیئت دانشآموزی «تربت» از مجموعه فرهنگی «به رنگ خدا» در گفتوگو با «اصفهان زیبا» میگوید:
مجموعه فرهنگی «به رنگ خدا »حدود هشت سالی است در خمینیشهر اصفهان شروع به کارکرده است. نام هیئت دانشآموزی این مجموعه «تربت» است. فعالیت به رنگ خدا بهطورکلی برای نوجوانان پسر است و مخاطب این مجموعه بیشتر دانشآموزان دوره اول و دوم دبیرستان هستند. در طول سال جلسات هفتگی تربت برگزار میشود. یکی از ویژهبرنامههای تربت برگزاری مراسم دهه اول محرم است. این مراسم توسط خود دانشآموزان برنامهریزی و اجرا میشود.
به این صورت که یک ماه قبل از برنامه ستاد محرم تشکیل میشود. اعضای ستاد محرم از دانشآموزان بزرگتر انتخاب میشوند؛ دانشآموزان پایه متوسطه دوم. در ستاد محرم کارگروهها بهصورت تخصصی مشخص میشوند و فعالیتشان را آغاز میکنند. دانشآموزان در کارگروههای فضاسازی، تدارکات و پشتیبانی، رسانه، فرهنگی و تبلیغات شروع به کار میکنند و به استقبال محرم میروند. همه برنامهریزیها و تصمیمگیریها دررابطه با برنامه محرم توسط دانشآموزان انجام میشود؛ از انتخاب موضوعمحوری و شعار برنامه تا طراحیها و اجرا. موضوعمحوری و شعار برنامه توسط کارگروه فرهنگی انتخاب میشود؛ اعضای این کارگروه با مشورت مربیان سعی میکنند موضوعی انتخاب کنند که نیاز دانشآموزان در آن برهه زمانی باشد.
پس از تعیین موضوع، شعار برنامه در ستاد محرم تعیین میشود. برای مثال شعار امسال برنامه «ای عقل و عشق در غم تو جمع یا حسین، عالم به زیر پرچم تو جمع یا حسین» است. وقتی موضوع و شعار مشخص شد، همه محتوا و فضاسازی مراسم متناسب با آن موضوع برنامهریزی و طراحی میشود؛ موضوع سخنرانی، دکور و فضای برنامه، تبلیغات و برنامههای جانبی همه به نحوی با موضوع در ارتباط و هرکدام بهگونهای موضوع اصلی را انتقال میدهند. برنامههای محرم امسال نیز مانند سالهای گذشته از یک ماه پیش مشخص شده و تاکنون بهخوبی پیش رفته است. مخاطب هیئت محرم هرساله نوجوانان 12 تا 18 سال و عمدتا ساکن خمینیشهر هستند؛ درواقع برنامه توسط نوجوانان برای نوجوانان اجرا میشود.
تشکیلات، نوجوان مصرفکننده را فعال و پویا میکند
محمدجواد حیدری ،مسئول مجموعه فرهنگی «به رنگ خدا» میگوید:
هدف تشکیل هیئت تربت ایجاد فضایی فرهنگی خارج از مدرسه برای نوجوانان خمینیشهر بود. هشت سال پیش، آن زمان که فعالیت مجموعه را با یک اعتکاف دانشآموزی در خمینیشهر آغاز کردیم، چنین فعالیتهایی برای این رده سنی در سطح این شهر انجام نمیشد. در آن زمان که قدم در این راه گذاشتیم و این هیئت را راهاندازی کردیم، دانشجو یا طلبه بودیم.
همه تلاشمان ارتقای دانشآموزان و نوجوانان در مسائل فرهنگی، معرفتی و معنوی بوده است. امسال به لطف خدا شاهد هستیم که اولین کسانی که هشت سال پیش جذب مجموعه شدند، امسال در ستاد محرم قرار گرفتند؛ دانشآموزانی که آن زمان وارد مجموعه شدند و طی این سالها آموزشدیده و ورزیده شدند، اکنون قبل از دوران جوانی میتوانند مراسم محرم را برنامهریزی و آن را اداره کنند.
اتفاقی که در اینگونه فعالیتهای فرهنگی رقم میخورد، تجربه یک حرکت تشکیلاتی در دوران نوجوانی است. بچهها در دوران نوجوانی با حضور در یک مجموعه فرهنگی در طول سال آموزش میبینند و رشد میکنند. بهگونهای که در همین سن کم مهارت کسب میکنند و میتوانند یک برنامه را بهخوبی مدیریت کنند. این تشکیلات برخلاف مدرسه، بچهها را از مصرفکننده به یک نقش فعال و تولیدکننده تبدیل میکند. یک اتفاق جالبی که در هیئت ما افتاد، این بود که امسال بچههای ما آشپزی هیئت را نیز خودشان انجام دادند؛ بچههایی که طی این سالها کار در آشپزخانه را از همین هیئت آموختند.
همچنین نوجوانی که میتواند همراه خانواده به هیئت برود با حضور در یک هیئت دانشآموزی به آنچه میخواهد و نیاز دارد میرسد. طبیعتا یک هیئت خانوادگی آنچنان پاسخگوی سؤالات و مسائلی نیست که نوجوان با آن درگیر است. ما سعی میکنیم در برنامه، فضاسازیها و محتوا را بهگونهای پیش ببریم که متناسب با نوجوان امروزی باشد. حرکتی که به رنگ خدا و تربت در حوزه نوجوان هشت سال پیش در خمینیشهر شروع کرد، منجر شده اکنون بیش از 15 مجموعه فرهنگی و هیئت ویژه دانشآموزان و نوجوانان در این شهر داشته باشیم.
