میراث اصفهان: خیابان سپه

تولد خیابان سپه

بر بالای بام عالی‌قاپو نشسته است. باد خنک و آرامی می‌وزد و دست‌نوشته‌هایش را آشفته می‌سازد.

تاریخ انتشار: ۱۲:۳۰ - دوشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۳
مدت زمان مطالعه: 2 دقیقه
تولد خیابان سپه

به گزارش اصفهان زیبا؛ بر بالای بام عالی‌قاپو نشسته است. باد خنک و آرامی می‌وزد و دست‌نوشته‌هایش را آشفته می‌سازد. مجبور است با یک دست کاغذهای ارزشمندش را سفت بچسبد و با دست دیگر، قلمش را بر کاغذ براند. روبه‌رویش پهنه وسیعی از عمارت‌ها و باغ‌های سلطنتی گسترده شده که ایرانیان به آن «دولتخانه» می‌گویند. «انگلبرت کمپفر»، پزشک و جهانگرد آلمانی، بسیار خوش‌اقبال است که می‌تواند از پشت‌بام عالیِ عالی‌قاپو، به قلب تپنده امپراتوری صفوی نگاه کند و از آن نقشه بردارد.

در کنار انبوه عمارات شاهی و باغ‌های دلگشای صفوی، در گوشه سمت راست نقشه، یک گذرگاه باریک، مرز شمالی دولتخانه را مشخص می‌کند. گذرگاهی که عبور از آن برای عموم مردم آزاد است. کمپفر نمی‌داند که بیش از سیصد سال بعد، در 13شهریور 1312 خورشیدی، این گذرگاه با خراب‌کردن دو حجره از ضلع غربی میدان نقش جهان، در قامت یکی از مهم‌ترین خیابان‌های اصفهان مدرن، وارد این میدان می شود و این گذرگاه، مهم‌ترین میراث فرهنگی اصفهان را از خرابی و فراموشی حفظ خواهد کرد.

اینجا خیابان سپه است؛ یک گذرگاه باستانی. در نقشه کمپفر که از دولتخانه صفوی کشیده است، در حاشیه باغ چهلستون جایی که امروزه امتداد خیابان سپه قرار دارد، یک گذرگاه باریک، آرام آرام باغ زیبای چهلستون را رد می‌کند، از کنار میدان «چهارحوض» و حمام «خسروآغا» عبور می کند و در نزدیکی میدان وارد یک کاروانسرای سلطنتی می‌شود. کاروانسرایی به نام «نقش جهان» که بر اساس سفرنامه شاردن، ظاهرا یکی از زیباترین و بزرگ‌ترین کاروانسراهای آن روزگار در اصفهان بوده است.

پس از این کاروانسرا، گذرگاه عمومی وارد میدان نقش جهان می‌شود. باغ‌هایی نظیر «فراشخانه»، «جزایر خانه»، «خیاط خانه» وبخشی از باغ «بادامستان» که در مکان امروزی ساختمان مرکزی شهرداری قرار داشته، در این مسیر تخریب می‌شود تا گذرگاه صفوی به خیابانی مدرن تبدیل شود.

نام خیابان سپه
قدمت صفویان
تغییرات پهلوی دوم
نام دیگر خیابان سپاه
موقعیت ابتدای دروازه دولت
ثبت در میراث ملی شماره 114 و تاریخ 15 دی 1310