به گزارش اصفهان زیبا؛ در شرایط کنونی جنگ ایران با رژیم متجاوز اسرائیل، سرمایه اجتماعی، یعنی اعتماد، انسجام، همبستگی و همکاری میان مردم، نقشی حیاتی در افزایش تابآوری جامعه دارد. سرمایه اجتماعی به معنای پیوندها و شبکههایی است که سطح همدلی، مشارکت، اعتماد متقابل و اتحاد را در بین افراد جامعه افزایش میدهد.
همواره در شرایط بحران و تهدیدهای خارجی مانند جنگ، کشورهای دارای سرمایه اجتماعی قوی توانایی بیشتری برای مقاومت، مدیریت بحران و حفظ انسجام ملی دارند.
تجربه تاریخی نشان داده، جوامعی که در آنها اعتماد عمومی بالا و حس همبستگی اجتماعی قوی باشد، در برابر تهدیدهای نظامی واکنشهای کارآمدتری نشان میدهند.
سرمایه اجتماعی اساسیترین پشتوانه در پشت جبهه جنگ است
اکنون نیز با تجاوز اسرائیل به ایران بیش از هر زمان دیگر نیازمند بسیج منابع انسانی، مشارکت مردمی، تقویت همبستگی ملی و همدلی بین گروههای مختلف هستیم؛ چراکه بدون سرمایه اجتماعی، جامعه دچار تفرقه، بیاعتمادی و ضعف در اراده جمعی برای مقابله با دشمن میشود.
در مجموع، سرمایه اجتماعی اساسیترین پشتوانه در پشت جبهه جنگ است که میتواند ضامن پیروزی یا شکست در برابر دشمن باشد. بنابراین در شرایط کنونی تقویت سرمایه اجتماعی، ایجاد اعتماد میان مردم و مسئولان، افزایش روحیه مشارکت و انسجام ملی، از ضروریترین اقدامات در شرایط تهدید و جنگ محسوب میشود.
مردم با هم همصدا شدهاند
بهار آتشکار، دانشآموخته دکتری جامعه شناسی و عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان در گفتوگو با «اصفهان زیبا» میگوید: امروزه با رسانههای خارجی روبرو هستیم که دشمن از طریق آنها توانسته علایق، ترسها و وضعیت روحی و روانی مردم را متأثر کند؛، بنابراین امروز دشمن به طور ویژه از طریق نقطه ضعف فردی به افراد نقوذ پیدا کرده است؛ خوشبختانه فیلترینگ تا حدودی این شرایط را کنترل کرده است.
این استاد دانشگاه درباره اینکه در شرایط جنگ با چه آسیبهای اجتماعی مواجه هستیم و چطور میتوان بین مردم تابآوری ایجاد کرد، میگوید:
در حال حاضر شرایط زندگی نسبت به گذشته تغییر کرده و سبک زندگی افراد متفاوت است؛ بههمین دلیل، نمیتوان این دوران را با دهه 60 و هشت سال دفاع مقدس مقایسه کنیم؛ اما همچنان شاهد آن هستیم که افراد به اعتقادات خود پایبند هستند. عشق به امام حسین (ع) و ارادات به خاندان ایشان و همچنین کمک به همدیگر و همدلی را هنوز در جامعه مشاهده میکنیم.
او تاکید میکند: با تمام نگرانیهای موجود در جنگ کنونی، حمله رژیم متجاوز اسرائیل به ایران، در واقعیت اتحاد بین مردم را افزایش داده است؛ بهطوریکه میتوان گفت دودستگیهایی که در این سالها دشمن تلاش کرده بود بین مردم ایران ایجاد کند و بین آنها تفرقه بیاندازد، از بین رفته است و مردم با همدیگر همدل و یکصدا شدهاند.
آنطور که این عضو هیئت علمی دانشگاه بیان میکند: باید توجه داشت که اگرچه در زمان جنگ ما با یک دشمن خارجی مواجه هستیم، اما در مقابل افرادی با منافع مشترک در یک جامعه وجود دارند که این موجب بالا رفتن اتحاد بین مردم میشود.
از سوی دیگر سطح اعتماد اجتماعی مردم افزایش یافته و اکنون با وجود شرایط جنگی مردم با اطمینان و آرامش خاطر زندگی عادی خود را ادامه میدهند و زندگی همچنان در شهر در جریان است.
آتشکار درباره نقش سازمانهای مردم نهاد در شرایط کنونی و ایجاد اتحاد و همدلی، توضیح میدهد: سازمانهای مردم نهاد بخشهای مختلفی از جمله بخش فرهنگی دارند که تولید محتوا میکنند؛ این مسئله در جنگ رسانهای و شناختی اهمیت بسیار زیادی دارد.
همچنین در بخش رصد و شناسایی، سازمانهای مردم نهاد موارد مشکوک را گزارش میدهند که اطلاعات آنها همواره موثق و کامل است.
اقدامات سازمانهای مردم نهاد اثر خود را بر جامعه میگذارد و زمانی که این سازمانها به صورت منسجم عمل کنند دلگرمی دادن را به مردم القا میکند و از سوی دیگر با دادن راهکار مناسب به افراد کمک میکند که آنها از اخبار منفی دوری کنند.
او درباره کمکهای تخصصی بخشهای مختلف از سوی نهادهای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سلامت و … در شرایط بحرانی به ویژه جنگ، اظهار میکند: با توجه به اینکه با دشمنی روبرو هستیم که مردم را از تمام ابعاد میسنجد، طبیعتاً ما نیز باید از تمام ابعاد و با گرایشهای مختلف وارد شویم.
با توجه به جمعیت و توانایی موجود کشور دشمن نیز نمیتواند به دلیل منافع محدود با ما مقابله کند، بنابراین زمانی که شاهد همدلی مردم باشیم اقدامات دشمن بیاثر خواهد شد.
چرا سرمایه اجتماعی مهم است؟
در اهمیت سرمایه اجتماعی در شرایط بحران باید گفت این مفهوم، متشکل از اعتماد، انسجام، همبستگی و همکاری بین مردم است و هرچه این سرمایه قویتر باشد، سطح مقاومت، مدیریت بحران و انسجام ملی جوامع در مقابل تهدید خارجی بیشتر میشود.
همچنین بدون این سرمایه جامعه دچار تفرقه، بیاعتمادی و ضعف در اراده جمعی خواهد شد. باید توجه داشت که برای مقابله با دشمن که تمام ابعاد روانی و اجتماعی مردم را هدف قرار میدهد، باید از ظرفیت تمام بخشها (اجتماعی، اقتصادی، سلامت،…) بهره برد، چراکه وقتی وحدت ملی و همدلی واقعی باشد، تلاشهای دشمن بیاثر خواهد شد.
در نهایت تقویت سرمایه اجتماعی، ایجاد اعتماد میان مردم و مسئولان، تقویت همبستگی ملی و افزایش مشارکت مردمی در شرایط کنونی مهمترین راهکارهای افزایش تابآوری اجتماعی در شرایط تهدید و جنگ
است.
