«خط انتقال امید»؛ گزارهای است که حسن روحانی، رئیس دولت دوازدهم پس از افتتاح طرح ملی انتقال آب از خلیجفارس به فلات مرکزی و شرق کشور به کار برد. بنا به گفته رسانهها طرح ملی انتقال آب خلیجفارس به فلات مرکزی و شرق کشور از جمله طرحهایی است که فاز اول آن به صنایع جنوب شرق کشور عملیاتی شده و براساس آن قرار است آبرسانی به 17 استانی که سالانه 60 میلیارد مترمکعب آب مصرف میکنند و البته حدود دو میلیارد مترمکعب آن در بخش صنایع صرف میشود، انجام شود؛ صنعتی که به گفته رضا اردکانیان، وزیر نیرو در آینده با کمبود 950 میلیون مترمکعب آب روبهرو خواهد شد.
مدت مدیدی است که درختان شهر اصفهان مانند شهرهای دیگر ازجمله تهران، با نورهای زرد و سرخ و آبی، رنگی میشود. منظرهای که ممکن است در شب زیبا به نظر برسد، اما در سایههای این نورپردازیِ زیبا، آسیبهای جدی و فراوانی به اکوسیستم شهری و سلامت شهروندان وارد میشود. مسئولان شهری بر این باورند که «نورپردازی درختان در شب از خواستههای مردم است، خواستههایی که روزبهروز بیشتر هم میشود.» فعالان محیطزیست اما معتقدند که «با نورپردازی درختان، اکوسیستم شهری دچار آسیبهای جبرانناپذیری میشود.» اصفهان زیبا در گفتوگو با ایمان ابراهیمی، فعال محیطزیست به بررسی این آسیبها و ارائه راهکار برای جلوگیری از این خسران پرداخته است.
به موجب دستور شهردار اصفهان، براساس مطالبات مردمی و فعالان حقوق حیوانات، تبدیل باغ وحش صفه اصفهان به نقاهتگاه و پناهگاه حیوانات اعلام و ابلاغ شد.
با افزایش حشرات در فصل بهار و تــابستــان، شاهد حضور بیشتر پرندههای حشرهخوار در شهرها ازجمله اصفهان هستیم. بهطورکلی این گونهها در کنترل تعداد حشرات نقش مهمی دارند. یکی از این پرندگان که در فصول گرم سال در پارکهای جنگلی و باغها دیده میشود، «مگسگیر خالدار (راهراه)» نام دارد که در زبان انگلیسی هم Spotted Flycatcher نامیده میشود. ذکر این نکته ضروری است که مگسگیرها با مرغان مگسخوار که پرندگانی ریزجثه و ساکن قاره آمریکا هستند، تفاوت دارند.
کفگیر منابع آبی به تهدیگ خورده و کشور را در محاصره خشکسالی قرار داده است. افت بارش در سال آبی جاری و کاهش چشمگیر خروجی سدها نوید روزهای سخت و پرتنش در حوزه آب را میدهد. بر اساس آماری که بهتازگی شرکت مدیریت منابع آب ایران منتشر و رسانهها آن را بازنشر کردهاند، میزان بارشها در سال آبی 1400-1399 نسبت به مدتزمان مشابه سال گذشته با افت 54درصدی روبهرو شده است؛ همچنین میزان خروجی آب سدهای کشور در اسفندماه گذشته به 1948 میلیون مترمکعب رسیده است که این رقم نیز خبر از کاهش 52درصدی نسبت به مدتزمان مشابه در سال گذشته دارد. این وضعیت در اصفهان نیز صادق است.
نتایج یک پژوهش جدید نشان داده است که درصورتیکه میزان انتشار گازهای گلخانهای همچنان با شتاب فعلی به بالا رفتن ادامه دهد، یکسوم از تولیدات جهانی غذا تا پایان قرن حاضر در معرض خطر قرار خواهد گرفت. اگر درجه حرارت و میزان گرمایش جهانی بهاندازه حدود 3.7 درجه سانتیگراد افزایش پیدا کند که این مقدار افزایشی است که در صورت بالا ماندن سطح انتشار دی اکسید کربن و گازهای گلخانههای پیشبینی میشود، در این صورت بسیاری از مهمترین نواحی محل کشت و پرورش منابع غذایی در جهان نیز شاهد افزایش درجه حرارت و ایجاد تغییرات شدید و جدی در الگوهای بارشی خواهند بود.
همیشه در نشستهای خصوصی با مدیران و معاونان و همکارانم روی این نکته تأکید دارم که کار ما گله و شکایت نیست، ما حق نداریم مرثیه بخوانیم، ما حق نداریم ناامید بشویم و این ناامیدی را به جامعه، بهویژه علاقهمندان به محیطزیست، توزیع و تکثیر کنیم. وظیفه ما سخت کار کردن و تلاش برای یافتن راهکار است. نقدکردن و مطالبهگری را به اهل رسانه باید بسپاریم؛ اما حالوروز تالاب بینالمللی گاوخونی به شکلی است که ما هم گاهی کنار منتقدان قرار میگیریم.
«کوکو» پرندهای است که نامگذاری آن با توجه به صدای خاصش صورت گرفته و در زبان انگلیسی هم Cuckoo نامیده میشود. صدای این پرنده یادآور ساعتهای دیواری است که اعلام هر ساعت در آنها با صدای کوکو همراه بود. از پنج گونه کوکوی شناختهشده در ایران، «کوکوی معمولی» در فصل بهار و تابستان در اصفهان حضور و زادآوری دارد که صدای آنرا در قسمتهای خلوت حاشیه زایندهرود نظیر بخشهای شرقی آن، پارک ناژوان و بعضی مناطق حاشیه شهر ممکن است بشنوید؛ هرچند احتمال دارد در دفعات اول تشخیص تفاوت صدای آن با پرندگانی مانند هدهد یا کبوتر جنگلی راحت نباشد.
چندی پیش حمله یک سگ بیسرپرست به یکی از اهالی شاهینشهر باعث مرگ او شد؛ موضوعی که مسبوق به سابقه بوده و مشابه آن بارها دیده شده است. راهحلی که در کشور، برای مقابله با این مشکل در نظر گرفته میشود، کشتن این سگهاست، راهحلی که به گفته فعالان محیطزیست نمیتواند راهگشا باشد و اتفاقا فاجعه نیز به بار میآورد. مجتبی طباطبایی، پژوهشگر اخلاق محیطزیست، در گفتوگو با اصفهان زیبا در رابطه با نحوه برخورد با سگهای بیسرپرست میگوید.
چند روز پیش کلیپی در فضای مجازی دست به دست شد که در آن فردی با نشاندادن فیلمی از تخلیه لجنهای اسیدی در منطقه زفره صحبت میکرد. آنطور که گفته میشود «لجن اسیدی مـحـصــول جــانـبـــی صـنایـع فـراورش مجدد روغن موتور مصرف شده است» که بهعنوان ماده زائد خطرناک بـــه محیطزیست دفـع میشــود. تــحـت شرایط خاصی از ادغام لجن اسیدی و خاک بنتونیت و پلیمر استایرن بوتادین استایرن (SBS) قیر پلیمری تولید میشود. تخلیه این آلاینده در مناطق مختلف میتواند مشکلات محیطزیستی متعددی را به همراه آورد و با نفوذ به آبهای زیرزمینی آنها را نیز آلوده کند. محمود قهرمانی، رئیس اداره حفاظت محیطزیست شهرستان اصفهان در گفتوگو با «اصفهانزیبا» در رابطه با نحوه مدیریت صحیح پــــسـمــانـــدهـــای اســـیـــدی صـحـبـت میکند.
از حدود اردیبهشت تا پایان فصل گرما، شهر اصفهان میزبان پرندگان زیبا و خوش رنگی است که حواشی این شـــهــر را جهت تابـسـتـانگــذرانـــی و زادآوری انتخاب کردهاند. نام آنها «زنبورخوار معمولی (European bee-eater)» بوده و در شمال آفریقا، جنوب اروپا و غرب آسیا زادآوری میکنند.27 گونه زنبورخوار در جهان و 3 گونه در ایران به ثبت رسیده است. آنها پس از طی مسیری طولانی از قاره آفریقا، در دیوارههای گِلی زایندهرود به لانهسازی میپردازند. لانه آنها به شکل تونلهای افقی بوده که در مدت 2 تا 3 هفته حفر میشود.
جایی در خم رودخانه که رمل و آسمان و آبِ وامانده از رفتن و بوی لجن مشام و دیده را مشغول میکرد و دیگر خبری از شکوه طبیعی و تاریخی گاوخونی در کتابهای تاریخ و جغرافیا و ادبیات و عکسها و فیلمهای مستند وجود نداشت، همهچیز تبخیر شده و به آسمان ورزنه رفته بود! شنیدن آخرین نفسهای مرداب بسیار ناراحتکننده بود، اما نشان میداد که در روزگاری نهچندان دور، طبیعت گاوخونی چه عظمت و شکوهی داشته است: روزی قشلاقگاه شازدههای قجری بوده و روز دیگر واحه آمریکاییها و طی قرنها نانوآب اهل این سرزمین کویری را تأمین میکرده است. در یک دهه گذشته، هر بار برای بهانههایی کوچک به شهرهای در مسیر رودخانه و مردابش سرزده، ورزنه و کویر و آنچه را پیرامون آن میشناختم تماشا کرده و به چشم میدیدم که چگونه رود کف به لب آورده و لهله میزند.