پشت درِ سیاه و بزرگ بسته، ولوله و هیاهو به راه افتاده است. ساعت هفت و سی دقیقه صبح روز شنبه، صدای خنده و پچپچ دخترها بعد از هفت ماه دوری فضای مدرسهای در حوالی خیابان باغ گلدسته را پر کرده و در گوش طنین میاندازد. این طرف درِ مدرسه، در حاشیه خیابان ماشینها کیپ تا کیپ پارک شدهاند و مادرها منتظر اتمام امتحان دخترانشان هستند؛ انگار که آزمون کنکور باشد و خانوادهها نگران و دلواپس، آنها را بدرقه کرده و به انتظار نشسته باشند!
اروپاییها در ایران به دنبال ترویج آیین مسیحیت بودند؛ مسیحیتـــــی که فرسنگها با آن مسیحیت حقیقی حضرت عیسی مسیح(ع) فاصله داشت. مسیحیتی که قرار بود ابزار سلطه باشد. اروپاییها این کار را تنها در ایران دنبال نمیکردند. این پروژهای بود که در آفریقا و سایر مستعمرات آنها هم دنبال میشد. به تعبیر آن آفریقایی که گفته بود: «هنگامیکه مبلغان مسیحی به کشور ما آمدند ما کتاب نداشتیم؛ زمین هم نداشتیم. اما حال کتاب داریم و هنوز هم زمین نداریم.»
در این نوشتار سعی شده تا با نگاهی آسیبشناسانه، تحلیلی از مسائل آموزش و پرورش در دهههای گذشته تاکنون ارائه شود. بیشتر پیشرفتهای نسبی که ما در آموزش داشتیم، کمی و در ظاهر قضایا بود. از سال ۱۹۸۰ میلادی متوسط سالهای تحصیل در ایران برابر با 3/2 سال بود که تا بیش از هشتسال ارتقا یافته است و تا سالهای تحصیلی مورد انتظار (2/15) فاصله زیادی داریم.حال اگر بخواهیم امروزه نظام آموزشی را مورد کنکاش قرار دهیم، باید اشاره کنم که بر اساس آمار ۲۰۱۵ شاخص توسعه انسانی (اچ.آی.دی)، ایران جزو کشورهای متوسط به بالا قرار گرفته است؛ اما در عین حال دنیا بیشتر از این پیش رفته است.
امام جمعه شاهینشهر گفت: همانطور که بیماری کرونا یک دغدغه و رنگبندی دارد، بیماری فرهنگ نیز کمتر از بیماری کرونا نیست و همه مسئولان و خانوادهها باید به آن توجه ویژه داشته باشند؛ زیرا رنگ بیماری فرهنگی از قرمز فراتر رفته و به سیاهی تبدیل شده است. حجتالاسلام و المسلمین قاسم هاشمی در آخرین جلسه شورای آموزش و پرورش شهرستان در سال ۹۹ ضمن تشکر از مدیریت و کارکنان آموزش و پرورش شاهینشهر به خاطر تلاشهای ارزنده در سطح شهرستان با توجه به کمبودها تصریح کرد: قطعا جامعه و خانواده ۴۴ هزار نفری آموزش و پرورش شهرستان، همیاری و کمک همه مجموعههای دولتی و خصوصی را میطلبد تا آن را حمایت کنند و همه ما باید دست در دست هم دهیم تا نهال علم و تربیت را در شهرستان کاشته و به درستی و با مراقبت آن را به بار بنشانیم.
آموزش و پرورش بهعنوان بزرگترین نهاد خدماتی اجرایی کشور که بیشترین تعداد اربابرجوع (دانشآموز و اولیا) و کارمند را در میان وزارتخانهها داراست، از دیرباز با مشکلات اقتصادی روبهرو بوده و به نظر میرسد این مشکل از دولتی به دولت دیگر منتقل شده و به معضلی عادی تبدیل شده است؛ به نحوی که گامی در جهت برداشته شدن این معضل برداشته نمیشود.
آموزشوپرورش به عنوان بزرگترین نهاد خدماتیاجرایی کشور که بیشترین تعداد اربابرجوع (دانش آموز و اولیا) و کارمند را در میان وزارتخانهها داراست، از دیرباز با مشکلات اقتصادی روبهرو بوده و به نظر میرسد این مشکل از دولتی به دولت دیگر منتقل شده و به معضلی عادی تبدیل شده است؛ به نحوی که گامی در جهت رفع این معضل برداشته نمیشود. وقتی به بودجه آموزش و پرورش نگاهی میاندازیم و از سوی دیگر اهمیت و حجم بالای مسئولیتی که بر دوش این وزارتخانه است را بررسی میکنیم، بی اختیار به یاد ضرب المثل «دوصد من استخوان خواهد که یکمن بار بردارد » میافتیم! به هر حال در این فرصت اندک، راهکارهایی عملی برای برونرفت از این چالش و زخم کهنه تقدیم حضور میشود.
شورای آموزش و پرورش شاهینشهر با حضور مدیرکل آموزش و پرورش استان، امام جمعه، فرماندار و مدیر آموزش و پرورش شهرستان، مسئولان و پیشکسوتان آموزش و پرورش شاهین شهر برگزار شد. فرماندار شهرستان در این جلسه گفت: وجود ارزشمند معلمان و پیشکسوتان مملو از انرژی است که امواج آن در جامعه جاری و ساری و این امواج مثبت، جامعه را سالم و پویا نگه داشته است.
رویکرد نوشتن اپلیکیشنها و طرحهای فناورانه بومی در کشور ما سابقه دیرینهای دارد که به امروز و فردا هم ختم نخواهد شد. بهعنوان مثال، پروژههای مهمی در کشور ما مانند لینوکس ملی، ایمیل ملی، موتور جستوجوی ملی و پیامرسان ملی مطرح بوده است که متاسفانه بعد از صرف بودجههای چند میلیاردی نهتنها به ثمر ننشسته است که باعث انتقادات گسترده جامعه فناوری شده است.
دیگر انگار برایمان عادی شده باشد؛ اینکه هر روزی خبرها را چک میکنیم یا شبکههای اجتماعی را بالا و پایین میکنیم، به چشممان بخورد که چیزی از کتب درسی حذف شده است. در آغاز ممکن بود برخورد بسیاری از ما این بوده باشد که همیشه این تغییرات رخ میداده و این روند جای سؤالی ندارد. اما وقتی پای این موضوع به میان آمد که تغییرات کجاها صورت گرفتهاند، نه فقط در ذهن متخصصان هر حوزه که در ذهن بسیاری از مردم نیز این پرسش ایجاد شد که چرا باید یک رشته تغییرات (یا به عبارت بهتر، حذفها) صورت بگیرد.
با عیان شدن هرچه بیشتر پیامدهای اقتصادی و اجتماعی شیوع کرونا در لایههای پنهان جامعه، جامعهستیزی این بیماری و عدم آمادگی نهادهای متولی در مواجهه با رویکردهای تهاجمی کووید19 در عرصههای مختلف، بهتر به چشم میآید. یکی از پیامدهای اسفبار این پاندمی در ایران و شهرهای دیگری همچون اصفهان، رواج نهانی ترک تحصیل در میان دانشآموزان، بهخصوص در پایه متوسطه، آنهم با انگیزههای اقتصادی در میان اقشار آسیبپذیر است. محمدرضا ناظمزاده، معاون آموزش دوره متوسطه اداره کل آموزشوپرورش استان اصفهان، ضمن ابراز نگرانی از بروز این مسئله، در گفتوگو با اصفهانزیبا بدون ارائه آماری از تعداد دانشآموزان ترک تحصیلی، گفت «البته تعداد دانشآموزانی که در معرض خطر هستند چندان چشمگیر نیست!» این در حالی است که به گفته او «تعداد کل دانشآموزان استان ۸۶۸ هزار و ۳۷۲ نفر است که هماکنون ۷۶۰ هزار و ۳۱۲ نفر در شبکه شاد احراز هویت شده و حدود ۶۰۰ هزار نفر در این شبکه فعال هستند.»
«حقوق معلمی را قبول ندارید امضا نکنید. اگر نمیتوانیم زیر بار این مسئولیت قد علم کنیم، بکشیم کنار. میتوانید نپذیرید، هرکسی قرارداد معلمی را امضا کرد، یعنی باید با جان و دل کار کند؛ اگر نمیتواند، کسی او را مجبور نکرده است.» تنها کافی بود تا این چند جمله از قول محسن حاجیمیرزایی، وزیر آموزش و پرورش در صفحه شخصیاش در توئیتر منتشر شود تا کاربران فضای مجازی به ویژه فرهنگیان و معلمان حقالتدریس که این روزها به دلیل شیوع ویروس کرونا در شرایط چندان خوبی به سر نمیبرند، او را آماج انتقاد قرار دهند و به گفتههای او بتازند: « این وزیر باید بهسرعت استیضاح بشه. حقوق نجومی وزارت رو میگیره و برای معلمها در مورد کار ارزان و عشق و عاشقی حرف میزنه. خوش به حال شما که پای برگه وزارت رو امضا کردی نه معلمی رو. تصمیمات اشتباه ایشون در بازگشایی مدارس هم علت اصلی افزایش شیوع کرونا بوده که باید از طرف نهادهای قضایی مسئول، بررسی بشه.»
بیشک یکی از اهداف آموزشوپرورش تقویت روح علمی و ایجاد بینش علمی در دانشآموزان است. اگر کودک دبستانی را دانشآموز مینامند، هدف این است که طوری تربیت شود که بتواند در شناخت جهان و عمل در آن، روش و بینش علمی را به کار ببرد و مانند افراد آگاه و دانا بیندیشد و رفتار کند نه اینکه به حفظ کردن دستاوردهای علمی دیگران و پس دادن آن به هنگام امتحان اکتفا کند.