در روزگاری که تحولات اجتماعی و اقتصادی با شتابی بیسابقه در جریان است، تربیت نسلی خلاق، کارآفرین و مسئولیتپذیر، ضرورتی حیاتی برای آینده کشور به شمار میآید.
نوجوانان امروز، صاحبان فردای جامعهاند و هر چه زودتر مهارتهای تفکر، کار گروهی، ایدهپردازی و اعتمادبهنفس در آنان تقویت شود، جامعهای توانمندتر و پویاتر خواهیم داشت.
در همین راستا، دوره «نوجوان هوشمند کارآ» یکی از طرحهای ارزشمند و موفق در حوزه آموزش و توانمندسازی نسل نوجوان به شمار میرود؛ طرحی که به همت سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان اجرا میشود و طی پنج دوره متوالی توانسته است تأثیر مثبتی بر شکلگیری روحیه کارآفرینی و خودباوری در نوجوانان برجای بگذارد.
دوره کارآ با هدف شناسایی استعدادها، آموزش مهارتهای نرم و پرورش تفکر خلاق در نوجوانان طراحی شده است. برخلاف نظام آموزشی سنتی که تمرکز آن اغلب بر محفوظات درسی است، این برنامه بر مهارتهای زندگی و مهارتهای مرتبط با دنیای کار تأکید دارد. نوجوانان شرکتکننده در این دوره میآموزند چگونه ایدههای کوچک خود را به طرحهای قابل اجرا تبدیل کنند، چگونه با دیگران کار کنند و چگونه در مواجهه با مشکلات، بهجای عقبنشینی، راهحل بیابند.
یکی از ویژگیهای برجسته دوره کارا، ترکیب آموزش نظری با تجربه عملی است. نوجوانان در طول دوره، ضمن آشنایی با مفاهیم کارآفرینی، تفکر نقاد، مهارت ارتباط مؤثر و مدیریت زمان، در کارگاههای گروهی شرکت میکنند و پروژههایی واقعی را طراحیکرده و ارائه میدهند. این تجربه برای بسیاری از آنان اولین مواجهه جدی با کار تیمی و مسئولیت اجتماعی است؛ تجربهای که نهتنها به اعتمادبهنفس و جسارتشان میافزاید، بلکه زمینهای برای کشف استعدادهای نهفته آنان فراهم میآورد.
این طرح گامی در مسیر تربیت نسلی است که بتواند در آینده نقش مؤثری در توسعه اقتصادی و اجتماعی شهر ایفا کند. او تأکید میکند که نوجوانان کارا، تنها به دنبال ایدههای اقتصادی نیستند، بلکه یاد میگیرند مسئولیتپذیر، هدفمند و اهل تفکر باشند؛ یعنی همان مؤلفههایی که زیربنای پیشرفت هر جامعهای بهشمار میرود.
امهمترین دستاورد این طرح، ایجاد حس خودباوری در نوجوانان است. نوجوانان در دوره کارآ درمییابند که برای آغاز یک حرکت بزرگ، لازم نیست منتظر امکانات ویژه باشند؛ کافی است ایدهای داشته باشند و برای تحقق آن برنامهریزی کنند. بسیاری از شرکتکنندگان پس از پایان دوره، ایدههای خود را در قالب طرحهای محلی یا اجتماعی ادامه دادهاند.
از نگاه جامعهشناسان و فعالان آموزشی، چنین طرحهایی در واقع پلی میان مدرسه و جامعه محسوب میشود. نوجوان در محیط رسمی مدرسه معمولا با قواعد ثابت و چهارچوبهای محدود مواجه است؛ اما در فضای کارا، با واقعیتهای زندگی و نیازهای جامعه روبهرو میشود. این برخورد مستقیم با دنیای واقعی، نگرش او را به آینده تغییر میدهد. نوجوانی که در کارآ آموزش میبیند، یاد میگیرد که آیندهاش تنها در گرو معدل و مدرک نیست؛ بلکه توانایی تفکر و تلاش اوست که مسیر موفقیت را تعیین میکند.
دوره کارآ همچنین به شکلگیری شبکهای از نوجوانان همفکر و هدفمند منجر میشود. ارتباط این نوجوانان با یکدیگر و با مربیان، بستری از همافزایی فکری و انگیزشی ایجاد میکند که آثار آن حتی پس از پایان دوره نیز ادامه مییابد. در هر دوره، بسیاری از شرکتکنندگان با تشکیل گروههای داوطلبی، به اجرای طرحهای فرهنگی و اجتماعی در مدارس یا محلههای خود میپردازند. این روحیه مشارکت، نشان از تأثیر عمیق برنامه در تربیت شهروندان فعال و مسئول دارد. در کنار آموزش مهارتهای فردی، جنبه فرهنگی کارآ نیز قابلتوجه است. این طرح میکوشد میان ارزشهای بومی و آموزههای نوین توسعه فردی پیوند برقرار کند.
نوجوانان در جلسههای مختلف با مفاهیمی چون کار گروهی، اخلاق حرفهای، صرفهجویی و نقش کار در پیشرفت جامعه از نگاه دینی و ملی آشنا میشوند؛ بدین ترتیب، کارآ صرفا یک برنامه آموزشی نیست؛ بلکه بستری برای فرهنگسازی درزمینه کار و تلاش در نسل آینده است. تداوم این طرح در پنج دوره پیاپی، گواهی بر موفقیت آن است.
استقبال گسترده خانوادهها و مدارس اصفهان از دوره کارآ نشان میدهد که جامعه نیازمند چنین برنامههایی است، برنامههایی که نوجوان را نهفقط به عنوان دانشآموز، بلکه بهعنوان شهروندی فعال و توانمند میبیند. به نظر میرسد شهرداری اصفهان با اجرای مستمر این طرح، الگویی موفق برای سایر شهرها فراهم کرده است تا به اهمیت سرمایهگذاری فرهنگی و آموزشی در نسل نوجوان توجهی جدیتر داشته باشند.
بیتردید، آینده شهری آباد و جامعهای پویا در گرو نوجوانانی است که مهارت اندیشیدن، تصمیمگیری، و مسئولیتپذیری را از همین امروز بیاموزند. دوره کارآ نشان داده است که اگر به نوجوان اعتماد کنیم و فضای تجربه و یادگیری واقعی را برایش فراهم آوریم، میتواند فراتر از انتظار ظاهر شود. این دوره نمونهای درخشان از آن است که چگونه میتوان با آموزش درست و هدفمند، نسل جوان را از مصرفکننده دانش به تولیدکننده ایده و عمل تبدیل کرد.
در نهایت، میتوان گفت دوره نوجوان هوشمند کارا، نه تنها برای شرکتکنندگان، بلکه برای جامعه نیز یک سرمایهگذاری بلندمدت است، سرمایهای که ثمرات آن در آینده در قالب شهروندانی خلاق، مسئول و سازنده نمایان خواهد شد.
