به گزارش اصفهان زیبا؛ افزایش تعرفه های خدمات روانشناسی و مشاوره موضوعی است که با دو زاویه متفاوت به آن نگریسته می شود؛ از یک سو متخصصانی هستند که به دلیل تورم، هزینههای جاری کلینیکها و آموزشهای مختلف و مداوم مجبورند هرساله تعرفهها را افزایش دهند و از سوی دیگر، مراجعهکنندگانی قرار دارند که به خاطر شرایط اقتصادی، قادر نیستند از خدمات این متخصصان بهره ببرند.
بسیاری از افراد با وجود نیاز شدید به مشاوره، به دلیل مشکلات اقتصادی و مسائل مالی یا از ادامه درمان چشم میپوشند یا به افرادی مراجعه می کنند که به دلیل نداشتن تخصص و مهارت لازم هزینه کمتری دریافت میکنند و اینگونه دچار مشکلات پیچیدهتری می شوند.
این موضوع درحالی در جامعه رو به ازدیاد است که بسیاری از منتقدان این حوزه، نبود پوشش بیمهای مناسب را مهمترین عاملی میدانند که باعث میشود افراد از این نیاز ضروری سر باز بزنند و به این ترتیب معضلات اجتماعی و فردی بسیاری به همراه داشته باشد.
افزایش تعرفههای خدمات روانشناسی و مشاوره با تورم و گرانی سایر کالاهای اساسی و موردنیاز مردم همراه شده است. مینا دانشجو است و به دلیل اضطراب و افسردگی که دارد به روانشناس مراجعه میکند.
میگوید: «به دلیل مشکلاتی که داشتم زندگی برایم رنجآور شده بود و با مراجعه به روانشناس تازه داشتم کمی به خودشناسی میرسیدم و با ریشههای اضطراب و افسردگیام آشنا میشدم. باید هر دوهفته به تراپیست مراجعه کنم تا روند درمانم زودتر پیش برود؛ اما گرانی و افزایش تعرفهها باعث شده که دیگر مراجعه نکنم؛ چون توان پرداخت هزینهها را ندارم و از سوی دیگر، هزینههای زندگی هم آنقدر زیاد شده که مجبورم فعلا نیازهای اساسیام را برطرف کنم.»
زهرا همراه دخترش به روانشناس مراجعه میکند. بعد از جنگ دخترش درگیر اضطراب شدید شده و با توجه به اینکه پشت کنکوری است، او را نزد مشاور میبرد. با لحنی خسته میگوید: «مشکل اصلی خود تعرفهها نیست؛ مشکل این است که هیچ پوشش بیمهای برای این خدمات وجود ندارد. ما تا الان تمام هزینهها را از جیب خودمان پرداخت کردهایم و با اینکه هم بیمه تأمین اجتماعی داریم و هم بیمه تکمیلی، متأسفانه این بیمهها هیچ سهمی در هزینههای جلسات روانشناسی ندارند. رواندرمانی مسیری طولانی است و با اینکه دخترم نیاز به این درمان دارد؛ اما مجبورم به جای راهکارهای تخصصی و طولانیمدت به دنبال راهی ارزانتر و حتی غیرتخصصی باشم.»
مدتی است که برخی از پلتفرمها این خدمات را به صورت اقساط در اختیار مراجعهکنندگان قرار میدهند؛ یعنی مردم با مراجعه به این پلتفرمها روانشناس یا روانپزشک موردنظرشان را انتخاب میکنند و در چندقسط هزینه آن را میپردازند؛ اما این مسئله هم مشکلات خاص خودش را دارد.
همه متخصصان از این طریق خدمات ارائه نمیدهند و در برخی موارد افراد غیرمتخصصی هستند که در ازای هزینه کمتر مشاورههای غیرتخصصی و گاه آسیبزا ارائه میدهند. از سوی دیگر، ذهنیت نادرستی در جامعه به وجود میآید که روانشناسان و مشاوران تنها به دنبال دریافت پولاند و برای رنج مراجعهکنندگانشان ارزشی
قائل نیستند.
البته نگاه متخصصان این حوزه هم باید شنیده شود؛ چون طرف دیگر مسئله هم جزئی از این جامعه است که در پی افزایش هزینههای گوناگون، زندگی و کار آنها نیز دستخوش مشکلاتی شده است.
ملاکهای نرخگذاری چیست؟
سهیل رحیمی، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران و رواندرمانگر درخصوص تعیین تعرفههای خدمات روانشناختی و مشاوره به «اصفهانزیبا» میگوید: «برای تعیین تعرفههای خدمات پزشکی دو نهاد اصلی متولی این کار هستند؛ یکی سازمان نظام پزشکی که تقریبا تمامی خدمات پزشکی و پیراپزشکی را نرخگذاری میکند؛ اعم از دستمزد پزشکان، هزینههای بیمارستانها، فیزیوتراپی وآزمایشگاهی. این سازمان همراه با کارشناسان وزارت بهداشت با توجه به نرخ تورم کشور تعیینکننده تعرفهها هستند. در حوزه روانشناسی و مشاوره هم سازمان نظام روانشناسی کشور را داریم که متولی نرخگذاری خدمات روانشناختی و مشاوره است. این نرخگذاریها هم دقیقا بر مبنای میزان خدمات و افزایش تورم در کشور تعیین میشود. همچنین اینکه این خدمات را چه کسی ارائه میدهد، مثلا کارشناس ارشد یا دکتری یا استاد دانشگاه، هم در تعیین این نرخها در مراکز دولتی و خصوصی مؤثر است.»
او معتقد است که نرخها نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیری نداشته و با توجه به تورم موجود چیزی حدود 20 درصد بیشتر شده است.
نرخگذاریها واقعی نیست
این استاد دانشگاه تصریح میکند که همکاران روانشناس و پزشک هم نسبت به این نوع نرخ گذاری معترض هستند و این پرسش را مطرح میکند که آیا این نرخگذاریها اصلا واقعی هستند یا خیر؟
او میگوید که این قیمتها نسبت به خدماتی که داده میشود و همچنین گرانیهایی که بر اثر تورم به وجود آمده واقعی نیستند. تعرفههای برق و گاز و آب و همچنین دستمزد پرسنل و… افزایشی بیسابقه داشته که اگر این مسائل را در نظر بگیریم متوجه میشویم که نرخ خدمات روانشناسی چندان زیاد نبوده است.
این موضوع همکاران ما را به این سمت برده که با بیمهها قرارداد نداشته باشند؛ چون برایشان مقدور نیست.
رحیمی تأکید میکند: « نرخ افسارگسیخته اجارهبها را هم باید در نظر گرفت: این افزایش هزینهها برای برخی از مراکز چنان سنگین بوده که عملا آنها را به تعطیلی کشانده و یا همکاران مجبور به تجمیع کلینیکها شده اند؛ حتی برخی از آنها به سمت مشاغلی غیرمرتبط رفته اند.»
او میگوید: «دولت باید فکری به حال این موضوع بکند و با تخصیص یارانه به خدمات روانشناختی و مشاوره و تحت پوشش بیمه قراردادن آنها این مشکلات را تا حدودی حل کند. اولویت مردم نیازهای اساسی و ضرورتهای زندگی شده. وقتی با مراجعهکنندهای برای پیگیری روند درمان تماس گرفته میشود، میگوید ترجیح میدهم پولی را که میخواهم برای مشاوره بدهم صرف خرید یک کیلو گوشت بکنم تا لااقل از نظر جسمی هم دچار مشکل نشوم.»
این روانشناس نقش دولت در این زمینه را بسیار مهم میداند تا بیمهها را وادار کند این خدمات را تحت پوشش قرار دهند:« شورای عالی بیمه در کشور باید وارد عمل شود. دولت باید این قضیه را حل کند و توپ را در زمین روانشناسان نیندازد؛ زیرا روانشناس هم جزئی از همین مردم است و باید علاوه بر هزینههای کلینیک، مخارج زندگی خودش را هم تأمین کند.»
صورتمسئله را پاک نکنیم
او به مقایسه خدمات روانشناختی در برخی کشورها با ایران میپردازد و میگوید:« این خدمات در برخی کشورها تحت پوشش کامل بیمه هستند و جدولهایی مشخص با تخصصهای مشخص دارند. بیمهشده پولی برای دریافت مشاورههای مختلف پرداخت نمیکند و حتی اگر در روند درمانش کوتاهی کند مشمول پرداخت جریمه میشود؛ ولی ما در کشورمان چنین ابزاری را نداریم و انتظار داریم که همه مسائل به خودی خود حل شوند.»
رحیمی خاطرنشان میکند: «شرایط زندگی برای برخی افراد چنان سخت شده که اگر حتی قرار باشد تنها درصدی از هزینهها را پرداخت کنند باز هم قادر نیستند که درمانشان را ادامه دهند؛ بنابراین اینکه فقط افزایش تعرفهها را مقصر بدانیم، پاککردن صورت مسئله است.»
او میگوید: « دولت باید امید را به جامعه تزریق کند و با تحت پوشش بیمه قراردادن و پرداخت یارانه به مردم شرایطی را فراهم کند تا روانشناسان بتوانند به بهترین شکل به مردم خدمات ارائه کنند؛ همچنین ایجاد مراکز دولتی میتواند باری از دوش مراکز خصوصی از نظر هزینههای اجارهبها بردارد؛ به این شرط که دولت با برنامهریزی درست، پرداخت بهموقع داشته باشد.»
