به گزارش اصفهان زیبا؛ فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل عمومی در کشور به 70 درصد رسیده است و طبق آمار ارائه‌شده، نزدیک به 10 هزار اتوبوس لازم است تا سیستم حمل‌ونقل عمومی تازه‌نفس به کمک شهرها بیاید. دراین‌بین شهر اصفهان هم بی‌بهره نبوده است و با تأمین نشدن اتوبوس‌های نو، سیستم اتوبوس‌رانی با ناوگانی خسته در حال خدمت‌رسانی است که البته این خدمت‌رسانی باکیفیت مطلوب فاصله گرفته است.
چندی پیش، مدیرعامل سازمان اتوبوس‌رانی اصفهان، مدعی شد که اصفهان در حدود 145 اتوبوس از سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور طلب دارد که در صورت تأمین آن، بسیاری از مشکلات حمل‌ونقل عمومی حل می‌شود. برای بررسی این موضوع به سراغ فرهاد خدابخشی، مدیرکل دفتر حمل‌ونقل عمومی و ترافیک شهری سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور رفتیم تا توضیحاتش در این خصوص را بشنویم.
در مردادماه سال جاری، گزارشی با عنوان «کم‌کاری دولت در تأمین اتوبوس» در روزنامه اصفهان زیبا چاپ شد. در این گزارش مدیرعامل شرکت واحد اتوبوس‌رانی اصفهان، دلیل ضعف در حمل‌ونقل عمومی و کمبود اتوبوس در کلان‌شهر اصفهان را کم‌کاری دولت در کمک به شهرداری برای خرید اتوبوس دانست و گفت: عملکرد ضعیف دولت در تأمین اتوبوس کلان‌شهرها، یکی از دلایل تأمین نشدن به‌موقع اتوبوس است. در حال حاضر ۱۴5 دستگاه اتوبوس از وزارت کشور و سازمان شهرداری‌ها، طلب داریم که در صورت تحویل، بخش زیادی از مشکل کمبود ناوگان برطرف خواهد شد؛ همچنین اگر منابع مالی مطابق قانون تأمین شود، امکان خرید سالانه ۱۰۰ تا ۱۵۰ دستگاه اتوبوس وجود دارد و در این صورت می‌توان به‌تدریج ناوگان فرسوده را از چرخه خدمات خارج کرد.
منابع مالی از سمت دولت تأمین نشد
برای بررسی وضعیت طلب اتوبوس‌رانی اصفهان از سازمان شهرداری کشور و اقدامات آن‌ها در خصوص وضعیت موجود حمل‌ونقل عمومی و فرسودگی ناوگان در کلان‌شهرها به سراغ سید فرهاد خدابخشی، مدیرکل دفتر حمل‌ونقل عمومی و ترافیک شهری سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، رفتیم. او در پاسخ به سؤال اول ما در خصوص بدهی سازمان شهرداری‌ها و دهیاری کشور به اصفهان و تأمین نکردن 145 دستگاه اتوبوس گفت: البته با توجه به اینکه تأمین منابع مالی از سوی دولت انجام نگرفت، مشکلاتی بر سر تأمین مبلغ خرید اتوبوس پیش آمد و سازمان هیچ دخالتی در عدم تأمین آن تعداد دستگاه در زمان موردنظر نداشت. دولت قرار بود هزینه در اختیار سازمان قرار دهد که آن مبلغ از سمت دولت تأمین نشد و عملاً با هزینه واریزی از سمت شهرداری‌ها، امکان نداشت اتوبوس‌ها خریداری و تحویل داده شود.
۵۰ همت، در قالب انتشار اوراق مشارکت مالی
او در ادامه افزود: البته دولت هرسال منابع مالی را در قانون بودجه کشور، برای توسعه و بهسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی پیش‌بینی می‌کند. امسال هم قریب به ۵۰ همت، در قالب انتشار اوراق مشارکت مالی، با بازپرداخت ۵۰ درصدی از سوی شهرداری‌ها و ۵۰ درصدی از سوی دولت، پیش‌بینی‌شده است. این موضوع در حال انجام است و ان‌شاءالله بتوانیم از این ظرفیت قانونی برای خرید اتوبوس و واگن مترو و توسعه حمل‌ونقل عمومی استفاده کنیم.
ما نگاه توسعه‌ای به حمل‌ونقل عمومی داریم
مدیرکل دفتر حمل‌ونقل عمومی و ترافیک شهری سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، در پاسخ به این سؤال که وزارت خانه و سازمان شهرداری‌های کشور برای توسعه حمل‌ونقل عمومی در کلان‌شهرها چه سیاستی را دنبال می‌کند، توضیح داد: واقعیت این است که امروزه مشکلات ترافیکیِ ناشی از رشد شهرنشینی، همچنین مسائلی مانند آلودگی هوا و افزایش زمان تلف‌شده شهروندان در ترافیک، بر هیچ‌کس پوشیده نیست. تنها راه برون‌رفت از این مشکلات نیز که همه کارشناسان حمل‌ونقل به آن اعتقاددارند، توجه ویژه به حمل‌ونقل عمومی است.
او در ادامه افزود: طبیعتاً سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، به‌عنوان بازوی اجرایی وزارت کشور، نگاه توسعه‌ای به حمل‌ونقل عمومی دارد و در همین راستا، طی سالیان گذشته، اقدامات شاخصی انجام داده‌ایم. خرید واگن و نوسازی ناوگان اتوبوس‌رانی ازجمله این اقدامات بوده است. اخیراً قراردادی برای خرید دو هزار دستگاه اتوبوس تنظیم‌شده است. تمام تلاش ما این است که به هر شکل ممکن، حمل‌ونقل عمومی را توسعه دهیم و معتقدیم یکی از راه‌های برون‌رفت از مشکلات ترافیکی، توجه ویژه به موضوع حمل‌ونقل عمومی است.
ضوابط قانونی اجازه دهد، اتوبوس دست‌دوم وارد می‌کنیم
خدابخشی با توجه به مشکلاتی که سازمان اتوبوس‌رانی اصفهان در خصوص تأمین قطعات دارد و در حال حاضر نوسازی ناوگان یکی از اولویت‌های آن است، پاسخ داد: ما با هماهنگی دولت و مجلس، برای بهبود شرایط هر کاری که لازم باشد، انجام خواهیم داد؛ ازجمله تأمین قطعات و حتی ورود اتوبوس‌های دست‌دوم.
بنا به گفته او اتوبوس‌های دست‌دوم سازوکارهای مربوط به خود را دارد. وزارت صمت، پلیس راهور، اداره استاندارد و اداره محیط‌زیست، باید تأییدیه‌های لازم را در این خصوص صادر کنند. این خودروها باید در ایران نمایندگی و خدمات پس از فروش داشته باشند، تا بتوان سالیان سال از خدمات این ناوگان بهره برد و اگر ضوابط قانونی اجازه دهد، حتماً این موضوع پیگیری خواهد شد.
او تأکید کرد: البته پس از دو ماه، توانسته‌ایم تأییدیه‌های استاندارد مربوط به این موضوع را دریافت کنیم و در حال رایزنی و دریافت مجوزهای محیط‌زیست هستیم.
یکی دیگر از نکاتی که این مقام مسئول به آن اشاره داشت، تلاش برای تأمین قطعات برای نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی بود. او ادامه داد: اتحادیه‌های ما در سالیان گذشته، ازجمله اتحادیه حمل‌ونقل مسافر و اتحادیه همگانی، با همکاری شرکت‌های قطعه‌ساز و سایر شرکت‌های فعال در این حوزه، اقدامات خوبی انجام داده‌اند. این اقدامات برای کمک به تأمین قطعات بوده و بعضاً تفاهم‌نامه‌هایی نیز میان این مجموعه‌ها و نهادهای اجرایی منعقدشده است که توانسته در تأمین قطعات و حتی خرید روغن و لاستیک، گره‌گشا باشد.
یکی دیگر از سیاست‌هایی که دولت دنبال می‌کند، خرید اتوبوس‌های برقی و توسعه آن‌ها در کلان‌شهرها برای کاهش آلودگی هوا بوده است؛ اما با توجه به افزایش شدید قیمت این خودروها و مشکلات واردات آن به کشور، اجرای کامل و باسرعت این سیاست با مشکل مواجه خواهد شد.
خدابخشی در خصوص اقدامات انجام‌شده برای خرید اتوبوس برقی و توسعه آن در کلان‌شهرها، گفت: به طور قطع در آینده‌ای نه‌چندان دور، بیشتر درباره اتوبوس‌های برقی خواهیم شنید. رویکرد شهرداری تهران، اصفهان، کرج و اراک در توسعه اتوبوس‌های برقی بسیار خوب بوده است. با همکاری شهرداری‌ها و هماهنگی با سازمان شهرداری‌ها، اتفاقات خوبی افتاده و تعدادی اتوبوس برقی به ناوگان اضافه‌شده است. طبیعتا این نگاه به شهرهای دیگر هم تسری پیدا خواهد کرد و امیدواریم بتوانیم الگوی موفقی داشته باشیم.او با تأکید بر اینکه بحث زیرساخت‌ها و جایگاه‌های شارژ خودروهای برقی بسیار اهمیت دارد، افزود: درباره تعرفه و قیمت شارژ نیز هماهنگی‌های لازم را با وزارت نیرو انجام می‌دهیم تا تعرفه جایگاه‌های شارژ این خودروها، مانند گذشته تعرفه مخصوص خودشان باشد و از پرداخت هزینه‌های گزاف جلوگیری شود.
قرارداد خرید ۶۳۰ واگن از چین
در کنار توسعه ناوگان اتوبوس‌ران،ی توسعه حمل‌ونقل ریلی در شهر اصفهان و بسیاری از شهرها به‌صورت جدی دنبال می‌شود، آنچه مهم است کمبود ناوگان برای حمل‌ونقل ریلی است. این موضوع باعث شده تا فاز اول خط دو مترو اصفهان با تأخیر افتتاح روبرو شود.
مدیرکل دفتر حمل‌ونقل عمومی و ترافیک شهری سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، در خصوص توسعه ریلی و تأمین ناوگان از سمت این سازمان بیان داشت: سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور در توسعه ریلی نقش بسیار پررنگی دارد. ما چند قرارداد بسیار مهم منعقد کردیم که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، قرارداد خرید ۶۳۰ واگن از چین است. ما در سازمان به‌صورت جدی پیگیربه نتیجه رسیدن این قرارداد هستیم تاواگن‌ها وارد ناوگان شوند و بتوانند بهره‌وری را به‌صورت چشمگیری افزایش دهند. مطمئناً این نگاه می‌تواند به افزایش کیفیت حمل‌ونقل عمومی کمک کند.
او در ادامه تصریح کرد: در سال 1404 قریب به ۳۶ همت به حوزه حمل‌ونقل ریلی اختصاص دادیم و به شهرداری‌ها کمک کردیم. به طبع رویکرد خود شهرداری‌ها نیز این است که پروژه‌های نیمه‌تمام در حوزه ریلی را به نتیجه برسانند و اتفاقات خوب و فاخر دیگری در این حوزه رقم بزنیم.
با افزایش قیمت اتوبوس، نوسازی ناوگان اتوبوس‌رانی در شهرهای بزرگ به چالش بزرگی برای مدیریت شهری تبدیل‌شده است. به‌طوری‌که گفته می‌شود خرید 10 اتوبوس نزدیک به نیم همت هزینه نیاز دارد. اگر کمک دولت محقق نشود، نوسازی و توسعه حمل‌ونقل عمومی در شهرها به‌ویژه اصفهان، مشکل‌ساز خواهد شد. چندی پیش، رئیس سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور از انعقاد قراردادی جدید، برای ورود ۴ هزار اتوبوس خبر داد.
بنا به گفته مسعود نصرتی، تفاهم‌نامه همکاری تأمین و توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی و شهری در ادامه قرارداد اصلی توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی، با مشارکت وزارت نفت و در پی مصوبه سران قوا و پیگیری‌های رئیس‌جمهور و وزیر کشور به امضا رسیده است.
او در خصوص روند ورود این تعداد اتوبوس به کشور افزود: این تعداد اتوبوس از سوی شرکت‌های ترکیه‌ای و روسی تأمین و تحویل سازمان شهرداری‌ها ودهیاری‌های کشورمی‌شود که در فاز اول، ۲ هزار دستگاه اتوبوس در فاصله زمانی چهار ماه، وارد ناوگان حمل‌ونقل شهری کشور می‌شود.
نصرتی با اشاره به اینکه کلان‌شهرهای آلوده، جامعه هدف توزیع این اتوبوس‌ها هستند، گفت: این دو هزار دستگاه در مرحله نخست به کلان‌شهرها و مراکز استان‌ها تحویل می‌شود.
نصرتی بابیان اینکه کشور با کمبود ناوگان حمل‌ونقل عمومی مواجه است، گفت: درصدد رفع کاستی‌ها برای رفاه حال مردم هستیم ازاین‌رو اجرای چنین قراردادهایی برای جبران این کمبودها، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر به شمار می‌رود.
او ادامه داد: توسعه ناوگان اتوبوس‌رانی و مترو، علاوه بر ارتقای کیفیت خدمات شهری، نقش مؤثری در اجرای قانون هوای پاک، کاهش مصرف سوخت و کاهش آلودگی هوا، به‌ویژه در کلان‌شهرها، خواهد داشت.
اتوبوس‌رانی اصفهان نونوار می‌شود؟
رئیس سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور با تأکید بر حمایت از تولید داخلی خاطرنشان کرد: اولویت دولت، بهره‌گیری از ظرفیت تولیدکنندگان داخلی است؛ چراکه این رویکرد، افزون بر رونق اقتصادی، به اشتغال‌زایی نیز کمک می‌کند. بااین‌حال، در شرایطی که تولید داخلی پاسخگوی نیاز کشور نباشد، برای جبران کمبودها، کاهش مصرف سوخت و مقابله با آلودگی هوا، واردات ناوگان نیز در دستور کار قرار خواهد گرفت.
با توجه به قولی که نصرتی در خصوص قرارداد منعقدشده داده است، باید در آذرماه شاهد ورود اتوبوس‌های جدید به کشور و تحویل آن‌ها به کلان‌شهرها باشیم. طبق آمارارائه شده، کشور به حداقل تزریق بیش از ۱۰ هزار دستگاه اتوبوس در کوتاه‌مدت نیاز دارد، اگر قول تأمین 2 هزار اتوبوس وارداتی محقق شود،ناوگان حمل‌ونقل عمومی در کلان‌شهرها به‌ویژه اصفهان نفس تازه‌ای خواهد کشید و کمبود شدید اتوبوس در شهر، قدری جبران خواهد شد. البته باید دید در تقسیم این اتوبوس‌ها، چه سهمی به اصفهان اختصاص داده خواهد شد و اتوبوس‌رانی اصفهان می‌تواند جان تازه‌ای بگیرد.
