به گزارش اصفهان زیبا؛ در کنار فعالیت خط یک مترو، هنوز بیشترین بار حملونقل عمومی اصفهان بر دوش شرکت اتوبوسرانی است. شبکه اتوبوسرانی برای خدمترسانی بهتر به شهروندان در این سالها، گستردگی بیشتری پیداکرده است و تلاش شده تا دسترسی همه شهروندان به این وسیله حملونقل عمومی مهیا شود؛ اما در سالهای اخیر مشکلات پیش روی این خدمت، مثل کمبود اتوبوس و طولانی شدن زمان انتظار، برای رسیدن اتوبوس و فرسودگی ناوگان، باعث گلایه مردم از حملونقل عمومی و اتوبوسرانی شده است که داوود بحیرایی، مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی شهرداری اصفهان در گفتوگو با «اصفهان زیبا» به برخی از این مشکلات و گلایههای مطرحشده، پاسخ میدهد.
مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی اصفهان، در ابتدا به معرفی نحوه خدمترسانی اشاره کرد.
بنا به گفته او بیش از سه هزار ایستگاه اتوبوس و 107 خط، در سطح شهر اصفهان وجود دارد و تمامی خطوط بهگونهای برنامهریزیشدهاند که نخستین سرویس هر خط، رأس ساعت ۶ صبح فعالیت خود را آغاز کند؛ البته بسته به فاصله ایستگاه تا توقفگاه ممکن است این زمان کمی با تأخیر در بعضی خطوط آغاز شود.
در حال حاضر حدود ۹5۰ دستگاه اتوبوس در اختیار شرکت واحد قرار دارد، بخشی از این ناوگان در حال تعمیرات است و پس از انجام تعمیرات جزئی به خطوط بازخواهد گشت. در حال حاضر ۷۵۰ دستگاه اتوبوس بهصورت فعال در خطوط شهری خدماترسانی میکنند.
افزایش شدید قیمت اتوبوس و تأمین سخت آن
داوود بحیرایی در پاسخ به اولین انتقاد و افزایش سرفاصله حرکت اتوبوس و معطلی مسافران در خطوط، به سراغ افزایش شدید قیمت اتوبوس و تأمین سخت آن رفت و گفت: در سالهای گذشته هر دستگاه اتوبوس با حدود 20 میلیون تومان خریداری میشد؛ اما امروز قیمت آن به بیش از ۲۵ میلیارد تومان رسیده است. باوجود این افزایش قیمت، خرید ناوگان جدید هیچگاه متوقف نشده و هرسال تعدادی اتوبوس به ناوگان اضافه میشود. امروز قیمت هر دستگاه اتوبوس ۱۸ متری، بدون احتساب مالیات بر ارزشافزوده، حدود ۴۴ میلیارد تومان است؛ بنابراین خرید تنها ۱۰ دستگاه اتوبوس، اعتباری در حدود نیم همت نیاز دارد. طی مدت اخیر نیز ۱۷ دستگاه اتوبوس ۱۸ متری، خریداریشده که هزینه بسیار سنگینی را به شهرداری تحمیل کرده است.
بحیرایی ادامه داد: بر اساس قانون، هزینههای حملونقل عمومی باید بهصورت یکسوم توسط دولت، یکسوم توسط شهرداری و یکسوم توسط مردم تأمین شود؛ اما در عمل دولت تنها در برخی موارد از طریق اختصاص اوراق برای خرید اتوبوس کمک میکند و در بخش هزینههای جاری و نگهداری، سهمی پرداخت نمیشود.
او تأکید کرد که سهمی که باید از مردم دریافت شود نیز بهطور کامل اخذ نمیشود و تنها حدود ۶۰ درصد از همان یکسوم قانونی دریافت میشود. درنتیجه، بخش عمده هزینههای حملونقل عمومی بر عهده شهرداری قرارگرفته است.
مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی اصفهان خاطرنشان کرد: شورای اسلامی شهر و شهردار اصفهان، تلاش کردهاند فشار مالی کمتری به شهروندان وارد شود؛ به همین دلیل تنها ۵۰ تا ۶۰ درصد سهم مردم دریافت میشود و شهرداری بخش عمده هزینهها را متقبل شده است.
دولت در تأمین کردن اتوبوس کمکاری کرده است
بحیرایی عملکرد ضعیف دولت در تأمین اتوبوس کلانشهرها را یکی دیگر از دلایل تأمین نشدن بهموقع اتوبوس عنوان کرد و اظهار داشت: در حال حاضر ۱۴5 دستگاه اتوبوس از وزارت کشور و سازمان شهرداریها طلب داریم که در صورت تحویل، بخش زیادی از مشکل کمبود ناوگان برطرف خواهد شد؛ اگر منابع مالی مطابق قانون تأمین شود، امکان خرید سالانه ۱۰۰ تا ۱۵۰ دستگاه اتوبوس وجود دارد و در این صورت میتوان بهتدریج ناوگان فرسوده را از چرخه خدمات خارج کرد.
سامانه هوشمند نظارت بر ناوگان فعال است
مدیریت مکانیزه و آنلاین خطوط نویدی بود که سالها پیش رسانهای شد و مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی اصفهان، در خصوص مدیریت دستی و تأخیر درحرکت اتوبوس در ابتدای خطوط توضیح داد: درباره نظارت بر عملکرد خطوط باید گفت، هماکنون سامانه هوشمند نظارت بر ناوگان فعال است و اپراتورها از طریق سامانه AVL تمامی خطوط را بهصورت برخط رصد میکنند. هر زمان فاصله حرکت اتوبوسها از حد استاندارد خارج شود یا خطی با کمبود ناوگان مواجه باشد، از مرکز کنترل برای ایجاد تعادل در خطوط تصمیمگیری و مدیریت لازم انجام میشود. تمام این فرآیندها بهصورت نرمافزاری انجام میشود و هدف آن، حفظ تعادل میان خطوط و ارائه خدمات مناسبتر به شهروندان است.
بحیرایی با اشاره به عوامل مؤثر بر فاصله زمانی حرکت اتوبوسها در خطوط شهری گفت: تمامی خطوط اتوبوسرانی دارای زمانبندی مشخص هستند و هر خط بر اساس مدتزمان رفت، برگشت، زمان استراحت راننده و سیکل سفر برنامهریزی میشود. اطلاعاتی که روی تابلوهای هوشمند ایستگاهها نمایش داده میشود نیز بر اساس همین زمانبندی است.
بحیرایی با اشاره به راهاندازی مرکز مانیتورینگ ناوگان، گفت: این مرکز از سال ۱۴۰۲ فعالیت خود را آغاز کرده و نقش مهمی در نظارت بر عملکرد خطوط ایفا میکند. تماسهای شهروندان نیز بهصورت لحظهای پاسخ داده میشود و کارشناسان مرکز علاوه بر ثبت گزارشها، راهنماییهای لازم را به مسافران ارائه میکنند.
کمبود ناوگان باعث اختلال در سرفاصله حرکت اتوبوسها است
او با اشاره به اینکه یکی از مهمترین عوامل ایجاد اختلال در سرفاصله حرکت اتوبوسها، کمبود ناوگان است؛ اما این تنها عامل نیست، افزود: ترافیک شهری نیز نقش مهمی در تأخیر حرکت اتوبوسها دارد. هرچند افزایش تعداد اتوبوسها میتواند به کاهش سرفاصله کمک کند؛ اما شرایط ترافیکی نیز تأثیر مستقیمی بر اجرای برنامه زمانبندی دارد. رعایت زمان حرکت اتوبوسها از مبدأ و مقصد خطوط اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در صورت بیتوجهی به زمانبندی، نظم حرکت ناوگان در طول مسیر به هم میریزد و زمان انتظار در ایستگاههای انتهایی افزایش پیدا میکند.
تولید محدود اتوبوس و افزایش قیمت قطعات
بنا به گفته مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی اصفهان درگذشته اصفهان یکی از جوانترین ناوگانهای حملونقل شهری کشور را داشت و با بسیاری از شهرهای بزرگ دنیا برابری میکرد. میانگین عمر ناوگان حدود چهار و نیم سال بود؛ اما امروز میانگین عمر ناوگان اتوبوسرانی اصفهان، به حدود ۱۰ سال رسیده است. یکی از دلایل افزایش عمر ناوگان، بدعهدی دولت در پرداخت سهم خود در تأمین اتوبوس بوده است. در سالهای گذشته، دولت سهم خود را در قالب یارانه بلیت و اعتبارات مشخص پرداخت میکرد؛ اما اکنون این حمایتها کاهشیافته و در مقابل، هزینه تعمیر و نگهداری ناوگان بهشدت افزایش پیداکرده است.
بحیرایی با اشاره به افزایش سرسامآور قیمت قطعات، تصریح کرد: در همین مدت، قیمت برخی قطعات موردنیاز ناوگان تا ۳۰۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته، افزایشیافته و تقریباً تمامی قطعات با رشد بیش از ۱۱۰ درصدی قیمت مواجه بودهاند. این افزایش هزینهها، بار مالی سنگینی را بر دوش شهرداری گذاشته است.
او با اشاره به محدودیت تولید اتوبوس در کشور تاکید کرد: در حال حاضر ظرفیت تولید داخلی پاسخگوی نیاز کلانشهرها نیست و تنها دو تولیدکننده داخلی اتوبوس فعالیت دارند و ظرفیت تولید آنها محدود است. طبیعی است هر شهری که زودتر منابع مالی خرید اتوبوس را تأمین کند، سهم بیشتری از تولیدات کارخانهها را دریافت خواهد کرد. این در حالی است که درگذشته وزارت کشور اتوبوسهای وارداتی را بر اساس جمعیت شهرها میان کلانشهرها توزیع میکرد.
او ادامه داد: کمبود ناوگان، افزایش سن اتوبوسها و هزینههای بالای تعمیرات، همگی بر کیفیت خدمات تأثیرگذار هستند. بااینحال؛ هدف مدیریت شهری آن است که شهروندان بتوانند مطابق ساعت اعلامشده، اتوبوس را در ایستگاه مشاهده کنند.
کمبود نیرو در ناوگان اتوبوسرانی نداریم
در کنار تمامی مشکلات پیش رو شرکت اتوبوسرانی تلاش کرده تا کمبود ناوگان را با طرحهای بهروز مدیریت کند و در مسیر کاهش سرفاصله حرکت اتوبوس قدم بردارد. مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی اصفهان درباره اجرای طرح «راننده رزرو» که برای خدمترسانی بهتر طراحیشده است، گفت: درگذشته، پس از پایان هر سیکل سفر، اتوبوس برای مدت مشخصی متوقف میشد تا راننده استراحت کند؛ اما اکنون در برخی خطوط به صورت آزمونه(پایلوت) از راننده رزرو استفاده میشود؛ به این معنا که تنها راننده تعویض میشود و اتوبوس بدون توقف به مسیر خود ادامه میدهد.
بنا به گفته او، اجرای این طرح نتایج مطلوبی به همراه داشته و ضمن حفظ سرفاصله حرکت اتوبوسها، میزان پیمایش ناوگان نیز افزایشیافته است. بازخوردهای دریافت شده از اجرای این طرح نیز تاکنون مثبت بوده است.بحیرایی البته با اشاره به برنامه به روزرسانی (اورهال) ناوگان در فصل تابستان و کمبود تعدادی از اتوبوسها در خطوط، اظهار داشت: هرسال در ماههای تابستان، بخشی از اتوبوسها برای انجام تعمیرات اساسی از چرخه خدمت خارج میشوند تا پیش از آغاز سال تحصیلی با حداکثر آمادگی به خطوط بازگردند. تلاش میکنیم اتوبوسرانی با همه ظرفیتش و 950 اتوبوس در ابتدای مهر آماده خدمترسانی به شهر باشد.
او کمبود نیرو و راننده در اتوبوسرانی را رد کرد و افزود: بههیچعنوان با کمبود نیرو مواجه نیستیم. در حال حاضر ۹۰ نفر نیز در فهرست استخدام قرارگرفتهاند تا بخشی از نیازهای نیروی انسانی این مجموعه تأمین شود.
برنامه «اصفهان من» راهی برای اعلام زمان دقیق رسیدن اتوبوس
بحیرایی با اشاره بهضرورت استفاده شهروندان از سامانههای هوشمند شهرداری و برنامه «اصفهان من» اظهار کرد: شهروندان میتوانند پیش از خروج از منزل، از طریق برنامه «اصفهان من» زمان دقیق رسیدن اتوبوس به ایستگاه را مشاهده کنند؛ اگر در این سامانه اعلامشده باشد که اتوبوس ۱۴ دقیقه دیگر به ایستگاه میرسد، شهروندان نیز میتوانند متناسب با همان زمان مراجعه کنند. البته ممکن است بهدلیل چراغهای راهنمایی، تصادف یا شرایط ترافیکی، زمان حرکت یکی دو دقیقه تغییر کند؛ اما این سامانه بهترین راهنمای شهروندان برای اطلاع از زمان ورود اتوبوسها است.
او ناآشنا بودن بسیاری از شهروندان با امکانات برنامه «اصفهان من» را یکی از دلایل معطلی شهروندان در خطوط دانست؛ درحالیکه این سامانه امکان مشاهده زمان رسیدن اتوبوس، اطلاع از اجرای زمانبندی خطوط و علت توقف یا تأخیر اتوبوس را در اختیار آنان قرار میدهد.
در حال حاضر ۱۵ دستگاه اتوبوس برقی در اختیار ناوگان اتوبوسرانی قرار دارد؛ اما بحیرایی حرکت به سمت توسعه این ناوگان را با توجه به قیمت بالای این اتوبوسها در شرایط فعلی اقتصادی ندانست. او با اشاره به نظر کارشناسی خرید اتوبوس برقی در شرایط فعلی را مناسب ندانست وگفت: در شرایط فعلی خرید دو دستگاه اتوبوس دیزلی ازنظر اقتصادی بهصرفهتر از خرید یک دستگاه اتوبوس برقی است. این مسئله کمبود ناوگان را سریعتر برطرف میکند. در حال حاضر باوجود تمامی محدودیتهای مالی و کمبود ناوگان، تلاش مدیریت شهری برافزایش بهرهوری، حفظ نظم حرکت خطوط و ارتقای کیفیت خدماترسانی به شهروندان متمرکز است.
اصلاح خطوط، افزایش بهرهوری ناوگان و کاهش سرفاصله؛ اولویتهای اتوبوسرانی اصفهان
تغییر و ادغام خطوط و تغییر در ایستگاهها، در برخی از نقاط شهر باعث نارضایتی برخی از شهروندان شده است، مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی اصفهان، با اشاره به سیاستهای این مجموعه برای افزایش بهرهوری ناوگان با اعمال این سیاستها، اظهار کرد: تصمیمگیری درباره تغییر خطوط، جابهجایی ایستگاهها و اصلاح شبکه اتوبوسرانی، در کمیته مهندسی خطوط و با حضور معاونت حملونقل و ترافیک، کارشناسان فنی و سایر بخشهای مرتبط انجام میشود و تمامی پیشنهادها پس از بررسیهای کارشناسی به مرحله اجرا میرسد.
داوود بحیرایی بابیان اینکه در حال حاضر ۱۰۷ خط اتوبوس در سطح شهر اصفهان فعال است، افزود: طول شبکه اتوبوسرانی اصفهان به حدود دو هزار و ۹۰۰ کیلومتر میرسد و این شبکه حدود ۹۵ درصد مساحت و نزدیک به ۸۵ درصد جمعیت شهر را تحت پوشش قرار داده است.او با تأکید بر اینکه مترو بهتنهایی امکان پوشش این گستره از شهر را ندارد، تصریح کرد: اتوبوس همچنان فراگیرترین مدل حملونقل عمومی در اصفهان است و در شرایط فعلی باید توجه ویژهای به توسعه و تقویت این بخش صورت گیرد.
بازنگری در شبکه خطوط، بهرهوری ناوگان را افزایش میدهد
مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی اصفهان با اشاره به همپوشانی برخی خطوط ادامه داد: بسیاری از خطوط فعلی در سالهای گذشته متناسب با توسعه محلهها و افزایش جمعیت ایجادشدهاند؛ اما همه آنها بر پایه مطالعات جامع حملونقل شکل نگرفتهاند. اکنون تلاش میکنیم با بازنگری در شبکه خطوط، بهرهوری ناوگان را افزایش دهیم. تعدادی از خطوط در بخش زیادی از مسیر خود مشترک بودند و این موضوع موجب کاهش بهرهوری ناوگان میشد؛ به همین دلیل، با انجام مطالعات کارشناسی، برخی از این خطوط اصلاح یا ادغام شدند.
به گفته او خطوط ۲۴ و ۹۲ در بخش عمدهای از مسیر همپوشانی داشتند. با بازنگری در این دو خط، تعداد اتوبوسهای مورداستفاده از ۱۷ دستگاه به ۱۵ دستگاه کاهش یافت؛ اما در مقابل، سرفاصله حرکت اتوبوسها از حدود ۱۷ دقیقه به ۱۲ دقیقه رسید و دو دستگاه اتوبوسی که از این محل آزاد شدند، در خطوط دیگری که نیاز بیشتری به ناوگان داشتند به کار گرفته شدند تا سرفاصله حرکت در آن مسیرها نیز کاهش یابد. همچنین اصلاح مسیرهای خطوط ۳۴ و ۸۶ نیز پس از بررسیهای کارشناسی، ادغام شدند.
درنتیجه این اقدام، حدود ۱۲ دستگاه اتوبوس آزاد شد که شهرداری باید صدها میلیارد تومان برای تأمین آنها هزینه میکرد؛ اما با انجام مطالعات کارشناسی و بهینهسازی شبکه، همین ظرفیت در اختیار خطوط پرتردد قرار گرفت و ضمن بهبود خدماترسانی، امکان استفاده از این ناوگان در سایر خطوط فراهم شد.
بحیرایی با اشاره به واکنش طبیعی شهروندان نسبت به تغییر مسیر برخی خطوط و ایستگاهها اظهار کرد: اکثر بازخوردهای مردمی نسبت به این تغییرات، رضایتبخش بوده است و علاوه بر کاهش تعداد اتوبوسهای موردنیاز، کیفیت خدمات نیز ارتقا یافته است؛ البته طبیعی است شهروندی که پیشازاین از مقابل منزل خود سوار اتوبوس میشده، اکنون با جابهجایی ایستگاه ناچار باشد چند صد متر بیشتر پیادهروی کند و این موضوع در ابتدا نارضایتی ایجاد کند؛ اما در تصمیمگیریها تلاش میکنیم منافع عمومی شهروندان در اولویت قرار گیرد.او البته تأکید کرد که پیش از اجرای هرگونه تغییر، اطلاعات سامانه AVL، تعداد مسافران هر ایستگاه، میزان استفاده شهروندان و آثار مثبت و منفی اجرای طرح بهطور کامل بررسی میشود.
اگر تعداد افرادی که متضرر میشوند زیاد باشد، آن تغییر اجرا نخواهد شد؛ اما در مواردی که تعداد محدودی از مسافران با جابهجایی یک ایستگاه مواجه شوند و در مقابل، بخش زیادی از شهروندان از کاهش سرفاصله و بهبود خدمات بهرهمند شوند، اجرای طرح توجیهپذیر خواهد بود.
اصلاح شبکه خطوط مساوی با افزایش بهرهوری و کاهش آلایندگی هوا
مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی اصفهان بابیان اینکه اصلاح شبکه خطوط علاوه برافزایش بهرهوری، موجب کاهش پیمایش غیرضروری ناوگان، صرفهجویی در مصرف سوخت و کاهش آلایندگی هوا میشود، گفت: تمامی این شاخصها در تصمیمگیریهای کمیتــه مهندســـی خطـــوط مـــورد توجـــه قرار میگیرد.
بحیرایی در پایان، برنامههای پیشرو شرکت اتوبوسرانی را کاهش سرفاصله حرکت اتوبوسها و افزایش کیفیت خدمات با ورود اتوبوسهای جدید دانست و افزود: امیدواریم با تکمیل تعمیرات اساسی ناوگان، ورود اتوبوسهای جدید و استفاده از ۹۵۰ دستگاه اتوبوس تا آغاز مهرماه، سرفاصله حرکت اتوبوسها در خطوط مختلف کاهشیافته و خدمات مطلوبتری به شهروندان اصفهانی ارائه شود.
