گزارش پیش رو هم روایتی است از سه وبینار به علاوه گفتوگوهایی که سرویس گردشگری و میراث روزنامه اصفهانزیبا با مریم هدائیان (رئیس انجمن صنفی راهنمایان گردشگری استان اصفهان)، محمدرضا فرنیا (عضو هیئت مدیره انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری استان) و شهرام آقاجانی (عضو هیئترئیسه جامعه هتلداران اصفهان) پیرو تدوین پروتکلها انجام داده است. چه راهکاری برای برونرفت از اوضاع فعلی گردشگری اصفهان وجود دارد؟ چه کارهایی میتوان انجام داد که هم فعالان پرتعداد قلب گردشگری ایران، به کار بازگردند و از وضعیت بغرنج و رنجآور فعلی به درآیند، هم سلامت گردشگران به خطر نیفتد و حال خوب هم برای گردشگران هم برای گردشگری رقم بخورد؟! برای پاسخ به این سوال سه گروه از فعالان حوزه گردشگری اصفهان پای میز گفتوگو نشستند و دستاوردی داشتند که در ادامه برایتان خواهیم گفت.
اصفهان پیشروی تدوین پروتکل جامع فعالیت راهنمایان گردشگری در دوران کرونا
برای تدوین این پروتکلها، ابتدا باید به اقدامات بینالمللی مراجعه میشد. قبلا سازمانهای جهانی مرتبط با گردشگری پروتکلهایی را در این رابطه ارائه کرده بودند. وزارت میراث و گردشگری هم پروتکلی را تحت عنوان «سفر هوشمند» تدوین کرده بود. ولی در همه این موارد جای پروتکلی جامع جهت استفاده راهنمایان گردشگری خالی بود. مریم هداییان، رئیس انجمن صنفی راهنمایان گردشگری استان اصفهان، میگوید: «متأسفانه هر چه جستوجو کردیم، پروتکلی که برای راهنمایان گردشگری تدوین شده باشد پیدا نکردیم». پس تعدادی از فعالان انجمن صنفی گردشگری طی جلساتی متعدد و با حمایت کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی دست به تدوین این پروتکلها زدند. اعضای این تیم خانمها هداییان و حسینی و آقایان امینی، شیرازی، عدیلی، عـــزیزی، عـــلـــیـــجانیان و محمدی هستند. به روایت هدائیان، پـــروتکلهــــای تـــدویــــنشـــده به سازمانهایی چون وزارت میراث و فدراسیون جهانی راهنمایان گردشگری (WFTGA) هم فرستاده شده و اعضای این تیم امیدوارند که این پروتکلها مورد استقبال قرار بگیرد و به مرحله اجراییشدن در بیاید و در صورت نیاز تکمیل یا تصحیح شود. هدف کوتاهمدت این مجموعه، تبدیل اصفهان به عنوان مقصدی ایمن برای گردشگری در دوره کروناست، بهطوری که الگوی دیگر نقاط ایران شود. همچنین این تیم شعار «راهنمای آگاه، سفر ایمن» را سرلوحه کارشان قرار دادهاند. به گفته مریم هدائیان، تنظیم پروتکلهای یادشده شش هدف را دنبال میکند. نخست اعتمادسازی بین مردم است. همانگونه که گفته شد سفرها یکسره متوقف نشده است.پس چه بهتر که مردم با خیال آسوده سفر خود را همراه با راهنمایانی که این پروتکلها را سرلوحه کارشان قرار دادهاند انجام دهند.
دومــین هــدف یــکســـانســازی پروتکلها و روش اجرای آنها و همچنین استفاده از نشانی است که درباره آن در ادامه این گزارش صحبت خواهد شد. سومین هدف بازگشت حداقلی به دوران پویایی کسب وکارهاست. اگرچه به دلیل محدودیتها فعلا نمیتوان به روزهای اوج گردشگری بازگشت، ولی میتوان چراغ این حرفه را روشن نگاه داشت تا در فردای بدون بیماری با سرعت و آمادگی بیشتری به آن نقطه بازگردیم. هدف چهارم پیشگیری از حذف راهنمایان است؛ کسانی که سالها زمان و انرژی صرف آموزششان شده و حذف آنان از گردونه صنعت گردشگری ضایعهای جبرانناپذیر خواهد بود. پس با اجراییشدن این پروتکلها میتوان امید داشت تا راهنمایان گردشگری به صورت محدود به کسبوکار سابق خود بازگردند. پنجمین هدف حفظ سلامت گردشگری در پرتو رعایت این پروتکلهاست و آخرین هدفی که تدوین این مجموعه دنبال میکند معرفی راهنماهای آموزشدیده به تأسیسات گردشگری است.
هداییان در ادامه اضافه میکند که: «البته کسی ادعا ندارد که با پیگیری این پروتکلها بهکلی از این بیماری در امانیم، ولی انجام چنین پروتکلهایی احتمال انتقال ویروس را به حداقل خود میرساند».
به جز پروتکل، این گروه نشانی را هم طراحی کرده که به راهنمایانی که دورههای آموزشی را بگذرانند اعطا خواهد شد. این نشان که به صورت یک سنجاق سینه طراحی شده، در واقع نشانی است که به مسافر اطمینان خاطری خواهد داد که فرد دارای آن بر روی پروتکلهای بهداشتی تسلط دارد.
این نشان به صورت دایرهای است که بار رنگهای آبی، سرخابی و سفید مزین شده است. رنگ سرخابی نماینده ویروس کووید ۱۹ است و رنگ آبی هم مفهوم امنیت و سلامت را میرساند. درج رنگ سفید هم به منظور سبککردن فضای منفی و تنفس طبیعی بوده است. در مرکز این نشان یک سپر خودنمایی میکند که بیانگر دفاع در برابر بیماری است. در مرکز سپر حروف اختصاری C-19 که معرف ویروس کووید ۱۹ است حک شده است. یک پرچم هم کنار سپر کار شده که مفهوم راهنمایی تور را میرساند. گرداگرد این نشان هم عبارت انگلیسی Safe Guide, Safe Tour خودنمایی میکند. فونت استفادهشده در این نشان هم تعمدا پویا انتخاب شده است، به نشانه امید برای پویا ماندن صنعت گردشگری. همچنین در کنار این نشان از شعار «راهنمای آگاه، سفر ایمن» هم استفاده میشود.
دوی ماراتن بیخط پایان و پروتکلهایی برای تابآوری
محمدرضا فرنیا، عضو هیئت مدیره انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری اصفهان، نیز در گفتوگو با اصفهانزیبا توضیح میدهد: «نگرانی ابتلا به کرونا باعث ایجاد یک هزینه روانی برای مسافر شده است. اجرای کامل این پروتکلها از مرحله ثبتنام مسافر در دفاتر خدمات مسافرتی تا زمان رسیدن و اقامت در هتل باعث کاهش احساس نگرانی از ابتلای به کرونا میشود». به این ترتیب مسافران به این درک میرسند که انجام سفر در زمان کرونا سخت و غیرممکن نیست. فرنیا در ادامه از مشاغل ضروریای که در ایام کرونا به کار خود ادامه دادند شاهد میآورد، مـانند نانواییها و اغذیهفروشیها که سروکارشان با خورد و خوراک روزانه مردم است و استدلال میکند: «وقتی که در دوره کرونا اجرای پروتکلها در این اصناف که با رزق روزانه مردم در ارتباطند ممکن شده، پس اجرای این پروتکلها برای انجام سفر دیگر سخت نخواهد بود». اگرچه فعالیت این اصناف ضروری است، و این ضرورت و اجبار در زمینه سفر نیست، ولی اجرای پروتکلهای مرتبط با اصناف فوق هم سختتر و حساستر از پروتکلهای بهداشتی مربوط به سفر است. او در ادامه توضیح میدهد که تصور اولیه دولت و مقامات در ابتدای شیوع ویروس این بوده که با آمدن فصل گرما شاهد از میان رفتن ویروس خواهیم بود، از همین رو پیشبینیها و برنامهریزیها تنها برای چند ماه از سال بوده است، در حالی که بیماری ادامه پیدا کرده و برخورد با آن حالت فرسایشی به خود گرفته است. فرنیا بروز این بیماری را به یک مسابقه دو تشبیه میکند. «تصور مسئولان این بوده که با یک دو سرعت سروکار داریم و پس از گذشتن زمانی این دو تمام میشود، در حالیکه که این ویروس مانند دو ماراتنی است که خط پایان مشخصی ندارد!» یکی از مشکلات پیشروی احیای محدود گردشگری، به گفته محمدرضا فرنیا، «تناقض صداهایی است که از رسانههای مختلف بیرون میآیند». برای مثال وزارت میراث و گردشگری مبحث «سفرهای هوشمند» یا سفر امن را مطرح میکند. از این زاویه دید، سفر جزو لاینفک زندگی مردم و از نیازهای بشری دانسته میشود. بنابراین چرخه سفر و گردشگری با حفظ پروتکلها باید در حرکت باشد. از طرف دیگر از رسانههای صوتی و تصویری سیاست وزارت بهداشت مبنی بر سفر نرفتن تبلیغ میشود. تصور برای حذف سفر، حذف اقدامی غیرضروری بوده است، در حالی که حذف سفرها به معنای حذف مجموعه بزرگی از مشاغل خواهد بود.
«اگر یک فروشگاه عادی تعطیل شود، نهایتا یک تا دو نفر کارشان را از دست خواهند داد، ولی یک دفتر خدمات مسافرتی حداقل دهتا بیستنفر نیروی انسانی دارد. یا یک هتل، پنجاه تا صد نفر نیرو دارد». فرنیا در ادامه میگوید برای کاستن درصد کمی از احتمال ابتلا، این حجم از افراد از کار بیکار میشوند. او این نیروها را سرمایه معنوی این صنعت میداند. برای یک متصدی فروش دفاتر حداقل سه تا پنج سال زمان صرف شده تا در کارش مجرب شود. در دانشگاهها مدرکی برای یک کارشناس دفاتر گردشگری وجود ندارد و این حرفه تجربهمحور است. تعطیلی دفاتر مسافرتی باعث بیکاری تعداد زیادی از کارکنان آنان میشود. به علاوه مسافران سرمایههای اجتماعی آژانسهای مسافرتی هستند و به مرور زمان جذب این دفاتر میشوند. تعطیلی یکباره دفاتر سبب از دست رفتن این سرمایههای اجتماعی هم میشود. فرنیا این سرمایهها را به قطرات آبی تشبیه میکند که به مرور در پشت سدی انباشته شدهاند و ناگهان سد باز شده و همه این آب از دست رفته است. لذا تبلیغات منع سفر، تا حدی به دامنزدن به این زیانها منجر شده است.
پروتکلهایی برای حفظ حیثیت اجتماعی هتلها
شهرام آقاجانی، عضو هیئت رئیسه جامعه هتلداران اصفهان، با بیان مقدمهای راجع به شیوع ویروس کرونا و ضرری که به صنعت گردشگری وارد کرده است، به این نکته اشاره کرد که در این دوره چندماهه هتلها عملا مخارج خود را از درآمدهای خارج از هتل تأمین کردهاند. این عضو هیئت رئیسه جامعه هتلداران اصفهان افزود که با توجه به اهمیت ایجاد امنیت برای مسافران، هدف از ارائه پروتکلهای بهداشتی ارائهشده «هموارکردن وضعیت جذب مسافران» بوده است. همچنین ترویج این پروتکلها اهداف چهارگانهای را دنبال میکند. هدف نخست ایجاد اطمینانخاطر در مسئولان در خصوص ایمنی بهداشتی هتلهاست. با توجه به دغدغههای مسافران در این دوران شیوع ویروس، اجرای این پروتکلها میتواند نیاز امنیت مسافران را تأمین کندو نشان دهد که میتوانند با حداقل نگرانی و اعتماد سفر خود را به انجام برسانند. شرایط پیشآمده و تعطیلیها و کمشدن سفرها سبب ریزش نیروی انسانی شده که در واقع سرمایههای هتلها و دیگر بخشهای صنعت گردشگری بودهاند. بهکارگیری این پروتکلها باعث حفظ این سرمایه انسانی خواهد شد. نهایتا بهکاربندی این پروتکلها سبب حفظ حیثیت اجتماعی هتلها و جلوگیری از تعلیق کار این بخش از کسبوکار کشور خواهد شد. آقاجانی افزود : « سفر به عنوان یک نیاز انسانی نمیتواند قطع شود»، حتی اگر از سفرهای تفریحی چشمپوشی شود باز هم از سفرهای کاری و مأموریتی گریزی نیست. او در ادامه درباره مراحل ارائه گواهینامه ایمنی بهداشتی برای هتلداران توضیحاتی ارائه کرد. این گواهینامه که ایده نوآورانه آن از سوی جامعه هتلداران به اتاق بازرگانی انتقال داده شده، پس از طی شرکت در وبینار توجیهیآموزشی و ثبتنام داوطلبانه با ارزیابی کارشناسان بهداشتی به هتلهای دارای شرایط مورد نظر داده خواهد شد و به منظور بررسی پایداری این شرایط بهداشتی نظارتهای لازم هم صورت خواهد پذیرفت. آقاجانی در پایان با توجه به اهمیت نقش هتلها در حفظ حیثیت شهری، ابراز امیدواری کرد که «مسئولان هم نگاهشان را به این سمت تغییر دهند که هتلها هم معیشتی برای خود و نیروی انسانی خود دارا هستند» و نسبت به وضعیت و سرنوشت این صنف نباید بیاعتنا بود.
