در یک شهر بهعنوان یک سیستم، همدلی و همزبانی و هماهنگی، از اصلیترین مبانی پیشرفت و توسعه پایدار و تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی به شمار میآید که در سایه مشارکت شهروندان و نمایندگان آنها در حکومتهای محلی امکانپذیر است. برای توسعه پایدار شهرها و تحقق اقتصاد مقاومتی باید نیمنگاهی به برنامهریزی، بودجه، ارزیابی عملکرد و بهبود روشها داشت که همه این حوزهها در حیطه کاری شوراهای اسلامی میگنجد. شهروندان با انتخاب اعضای پارلمان شهری بهصورت غیرمستقیم نقش تعیینکنندهای در توسعه پایدار شهر خود دارند. شوراها بهغیراز انتخاب شهردار و وظایف ذاتی نظارتی، تصویب بودجه، اصلاح و متمم بودجه و تفریغ بودجه سالانه شهرداری و سازمانهای زیرمجموعه آن را بر عهده دارند. باتوجه به اینکه شهرداری بودجه سالیانه خود مشتمل بر اهداف، برنامهها و همچنین صورتهزینهها و درآمدهای سال خود را تنظیم و برای تصویب به شورای شهر ارسال میکند، بنابراین شورا بهعنوان مرجع تصویب بودجه شهرداری باید بهگونهای بودجه شهر را سیاستگذاری کند که کمترین زیان متوجه بخش خصوصی شده و بر تولید و اقتصاد شهر نیز تأثیر منفی نگذارد. بودجه تصویبی باید غیر تورمی بوده و بر درآمدهای پایدار شهری نیز تأکید کند. ترکیب نامناسب درآمدهای شهر به عدم امکان برنامهریزیهای بلندمدت منجر میشود و به همین دلیل شوراها نقش مهمی در تغییر ساختار درآمدی شهر بر عهده دارند.
درصورتیکه برنامهریزی دقیقی توسط حکومتهای محلی در حوزه اقتصاد شهری انجام و بر مزیتهای نسبی شهرها با توجه به شناختی که اعضا از منطقه کاری خود دارند، تأکید شود، افزایش تولید ناخالص داخلی شهر و درنهایت افزایش درآمد سرانه شهروندان اتفاق میافتد. استفاده از ظرفیت گردشگری، حذف شغلهای کاذب و ساماندهی دلالان، دستفروشان و بسیاری از شغلهای نامناسب با درآمد پایین از ویژگیهای اقتصاد اصفهان است که شورای شهر باید به آنها توجه کند. شوراها میتوانند با سیاستگذاریهای مناسب به جلب سرمایه برای شهرهای خود بپردازند. در حال حاضر به دلیل اهمیت یافتن شهرها در نظام جهانی، رقابت اقتصادی میان شهرها بر سر جلب نظر مساعد سرمایهگذاران داخلی و بینالمللی افزایش یافته است. رشد و رونق اقتصادی شهرها و روستا زمانی میسر میشود که سرمایههای جدید وارد عرصههای اقتصادی شده و چرخهای تولید و توزیع را به حرکت دربیاورند.
در شرایطی که دولتها با تعهدات سنگین و تقاضاهای بسیار از سوی بخشهای مختلف جامعه برای تخصیص منابع مواجهاند، سکونتگاههای شهری و روستایی بهندرت میتوانند سهم دلخواه خود را از منابع دولتی دریافت دارند؛ ازاینرو، فراهمکردن شرایط مناسب برای کسبوکار اقتصادی از مهمترین دستورکارهای مدیریت محلی بهشمار میرود. نقش شوراها در جذب سرمایهگذار با توجه به شناخت بهتری که درباره ظرفیتهای اقتصادی جامعه متبوع خود دارند، مهم ارزیابی میشود. شوراها میتوانند سیاستهای محلی برای جلب سرمایه اقتصادی تدوین کنند که در مقایسه با سیاستهای دولت مرکزی از انعطاف و دقت بیشتری برخوردار باشد. شوراها به دلیل آشنایی با جامعه محلی و اتکا به آرای مردم، انگیزه بیشتری برای رسیدگی به امور گروههای آسیبپذیر جامعه دارند.آنها میتوانند با فراهمکردن شرایط برای فعالیتهای گروههای خیریهای و انساندوستانه و اختصاص مقداری از منابع عمومی شهر برای گروههای آسیبپذیر، زمینههای بهبود شرایط زیست آنها را فراهم کنند. درمجموع با توجه به تجربه کشورهای توسعهیافته، شوراها را میتوان بهترین مرجع برای کمک به توسعه اقتصادی شهر و روستا و کاهش مشکلات عدم توسعه محسوب کرد.
شوراها میتوانند نقش مؤثری در کاهش سهم عوارض ساختوساز در بودجه سالیانه شهرداریها داشته باشند. این نهاد نظارتی با تغییر ساختار درآمدی شهرداری، میتواند روند بودجهنویسی و منابع و مصارف شهر را متحول کند. مطالعه در خصوص وضعیت مطلوب درآمدی برای شهرداری و حرکت به سمت درآمدهای پایدار با توجه به پتانسیلهای شهر، ایجاد زمانبندی مناسب بهمنظور تغییر و تحول در بودجه و بررسی اقتصاد شهر برای امکان دریافت عوارض وضعشده ازجمله اقداماتی است که شوراها برای تحول درآمد شهر خود میتوانند انجام دهند. تعامل نزدیک با دولت برای احقاق حقوق ازدسترفته شهرداریها و وصول مطالبات آنها نیز برای تأمین درآمد شهرداریها مفید است.
شوراها و بودجهریزی شهری
شهر مجموعهای از سیستمهاست که در کنار یکدیگر، کلانشهری همانند اصفهان بهعنوان سیستمی بزرگتر را شکل میدهد. یک نظام برنامهوبودجه با کارایی بالا، میتواند یک سیستم و شهر را در مسیر رسیدن به اهداف و چشمانداز تعیینشده، ساماندهی کرده و ابزار و امکانات را در طول برنامه بهکار بگیرد. بدون شک کلید این برنامهریزی مدون و نظام بودجه در دستهای اعضای شورای شهر است.
منابع: واعظ، محمد، تحلیل بر روند روبهرشد قیمت زمین و مسکن در شهر اصفهان،1384
-
لیلی زوارهای
خبرنگار
