گام اول
کمالالدین اسماعیل فرزند عبدالرزاق اصفهانی، شاعـر بزرگ قـرن هفـتـم هجری و آخرین قصیدهسرای بزرگ ایران است که در هجوم و غارت مغولان کشته شد. دوم جمادیالثانی سال۶۳۵ قمری، مقارن با هفتم دی، سالروز کشتهشدن این شاعر به دست مغولان است که کمیسیون فرهنگی ثبت این روز را بهعنوان کمال اسماعیل در تقویم ملی کشور پیشنهاد کرد. به گفته فریده روشن، رئیس کمیسیون فرهنگی، پیشنهادی در شورا و در کمیسیون فرهنگی و ورزشی مطرح و مصوب شد تا یک روز بهعنوان پاسداشت این شاعر اصفهانی مشخص شود. همچنین تأکید شد که آرامگاه کمالالدین اسماعیل بازسازی و اعتبار لازم برای بهسازی فضای مجاور مقبره او نیز در بودجه ۱۴۰۰ پیشبینی شود. برای ثبت نام این قصیدهسرای اصفهانی در تقویم کشور، باید تأییدیه فرهنگستان زبان و ادب فارسی و پس از آن تأییدیه شورای عالی فرهنگی کسب شود. با تصویب شورای شهرباید این مراحل توسط شهرداری اصفهان و معاونت فرهنگی آن پیگیری شود.
گام دوم
این مصوبه اما هدف مهمتری را دنبال میکند که روشن آن را توضیح داد: «حافظ و سعدی برند جهانی شیراز شدهاند؛ اما اصفهان هنوز نتوانسته صائب و کمال را در حد جهانی به شهرت برساند؛ بنابراین باید از این ظرفیتی که برای شهر وجود دارد در موضوعهای ادبی و گردشگری استفاده کنیم.» به گفته او، در بسیاری از شهرهای کشور نخستین نقطهای که گردشگر به آن مراجعه میکند مقبره شاعران است؛ اما در اصفهان حتی بسیاری از شهروندان نیز مقبره این دو شاعر را نمیشناسند. بازسازی آرامگاه کمال اسماعیل اقدامی است که به ظرفیتهای موجود ادبی اصفهان کمک میکند. نصیر ملت، نایب رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان، خالق طرح گردشگری «اصفهان 2020» که برای تحقق آن با کمک فعالان و اساتید، پژوهشهای بسیاری را در حوزه گردشگری شهر به ثبت رساند، خبری را اعلام کرد که آغاز مسیری جدید در حوزه گردشگری اصفهان محسوب میشود. او علاوه بر اینکه از اختصاص بودجه بازسازی مقبره این شاعر اصفهانی در سال جاری و انجام طرحهای مطالعاتی آن خبر میدهد، اعلام میکند: «گذر ادبی مجاور مقبره کمال نیز یکی از مسیرهای گردشگری اصفهان میشود. این پروژه هم دردست بررسی و طراحی است تا بتوانیم گذر ادبی کمال را به داشتههای گردشگری اصفهان اضافه کنیم.»
تولد گذر ادبی
مرداد سال گذشته، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان بیان کرد که اصفهان توانایی تبدیلشدن به قطب گردشگری ادبی در کشور را دارد. به گفته حجتالاسلام محمدعلی انصاری، این موضوع در قالب طرح جامع گردشگری ادبی در دستور کار انجمن آثار و مفاخر فرهنگی استان قرار گرفته است.
اصفهان نیز یکی از اســتـانهای تأثیرگذار در ادبیات ایران محسوب میشود؛ به طوری که در زمینه مکاتب فلسفی، ادبی، طبی، معماری و هنری بیش از 1300سال قدمت دارد. در تختفولاد هم حدود 100 هزار قبر وجود دارد که در میان آنها ۸۵۰ فقیه و عالم، ۱۲۰ واعظ و سخنور، ۲۳۰ شاعر، ۱۲۰ هنرمند، ۲۰ حکیم و فیلسوف، ۷۵ دانشمند، ۲۰ بانوی دانشمند و ۵۵ نویسنده دیده میشود. این منطقه نیز برای ایجاد گذر فرهنگی و ادبی یک ظرفیت ویژه محسوب میشود. حالا مدیریت شهری اصفهان که درچند سال اخیر طرح «منظر فرهنگی چهارباغ» را تجربه کرده، برای ایجاد گذر فرهنگی جدید در زیرشاخه ادبی گامهای ابتدایی را برداشته است. هدف ایـجـاد گذرهای فـرهـنـگـی، ایجاد نشاط و شادابی اجتماعی و کمک به رونق اقتصادی با ایجاد و توسعه کسبوکارهای فرهنگیهنری در شهرهاست. ایجاد گذر فرهنگی در بـازآفـریــنـی شـــهـــری و احــیـــای کسبوکارهای فرهنگی تأثیرگذار است.
امروز که ادبیات کهن و معاصر ایران و اصفهان در سایه ادبیات سایر ملل تا حدودی رنگ باخته و توسط اقشار مختلف کشور به ویژه جوانان نادیده گرفته میشود، باید برای معرفی آن به جهان و تقویت جایگاه آن در میان شهروندان از شیوههای جذابتر و خلاقانهتر استفاده شود. ترکیب ادبیات کهن ایران با صنعت گردشگری، معجونی است که میتواند این هدف را میسر کرده و در عین حال اقتصاد شهر را هم تأمین کند. گردشگری ادبی فعالیتی است که زاییده علاقه به یک نویسنده، اثر یا فضای ادبی یا میراث ادبی یک مقصد است و شامل بازدید از محل تولد یا تدفین ادیبان، موزههای ادبی و سایر مکانهای مرتبط با نویسندگان و آثار ادبی است. شاعران بزرگی در ادوار مختلف تاریخ در ایران زیستهاند، مقبرهها و آرامگاههای فراوانی در سرتاسر کشور از این شعرا وجود دارد. از خیام در نیشابور گرفته تا حافظ و سعدی در شیراز، از باباطاهر در همدان گرفته تا فردوسی در طوس مشهد که هر کدام به تنهایی میتوانند یک قطب گردشگری ادبی در کشور باشند. اصفهان باوجود داشتن ظرفیتهای فراوان اما تا امروز از این داشته فرهنگی خود استفاده نکرده بود.
گردشگری ادبی از یک طرف درآمد سرشاری برای اقتصاد محلی و از طرف دیگر نقش بسزایی در اقتصاد کلان کشور دارد. از این گردشگری میتوان برای شناساندن، حفظ آثار ادبی و نوشتههای بهجا مانده از تاریخ اصفهان استفاده کرد. با گسترش این گردشگری، هویتی جدید برای اصفهان ایجاد میشود. در کنار منافع آنی اقتصادی که این گردشگری دارد، منافع راهبردی و بلندمدتی در زمینه امنیت ملی نیز خواهد داشت. با ایجاد گذر ادبی کمال نهتنها پیادهراه فرهنگی دیگری در شهر متولد شده که بخشی از دغدغه گذران اوقات فراغت شهروندان نیز برطرف میشود. در عین حال توریستهای داخلی و خارجی نیز با مفاخر ادبی اصفهان آشنا میشوند. گذر کمال با تقویت و تسریع جریان فرهیختگی و برانگیختن حس کنجکاوی بازدیدکنندگان از طریق تفسیرهای ارائهشده در مکانها، به غنیکردن محتوای مواد آموزشی کودکان و نـوجـوانـان با تــعــریـف تـورهـــای سازمـانیـافـتـه آموزشی کمک کرده و در عین حال فرهنگ، تمدن و ادب غنی حوزه فرهنگی اصفهان را برای جهان به تصویر میکشد.
این گذر میتـوانـــد در توانمندسـازی روانی اجتماعات مـحلـی و پرورش حس افتخار و غرور در آنها نسبت به داراییهای فرهنگی و ادبی مؤثر بوده و در عین حال به توانمندسازی مردم بومی و پرورش حس مشارکت آنها کمک کند.
توانمندسازی اقتصادی جوامع محلی از طریق اشتغالزایی و خلق ثروت و کمک به اقتصاد صنعت گردشگری و فرهنگ از دیگر مزایای ایجاد این گذر ادبی در شهر است.
