به گفته کارشناسان ارزی، مالیات بر ارز به مثابه ترمز و تعدیلکننده بازار عمل میکند و درصورتی که این قانون برای تمامی آنهایی که به طور رسمی ارز خرید و فروش میکنند و همه آنهایی که به طور غیررسمی به دادوستد ارز مشغول هستند، اجرا شود، روی قیمت ارز نیز تأثیرگذار خواهد بود.
شرط اثرگذاری بر قیمت ارز
درباره تأثیرات دریافت مالیات از خرید و فروشندگان بر بازار ارز، یک کارشناس ارزی به اصفهانزیبا میگوید: دولتها حق دارند برای تأمین هزینههای کشور از مردم مالیات بگیرند؛ ولی نوع گرفتن مالیات در کشورهای مختلف و در مکاتب مختلف با یکدیگر تفاوت دارد.
در برخی از کشورها مالیات را از درآمد حاصله میگیرند و در برخی از کشورها مالیات را از خریدار و برخی از فروشنده و در تعدادی دیگر از کشورها هم مالیات را از ثروت افزوده میگیرند که در فقه مترقی شیعه وجوهات را به همین روش دریافت میکنند که به اعتقاد بنده این نوع مالیاتستانی بهترین و عادلانهترین نوع دریافت مالیات است.
علی اصغر سمیعی بیان میکند: بدترین نوع مالیاتستانی نیز بهگونهای است که در نهایت منجر به کاهش اعتماد مردم به دولت شود، مانند مالیات نامرئی که با چاپ اسکناس و خلق پول به طور نامحسوس از مردم گرفته میشود و منجر به ایجاد تورمهای افسار گسیخته میشود. البته شایان ذکر است که گرفتن مالیات یا عوارض به نحوی معقول و عادلانه، غیر از ایجاد درآمد برای دولتها، میتواند به منزله نوعی ترمز، و تعدیلکننده بازار هم عمل کند؛ به عنوان مثال با گرفتن عوارض خروج از کشور میشود از مسافرتهای غیر ضروری به خارج از کشور جلوگیری کرده و گردشگری در داخل کشور را رونق داد. همینطور با واقعیکردن قیمت بنزین و حتی دریافت مالیات از مصرفکنندگان پرمصرف میتوان به سلامت هوای شهرها کمک کرد و از آلودگی هوا جلوگیری کرد.
سمیعی اذعان میکند: دریافت مالیات از خریدوفروش ارز از دلالی و ایجاد سودهای بادآورده و بدون ارزش افزوده جلوگیری میکند؛ به شرط آنکه راههای فرار آن کاملا بسته باشد. درواقع اگر این نوع مالیاتستانی عمومیت پیدا کند و چه آنهایی که شفاف و رسمی و قانونی و توسط صرافی ارز خرید و فروش میکنند و چه آنهایی که به طور غیر رسمی معامله کنند، مشمول مالیات شوند در قیمتها هم تأثیرگذار است؛ ولی چون این نوع مالیاتستانی مسبوق به سابقه نیست، به نظر بنده بهتر است از روشهای تجربهشده در کشورهای مختلف یا با اقتباس از روش دریافت وجوهات در فقه پویای شیعه، مالیاتستانی در کشور را سامان دهیم.
این کارشناس ارزی خاطرنشان میکند: گرفتن هر نوع مالیات با هر روشی و با هر فرمولی به شرط شفاف و عادلانهبودن، بهتر از تأمین هزینههای دولت توسط خلق پول و ایجاد تورم است. قانون جدید مالیات بر ارز نیز به شرطی که باعث نشود خرید و فروشهای غیررسمی رونق بگیرد، میتواند مفید باشد.
حذف بورسبازان از بازار ارز
سمیعی بیان میکند: مالیات غیر از ایجاد درآمد برای دولتها، میتواند به منزله نوعی ترمز و تعدیلکننده بازار هم عمل کند، اگر قرار بر این باشد که تمامی معاملهگران ارز (خریدار، فروشنده، رسمی چه غیررسمی، مغازهدار، سرپایی، دولتی و بخش خصوصی) ملزم به پرداخت مالیات شوند و اگر دولت بتواند از تمامی خریداران و فروشندگان ارز درصدی از ثمن معامله را به عنوان مالیات یا عوارض بگیرد، در این شرایط آثار این شیوه مالیاتستانی آشکار میشود؛ ولی شرط اصلی این است که قانون درباره همگان یکسان اجرا شود، نه اینکه بانکها چون دولتی هستند یا پولدار هستند معاف شوند یا دلالان چون قابل کنترل نیستند رها شوند و یا سایرین نیز راهی برای گریز پیدا کنند؛ بلکه صددرصد تمامی خریداران و فروشندگان ارز (چه حواله و چه اسکناس) باید مالیات بپردازند.
این کارشناس ارزی تأکید میکند: این نوع شیوه مالیاتستانی باعث حذف تمامی بورسبازان از بازار ارز میشود و باعث میشود فقط کسانی وارد بازار خریدوفروش سکه و ارز شوند که نیازشان واقعی باشد و البته دیگر برای کسی صرف نمیکند که حتی برای حفظ ارزش پول دست به خریداری و نگهداری ارز بزند. مسئله دیگر اینکه وقتی برای مسافران و راهیان سفرهای غیرضروری هزینهای 10در صدی اضافه شود، به طور مسلم از تعداد آنها کاسته میشود.
براساس آمارها سالانه حدود 20 میلیارد دلار ارز کشور فقط صرف توریستهایی میشود که جهانگردی را ارزانتر و راحتتر از ایرانگردی انجام میدهند که ممکن است بعد از وضع این گونه مالیاتها این رقم به یکچهارم و یا یکپنجم کاهش یابد.
سمیعی عنوان میکند: یکی از امتیازات مهم این نوع مالیاتستانی شفاف این است که دولتها را از گرفتن مالیات پنهان و غیرعادلانهای که با خلق پول دریافت میکند، بینیاز میکند و از مواهب دیگر آن ایجاد درآمد این طرح برای دولت است. البته شرط اصلی برای مفید بودن این طرح این است که برای همگان بدون استثنا و تبعیض اجرایی شود.
