درمان هیدروسفالی و میکروسفالی

بین مغز و استخوانِ جمجمه انسان و در داخل خود مغز، رطوبت وجود دارد که به شکل مایع زلال‌رنگی است. این مایع، مایع مغزی نخاعی نام دارد. اگر میزان رطوبت و سردی در داخل مغز افزایش یابد و رطوبت از میزان طبیعی خود خارج شود، در جمجمه تجمع پیدا می‌کند؛ بدین ترتیب، این تجمع داخل مغز اتفاق می‌افتد و باعث بروز بیماری هیدروسفالی می‌شود. عواملی که باعث شده است رطوبت و سردی در مغز افزایش یابد، عطسه‌نکردن است. این عامل در دوران پیری بیشتر است. منافذ خروجی مثل بینی بسته و مانع عطسه می‌شود.علائم: هیدروسفالی با علائمی خود را نشان می‌دهد که شامل قی‌کردن و ضعف بینایی است. در صبح این ضعف بیشتر است و هر چقدر از زمان بیداری بگذرد، کمتر می‌شود. 

شایان ذکر است؛ این علائم واکنش بدن به دفع رطوبت است که اگر خروجی بسته نشود و آب‌ریزش چشم، قی یا عطسه به خوبی ایجاد شود، مانع پیشرفت این بیماری خواهد شد. در توضیح بیشتر می‌توان گفت؛ در زمان بروز هیدروسفالی، ممکن است فرد در حرکت دچار مشکل شود (مشکل حرکتی در راه رفتن باعث کندی حرکت می‌شود) همچنین کم‌شدن بینایی، تشنج، کاهش سطح هوشیاری و انحراف چشم به سمت پایین (به‌طوری‌که چشم به سمت پایین حرکت می‌کند و قسمتی از عنبیه توسط پلک پایین پوشانده می‌شود) رخ می‌دهد. از علائم دیگر این بیماری مغزی؛ بی‌اختیاری ادراری، مشکلات شناختی و ضعف و اختلال حافظه است که بیشتر در سنین بالا به‌وجود می‌آید.

نکته: فرد زمانی که این علائم را مشاهده می‌کند، بهتر است تعریق و دفع رطوبت را در بدن بیشتر کند و دفع ادرار بیشتری داشته باشد. یکی از علائمی که در نوزادان وجود دارد و در کودکان و بالغان نیست، بزرگ‌شدن غیرطبیعی دور سر است. این عارضه، به دلیل جوش‌نخوردن درست استخوان‌های جمجمه در نوزادان و شیرخوران اتفاق می‌افتد.

این بیماری زمانی ایجاد می‌شود که حرارت و خشکی در سر زیاد باشد. در این وضعیت، قسمت جمجمه نسبت به سن فرد کوچک‌تر دیده می‌شود و رشد مغز نیز به نسبت جمجمه صورت می‌گیرد و سپس متوقف می‌شود.بیماری میکروسفالی، معمولا در پیشرفت هیدروسفالی و غلبه رطوبت در سر ایجاد می‌شود؛ با این تفاوت که حرارت برای دفع این رطوبت غالب شده و علاوه بر تبخیر و سوزاندن رطوبت‌های اضافی، باعث خشکی بیشتر مغز می‌شود.

همان‌طور که ذکر شد، هیدروسفالی حاصل رطوبت و سردی و میکروسفالی حاصل حرارت و خشکی است که در هر صورت عامل اصلی بروز این بیماری‌ها، افزایش رطوبت داخل مغز است. جالب است بدانید برای این دو بیماری، یک نوع درمان وجود دارد. امام صادق(ع) می‌فرماید: «وقتی کودک چهار ماهه شد، همه ماهه او را حجامت نقره کن که رطوبت او را می‌خشکاند و حرارت سر و بدنش را فرو می‌نشاند.» در روایت آمده است حجامت نقره، هم رطوبت مغز را می‌خشکاند و هم حرارت را دفع می‌کند. 

توصیه به استفاده از روغن بنفشه و انفیه داخل بینی (هر شب)؛

خوردن سویق کدو (شب قبل از خواب با خرما و بدون آب)؛

مصرف آب باران پاکیزه و قابل اطمینان به جای مایعات به همراه خرما؛

گذاشتن حنا به سر (هر سه روز یک‌بار)؛

مالش روغن اسپند به ملاج سر (هر شب)؛

منع لبنیات و مایعات؛

بوییدن سرکه یا بخور سرکه به داخل بینی؛

کشیدن کندر و دود اسپند به داخل بینی؛

فصد قیفال در سنین بین ۱۸ تا ۶۰ سال (با توجه به قوت بالای بیمار)؛

بستن سر با پارچه هنگام خواب؛

پرهیز از خوابیدن زیاد و خواب طولانی‌مدت؛

دوری از خوابیدن بین‌الطلوعین؛

اجتناب از خوردن مایعات قبل از خواب و صبح ناشتا؛

پاشیدن گلاب روی بالش و بوییدن آن قبل از خواب.