مزاج گرم
اگر کسی دارای علائم گرمی باشد و در تری و خشکی معتدل باشد، مزاج او گرم محسوب میشود.
از خصوصیات افراد با مزاج گرم؛ بدن نسبتاً گرم، موهای پرپشت و تیره، رنگ بدن سرخ و سفید یا سرخ یا زرد، قدرت بدنی بالا، اندامهای درشت، صدای بلند و قوی، قدرت ریسک بالا، جنب و جوش و روحیات شاد و بلندپروازانه است.
مزاج سرد
اگر فردی دارای علائم مزاج سرد باشد و در تری و خشکی معتدل باشد، مزاج او سرد است.
بدن آنها نسبتاً سرد، موهای کم پشت و تا حدی روشن، رنگ بدن مایل به روشنی و سفیدی، فعالیتهای ضعیف و قدرت جسمی ضعیف دارد. صدای ضعیفتر و آرامتر از دیگران، سرعت کلام پایینتر و از نظر روحیات فردی نسبتاً آرام هستند.
مزاج سرد و خشک(سوداوی)
افراد با مزاج سرد و خشک به اصطلاح «افراد با خلط سوداوي» نامیده شده که عنصر خاک با کیفیت سردی و خشکی در آنها غالب است و علائم غلبه خلط سودا در آنها بروز میکند. این افراد از نظر جسمی لاغر و نسبتاً ریزجثه هستند، دارای پوست سفید و یا رنگ تیره بوده اکثراً پوستشان سرد و خشک است.
میانهرو و محتاط هستند و عموماً قسمت منفی هر امری را بیشتر از قسمت مثبت آن میبینند، همیشه در حال تفکر هستند و در حالات پیشرفته داراي وسواس و دودلی هستند. همانند افراد بلغمی توان ریسک ندارند؛ فکر و خیال زیادی دارند و مستعد افسردگی و مالیخولیا هستند. از سوی دیگر افکار بلند و عاطفه عمیقشان سبب شکوفایی استعدادهای هنری، خلاقیتهای فنی و عقلی(فلسفه و مهندسی و…) در آنها میشود و به رشتههای مربوطه علاقه بیشتری دارند. اگر سردي در مغز و روان این افراد غلبه کند، ترسو و دچار سوءظن میشوند و تمایل زیادي به تنهایی و گوشهنشینی پیدا میکنند و استعداد ناامیدي دارند.
ضمنا خواب این افراد سبک است و گاهی دچار اختلال خواب میشوند. ضمنا انعطافپذیر نیستند، همانطور که گفته شد عنصر خاک میلی به شکل پذیری ندارد. آنها خیلی دیر تغییر میکنند اما اگر تغییر کنند، آن وضعیت جدید را به شدت حفط میکنند. همانند خاك که هر چیزي را در خود پنهان میکند، نظرات خود را کمتر به طور آشکار بیان میکنند.
خاطرات را در ذهن خود نگه میدارند و پس ازسالها آنها را بازگو میکنند. این افراد در حین ضعف جسمی ممکن است اشتهای غذایی کمی داشته باشند.
به هرحال اگر اکثر علائم فوق در شما وجود دارد مزاج شما سرد و خشک است و باید تدابیر ویژه این مزاج را بیشتر رعایت کنید.
مزاج سرد و تر(بلغمی)
افرادی که داراي مزاج «سرد و تر» و علائم غلبه خلط بلغم هستند، عنصر آب در آنها غلبه دارد. آنها از نظر ظاهری دارای بدنی نسبتاً چاق، پوست لطیف و روشن، موهای نسبتاً نرم و لختتر از دیگران و دارای اندامی نسبتاً کوچکتر و ظریفتر از سایرین هستند.
این افراد از نظر فعالیت جسمی، نسبتاً کم توان و کند هستند و اکثراً احساس خستگی و بیحالی میکنند. افراد بلغمی با سرما و سردیجات اذیت شده ولی در گرما و با مصرف گرمیجات سرحالتر میشوند.
از نظر رفتاری؛ افرادي ملایم، آرام، باوقار، میانهرو و محتاط و گاهی ترسو هستند. آنها کم صحبت هستند و عموماً به آرامی صحبت میکنند. به علت سردي غالب در مغز، تا حدی ضعف حافظه دارند و سرعت تصمیم و عملکرد ذهنی کند دارند. این افراد استعداد ریسکپذیري کمتری دارند، اهل سازش و معمولاً تحت تأثیر افراد دیگر هستند.
قدرت تهاجم و اعتراض آنها پایین است و ترجیح میدهند در حرکتهای اجتماعی پیرو باشند و یا دخالتی نکنند. خصوصیات عنصر آبی و رطوبت در این افراد غالب است؛ یعنی خود را سریع با شرایط وقف میدهند، سازگار و انعطافپذیر هستند و بهراحتی میتوان افکارشان را تغیير داد. راحت تغییر عقیده میدهند و به راحتی هم آن را رها میکنند.(برعکس صفراوي مزاجان و سوداوي مزاجان)
در صورت وجود اکثر علائم فوق در شما، مزاج شما سرد و تر است که جهت حفظ سلامت خود بهتر است تدابیر مربوطه را رعایت کنید.
مزاج گرم وتر(دموی)
افراد با مزاج گرم و تر، اصطلاحاً «افراد دموي» نامیده میشوند و خصوصیات غلبه خلط دم(خون) را دارند. عنصر هوا در آنها غالب است. از نظر جسمی بدنهای تنومند و عضلانی با پوست گرم و مرطوب و گلگون دارند. استخوانبندی این افراد درشت و قوی است. این افراد دیرعصبانی میشوند و دیر هم آرام میشوند. افرادي شجاع، خوش مشرب و اجتماعی هستند. به راحتی میتوانند با همه کس ارتباط برقرار کنند و اهل بگو و بخند هستند. افرادي شاد و فعال، بلندپرواز، خوشاخلاق و خوشرو، شجاع، صبور و باسخاوتاند، اشتهای فراوان، هضم قوی و علاقه خاصی به گوشت و غذاهای چرب و شیرین دارند. مهمانی رفتن و مهمانی دادن، سفرهای تفریحی، طبخ غذا با کلیه آداب و جزئیاتی که آن را خوشمزه کند، از علایق آنها است.
ضمنا خوشخواب هستند ولی توان بیداری کشیدن را هم دارند. در فعالیتهای اجتماعی توان مدیریت و هدایت بالایی نیز دارند، اهل ریسک هستند و همیشه کلیات امور برایشان مهمتر از جزئیات است.
این افراد استعداد ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی، فشارخون، افزایش چربی خون و کبدچرب را بیشتر از دیگران دارند.
با این اوصاف، اگر شما اکثر خصوصیتهای فوق را دارید، مزاج شما گرم و تر است که باید تدابیر خاص این مزاج را بیشتر رعایت کنید.
مزاج گرم و خشک(صفراوی)
کیفیت غالب در این افراد گرمی و خشکی است و به اصطلاح «افراد صفراوي» نامیده میشوند. این افراد هیکل نسبتاً درشت ولی لاغر دارند، از نظر فعالیت بدنی تند و تیز و چابک ولی قوی هستند. فعالیت این افراد زیاد و خواب نسبتاً کمی دارند، از گرما و گرمیجات اذیت و در هوای خنک و با مصرف سردیجات و میوههای ترش سرحال میشوند.
آنها در فعالیتهای اجتماعی پیشرو هستند و در هر جمعی تلاش در مدیریت گروه و پیشبرد اهداف آنها را دارند.
از آنجایی که عنصر آتش در این افراد غلبه دارد، لذا خصوصیات آتش از آنها بروز میکند. مثلاً زودعصبانی میشوند و زود هم آرام میگیرند و بعضاً اخلاق تندی دارند. ضمنا افراد صفراوي، افرادي تند و تیز و بیقرار هستند، این افراد به طور آنی تصمیم گرفته و به سرعت كار را به اوج رسانده و گاهی یکدفعه آن را رها کرده و ترك میکنند.
این خصوصیت به علت گرمی بالا(گرمی و خشکی) است. خصوصیت خشکی، تند و تیز و نمایان کردن گرمی در این افراد است و علائم گرمی را هم بیشتر نمایان میکند.
افراد گرم و خشک به علت گرماي زیاد، ناآرام و مضطرب هستند و افعال خود را با طمأنینه و وقار انجام نمیدهند. علت این امر آن است که گرما باعث تشویش و عدم سکون و اضطراب میشود. آنها پرجرأت، حاضرجواب و باهوش، سریع و چالاك و پرانرژي و بااراده هستند. البته آنچه از بیقراری و… ذکر میشود، اگر در حد افعال طبیعی فرد باشد، در حدود سلامت او تعریف میشود ولی اگر از حدود طبیعی رفتار فرد و معمول افراد جامعه خارج شد، آنگاه به عنوان بیماری محسوب میشود. اگر اکثر علائم فوق در شما وجود دارد، شما داری مزاج گرم و خشک هستید.
برگرفته از کتاب مبانی طب قولنج درمانی
