چندی پیش یک رسانه آمریکایی از تصمیم قطعی رئیسجمهور آمریکا در حفظ نام سپاه ایران در لیست سازمانهای تروریستی و درمیانگذاشتن این موضوع با نخستوزیر اسرائیل خبر داد. همزمان رابرت مالی، نماینده ویژه ایالات متحده امور ایران و عضو تیم مذاکرهکننده این کشور به کمیته روابط خارجی سنای آمریکا نیز اعلام کرد که چشمانداز رسیدن به یک توافق با ایران، در بهترین حالت هم بسیار ضعیف است. علاوه بر اینها، برخی از مقامات ایالاتمتحده هم مدعی این هستند که مذاکرات هستهای به پایان رسیده است؛ اظهاراتی که هیچکدام از آنها موردتأیید ایران نبوده و نیست و طبق صحبتهای سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان، گفتوگوها برای رسیدن به توافق همچنان در جریان است و رسیدن به توافق نیازمند اتخاذ رویکرد واقعبینانه و تصمیم سیاسی در واشنگتن است.
در عینحال وزارت خزانهداری آمریکا روز چهارشنبه هفته گذشته تحریمهای تازهای را علیه ایران اعمال کرد و اسامی چند فرد و شرکت را که ادعا کرده است بخشی از یک شبکه بینالمللی درآمدزایی برای نیروی قدس سپاهپاسداران انقلاب اسلامی و حزبالله هستند را در فهرست تحریم قرار داد؛ فضایی که نشان میدهد آمریکا نه تنها به خواستههای بحق ایران در رابطه با حذف کامل تحریمها با هدف احیای برجام به هیچوجه تن میدهد، بلکه از هر فرصتی برای افزایش تحریمها و تحت فشار قراردادن ایران هم استفاده میکند.میخــائیل اولیــانوف، نمــاینده روسیـــه در سازمانهای بینالمللی واقع در وین نیز با اشاره به این عملکــرد آمــریکا و ادامــه تحریمها علیه ایران، از تلاش بایدن برای حفظ تحریمهای دولت ترامپ علیه ایران انتقـــاد کـــرد و در تــوئیتــر خــود نوشـــت: «دوماهونیم میشود که مذاکرات وین
بر سر برجام متوقف شده است. به نظر میرسد که آمریکا در تلاش است تا برخی تحریمهای اعمالی دولت ترامپ علیه ایران را حفظ کند. اگر واشنگتن واقعا میخواهد به عدم اشاعه هستهای متعهد باشد، به رویکرد سازنده و منظمتری نیاز دارد.» وزیر امور خارجه کشورمان همچنین طی گفتوگویی در مجمع جهانی اقتصاد در داووس، به مذاکرات وین و اظهارات اخیر مقامات آمریکا و همچنین طرح ادعایی موضوع fto (خروج نام سپاه از لیست گروههای تروریستی) بهعنوان تنها موضوع باقیمانده اشاره داشت و اظهار کرد: «آنچه باعث کندی در مذاکرات شده است، موضوعات چندی مانند اخذ تضمینهای ضروری، اطمینان از مرتفعشدن اجزای فشار حداکثری و همچنین اطمینان از انتفاع کامل اقتصادی ایران است که طرف آمریکایی پاسخهای لازم را معطل کرده است؛ لذا نباید آنچه باقی مانده است را به یکموضوع تقلیل داد.»حسین امیر عبداللهیان تأکید کرد: «همه بـــاید بـــدانند جمهـــوری اســـلامی ایــــران دستاوردهای صلحآمیز هستهای بزرگی را بهدستآورده که درصورت توافق، باید بخشی از آن را مطابق تعهداتش متوقف کند، اما طرف آمریکا از جیب خودش چیزی پرداخت نخواهد کرد؛ بلکه درنهایت اگر به تعهداتش پایبند باشد، حقوق خود ما را برمیگرداند. در واقع آنچه را بهصورت غیرقانونی از ملت ایران ستانده باید پس بدهد.» او افزود: «ما برای یک توافق خوب و پایدار آمادگی داریم؛ اگر آقای بایدن تصمیم سیاسی خودش را بگیرد و انتخاب کند تا بالاخره به تعهدات کامل آمریکا برگردد.» امیرعبداللهیان با اشاره به تحریمهای جدید آمریکا علیه ایران نیز گفت: «در میانه مذاکرات وین، آقای بایدن تحریمهای جدیدی را اضافه میکند. در واقع اینقدر آمریکاییها در تحریمها افراط کردهاند که گاه یک نفر را سهبار تحریم کردهاند. این یک نوع جنون تحریم است. برای هر ارتباطی حداقلی از اعتماد لازم است که در موضوع آمریکا این، از اساس وجود ندارد.»
برجام علائم حیاتی خوبی ندارد
در بررسی شرایط کنونی برجام و سرنوشت آن «اصفهانزیبا» با علی امیدی، استاد و تحلیلگر مسائل بینالملل گفتوگو کرد. به گفته این کارشناس، درحالی که بسیاری از کشورها به همراه برخی از عوامل برجام برای احیا در تلاش هستند، اما همچنان بهدلیل سیاستهای کلان آمریکا در رابطه با ایران، برجام در وضعیت کما بهسر میبرد و احتمال مرگ آن بیش از زنده ماندنش است. این توافقنامه علائم حیاتی خوبی ندارد و بههمینخاطر سرانجام خوبی در انتظار برجام نیست. امیدی در بررسی سرنوشت برجام از جهات عقلانیت گفت: «احیای این توافقنامه و برگشت آمریکا به آن، بهنفع همه از جمله اروپا، آمریکا، چین و بهخصوص ایران است، اما متأسفانه مطالبات ایران و آمریکا جفت نمیشود و با سیاستهای یکدیگر مطابقت ندارد.» او ادامه داد: «ایران خواستههای بحقی برای رفع تحریمها علیه خود دارد. آمریکا نیز نمیتواند به بهانههای متفاوت در رابطه با ادامه تحریمها ادامه دهد. از سوی دیگر ایالات متحده نمیتواند انتظار داشته باشد که با وجود تحریمها، برنامههای هستهای ایران در راستای استانداردهای برجام پیش رود؛ بنابراین خواستههای ایران بسیار منطقی است. از طرفی، باید این انتظار را از سیاست اعمالی آمریکا علیه ایران داشته باشیم؛ چراکه نظام آمریکا شدیدا ضدایرانی و علیه حکومت اسلامی است.» به گفته امیدی، مقصر اصلی در عدم احیای برجام یا شکست آن آمریکاست. در ایران نیز هر چند مخالفتهایی در این رابطه شنیده میشود، اما اجماع کلی بر سر احیای آن است تا یک برجام کارآمد برای اقتصاد ما مجددا امضا شود. این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه یک دورنمای منفی بنا بر شرایط موجود برای این توافقنامه پیشبینی میشود، گفت: «به احتمال زیاد، برجام از بین خواهد رفت و دوره جدید مناقشه و رویارویی از سر گرفته خواهد شد. حتی ممکن است سایه جنگ بر سر روابط دو کشور ایران و آمریکا سنگینی کند که جنگ اخیر روسیه و اوکراین نیز بر این احتمال میافزاید.»
