علل بروز خستگی
خستگی مزمن میتواند از عوامل زیادی نشئت بگیرد. یک ویژگی شخصیتی خاص، همچون وسواس، میتواند منجر به بروز خستگی دائمی در انسان شود. بسیاری از افراد دائما احساس میکنند تا زمانی که کار خود را به بهترین شکل ممکن انجام ندهند، نمیتوانند استراحت کنند.این افراد معمولا انسانهای کمالگرایی هستند و نمیتوانند تا زمانی که کارشان را تا آخر انجام دهند، استراحت کنند و به این موضوع نیز توجه نمیکنند که این ممکن است باعث خستگی آنها شود.اما دلیل اصلی بروز خستگی و کاهش سرزندگی و نشاط یا فقدان انرژی در بدن، به دلیل عادتهای نادرست غذایی است. خستگی نشانه این است که سلولهای بدن انسان اتمهای زنده کافی را از غذاها به دست نمیآورند تا آنها را با جریان دائمی انرژی موردنیاز تغذیه کنند.استفاده مداوم از غذاهای تصفیهشدهای همچون قند سفید، غلات تصفیهشده و همچــــنین غذاهـــای فــــراوری، کنسرو و محافظتشده دارای اثرات جانبی بسیار مخــــربی بر بدن انسان هستند.غذاهایی که خاصیت خود را بدین شکل از دست میدهند تا حد بسیار زیادی از مواد معدنی و ویتامینهای ارزشمند محروم میشوند؛ چنین غذاهایی منجر به عصبیبودن، خستگی، چاقی و بسیاری از اختلالهای دیگری میشوند که امروز شایع است.ضمنا بیماریهای خاصی میتوانند باعث خستگی شوند. کمخونی بیماری شایعی است که میتواند منجر به خستگی شود. تا حدی که به اختلال «خون خسته» معروف است.در کمخونی، اکسیژن بسیار کمی به بافتها میرسد و درنتیجه بدن نمیتواند انرژی موردنیاز خود را به شکل طبیعی تولید کند.این امر باعث خستگی دائمی و افسردگی میشود. کمخونی معمولا از کمبود آهن و ویتامین B12 بهوجود میآید. بعضیوقتها، کمبود ویتامین B6 و اسیدفولیک نیز در بروز کمخونی مؤثر هستند.
بیخوابی یا کمبود خواب نیز میتواند باعث خستگی شود. نکتهای که در اینجا مطرح میشود و لازم است گوشزد شود، این است که خواب در اثر مصرف قرصهای خوابآور و سایر داروها خستگی را از بین نمیبرد.انگلهای رودهای نیز میتواند منجر به خستگی شوند؛ زیرا آنها بدن را از مواد مغذی خوب محروم میکنند. بیماریهای دیگر که میتوانند باعث خستگی شوند، شامل: فشار پایین خون، قند پایین خون، هر نوع عفونت در بدن، آسیب رسیدن به کبد، قدرت تیروئید ضعیف و آلرژی در غذاها و داروهایی است که توسط مواد افزودنی همچون مزه، رنگها و نگهدارندههای مصنوعی بهوجود میآیند.اما تنش روحی نیز از دلایل اصلی بروز خستگی است. شخصی که تحتفشار روانی قرار دارد و نمیتواند آرامش داشته باشد، همه ماهیچههای بدنش کموبیش منقبض میشود.این امر منجر به هدر رفتن مقدار زیادی انرژی میشود.
اشخاصی که بهشدت عصبی، زودرنج و تحریکپذیر هستند، معمولا از این نوع خستگی رنج میبرند.
درمان
تغذیه، مهمترین عامل در درمان خستگی است. مطالعات نشان میدهد افرادی که میانوعدههای غذایی کوچکی را بین وعدههای اصلی غذایی میخورند، کمتر از خستگی و عصبیبودن رنج میبرند، بهتر میتوانند فکر کنند و از کارایی بیشتری نسبت به افرادی برخوردار هستند که فقط در روز سه وعده غذایی میخورند. این میانوعدههای غذایی باید شامل میوههای تازه یا خشک، آبمیوه یا عصاره سبزیهای تازه، سبزیهای خام یا ساندویچ کوچک با نان سبوسدار باشد. این میانوعده غذایی باید کم باشد و غذای کمتری در وعدههای غذایی عادی مصرف شود. این میانوعدههای غذایی را باید در زمانهای خاصی همچون ١١ صبح، 4 عصر و قبل از رفتن به خواب مصرف کرد.بیمار باید از غذاهای سالمی که انرژی به بدن میدهد، استفاده کند. چارلز دی کوتی مارش از لندن در کتاب خود با نام «تجویز برای به دست آوردن انرژی» غذاهای خاصی را برای رفع خستگی و به دست آوردن انرژی تجویز میکند.بهدســتآوردن انــرژی باید با مــصــرف غــــذاهــا شـــروع شــود و غذاها را باید به شکل طبیعی مصرف کرد.اما ازجمله غذاهای مفید میتوان به غلات شامل دانههای ذرت، دانههای گندم، دانههای چاودار و دانههای جو دوسر اشاره کرد.این غلات باید بهتازگی آسیاب شده باشند. درباره غلات پخته نشده، غذای کاملی برای رسیدن بهسلامتی کامل وجود دارد که دارای ویتامینهای ضروری و عوامل ایجادکننده انرژی است. علاوه بر دانههای غلات، مارش، مصرف آجیلهای خام تازهای را که مستقیم از پوسته و ریشه گیاهان گرفته شده است، توصیه میکند.هر دانه یا ریشه گیاهی که یکبار دیگر رشد کند، سرزندگی و نشاط را برای انسان به همراه خواهد داشت.بیمار باید از رژیم غذایی که شامل: دانهها، آجیلها و غلات، سبزیها و میوههاست، استفاده کند. هر وعده غذایی باید شامل یکی از این سه گروه غذایی باشد. همچنین بیمار باید از مکملهای معدنی و ویتامینها بهعنوان راهی برای ازبینبردن کمبودهای غذایی در بدن استفاده کند؛ زیرا ثابت شده است این کمبودهای غذایی عامل مهمی در بروز خستگی هستند.کمبود اسیدپانتوتنیک، بهویژه ویتامینB منجر به خستگی شدید میشود؛ زیرا کمبود این ویتامین با خستگی غدههای آدرنالین مرتبط است.
در حقیقت، ویتامین بیکمپلکس از اعصاب محافظت کرده و انرژی بدن را از طریق کمک به تغذیه آن و تنظیم غدد افزایش میدهد. غذاهای گیاهی که غنی از ویتامین B هستند، شامل: گندم و سایر غلات سبوسدار، سبزیهای برگدار سبز، شیر، آجیلها، موز، مخمرها، حبوبات و نخودسبز است.مواد معدنی نیز برای درمان خستگی مفید هستند.مصرف پتاسیم بهویژه برای محافظت در برابر خستگی موردنیاز است. سبزیهای خام غنی از این ماده معدنی هستند. مصرف کلسیم برای تمدد اعصاب ضروری است و در درمان بیخوابی و تنش که هر دو منجر به بروز خستگی میشوند، از اهمیت بالایی برخوردار است. سدیم و روی نیز در درمان خستگی مفید هستند.عصاره سبزیهای خام بهویژه هویج که جداگانه یا در ترکیب با آب چغندر و خیار مصرف میشود، در غلبه بر خستگی نیز بسیار ارزشمند است.
فرمول تهیه این ترکیب شامل: آبهویج (٣٠٠ میلیگرم)، آب چغندر (١٠٠میلیگرم) آب خیار (100 میلیگرم است. ضمنا بیمار باید خود را از وابستگی به مصرف آسپرین، مسکنها و سایر داروها، نوشیدن قهوه یا مشروبات الکلی، سیگارکشیدن، خوردن قند یا شیرینیها رها کند. این مواد و داروها باعث تسکین موقتی خستگی میشوند؛ اما بعد از مدتی با کاهش انرژی بدن باعث میشوند که بیمار وضعیت بدتری از قبل پیدا کند.
