آیا به احیای توافق نزدیک شده‌ایم؟

از روزی که آمریکا پاسخ خود را به ‌نظرات کشورمان برای حل و فصل موضوعات باقی‌مانده در مذاکرات رفع تحریم داد، تا به امروز گزارش‌ها، تحلیل‌ها و ادعاهای گوناگونی از جزئیات این پیام روزانه منتشر می‌شود و تاکنون هم هیچ یک از مقامات رسمی ایران و آمریکا درباره آن اظهار نظر خاصی نکرده‌اند.

تاریخ انتشار: ۲۳:۰۴ - یکشنبه ۶ شهریور ۱۴۰۱
مدت زمان مطالعه: 4 دقیقه
اولین خبر را «العربیه»، رسانه نزدیک به دولت عربستان چند ساعت پس از پاسخ آمریکا به ایران منتشر کرد و در گزارشی مدعی شد که ایالات متحده هیچ‌کدام از خواسته‌های اضافی ایران را نپذیرفته است. هم‌زمان با العربیه، روزنامه آمریکایی «وال‌استریت ژورنال» نیز گزارش داد بعید است آمریکا با درخواست‌های ایران موافقت کرده باشد و اگر واشنگتن درخواست‌های تهران را رد کند، مذاکرات ادامه خواهد داشت. ادعاهایی که بلافاصله از سوی مشاور رسانه‌ای تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای کشورمان تکذیب شد. سیدمحمد مرندی در جواب به این خبرها نوشت: این ادعاها کاملاغلط است. ایران تازه بررسی پاسخ را آغاز کرده است و بعدا هماهنگ‌کننده را در جریان جزئیات قرار خواهد داد. اظهار‌نظرها و احتمالات درخصوص محتویات پیام آمریکا به ایران در حالی ادامه دارد که روز شنبه یک رسانه آمریکایی (بلومبرگ) به نقل از برخی مقام‌های آگاه که همه آن‌ها خواستند نامشان فاش نشود، گزارش داد که ایران و آمریکا همچنان بر سر جزئیات کلیدی توافق احیای برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) با یکدیگر اختلاف نظر دارند و برای حل و فصل اختلافات دو طرف نیز ممکن است به چند هفته زمان نیاز باشد. این گزارش در حالی منتشر شد که انتظارات برای پیشرفت قریب‌الوقوع در مذاکرات ایران با کشورهای 1+ 4 و آمریکا پس از ارسال پاسخ واشنگتن به تهران در روز چهارشنبه گذشته زیاد شده است و جدای از برخی تحلیلگران و کارشناسان امور بین الملل که همچنان ادامه مذاکرات تا توافق را پیش‌بینی کرده‌اند، نگاه برخی دیگر به این فضا و لغو تحریم‌های آمریکا علیه ایران امیدوار‌کننده است. به گزارش بلومبرگ یک مقام بلندپایه اروپایی به این پایگاه خبری گفته است که طرفین (ایران و آمریکا) هرگز به احیای توافق‌نامه سال 2015 میلادی نزدیک نشده‌اند که این سخن نیز بازتاب‌دهنده اظهارات یکی از مشاوران ارشد دولت «جو بایدن»، رئیس جمهوری آمریکاست. از سوی دیگر دو مقام دیگر آگاه از روند مذاکرات تأکید کردند که کشمکش بر سر تحقیقات ناظران بین‌المللی درباره فعالیت‌های هسته‌ای گذشته ایران و غرامت‌های اقتصادی مورد درخواست تهران در صورت خروج دوباره دولت آمریکا از توافق در آینده همانند کاری که «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهوری پیشین این کشور چهار سال پیش انجام داد، همچنان ادامه دارد. بلومبرگ در ادامه گزارش خود همچنین از یک مقام اروپایی نقل کرد که حتی در صورت موافقت واشنگتن و تهران با احیای توافق هسته‌ای نیز، اجرای آن یک چالش خواهد بود و این بدان معنی است که بازگشت کامل ایران به بازارهای جهانی نفت چند ماه طول خواهد کشید. بلومبرگ همچنین گزارش داد: یک سخن‌گوی شورای امنیت ملی کاخ سفید گفت که شکاف‌ها در مذاکرات همچنان به قوت خود باقی است و واشنگتن کماکان به رایزنی‌ها ادامه می‌دهد. این سخن‌گو در ادامه افزود که سانتریفیوژهای ایران حذف خواهند شد و حتی اگر ایران از توافق خارج شود، برای دستیابی به سلاح هسته‌ای به شش ماه زمان نیاز دارد. هم‌زمان با انتشار این گزارش در روز شنبه، یک عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام کشورمان نیز درباره پیش بینی نتایج مذاکرات وین گفت: در صورت توافق و بازگشت به برجام، مردم تصور نکنند که در باغ سبزی به رویشان باز خواهد شد. غلامرضا مصباحی‌مقدم، افزود: من نگرانی جدی‌ای دارم. آن نگرانی این است که تحریم‌هایی که توسط اوباما و بعد ترامپ اضافه شد و بعد هم بایدن مواردی را به آن اضافه کرد (گرچه بیشتر مصرف سیاسی داشت) در کنگره به تحریم‌های کنگره بدل شده است. یعنی دیگر رئیس‌جمهوری آمریکا نمی‌تواند این تحریم‌ها را لغو کند. به گفته این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام حداکثر اختیار رئیس‌جمهوری آمریکا تعلیق برخی از این تحریم‌هاست، نه همه تحریم‌ها. تعلیق‌ها هم شش‌ماهه است. یعنی هر شش ماه باید رصد شود. با تعلیق شش‌ماهه تحریم‌ها کدام سرمایه‌گذار خارجی حاضر است بیاید در ایران سرمایه‌گذاری کند؟! معمولا می‌گویند حداقل چشم‌انداز پنج‌ساله را ببینیم که شرایط باثبات است تا بیاییم و سرمایه‌گذاری کنیم.
 
رژیم صهیونیستی به دنبال تقویت موضع آژانس علیه ایران است
موضوع فشارهای رژیم صهیونیستی به آمریکا در راستای عدم توافق با ایران، همچنین مواضع آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در خصوص پرونده هسته‌ای کشورمان و البته مواضع کنگره آمریکا درباره تحریم‌ها علیه ایران و توافق با کشورمان نیز از دیگر چالش‌هایی است که در این دور مذاکرات وجود دارد و برخی تحلیلگران با درنظرگرفتن آن‌ها توافق ایران و آمریکا را کارشناسی کرده‌اند. یک تحلیلگر مسائل آمریکا با اشاره به دور جدید مذاکرات وین و احتمالات درخصوص نتایج آن به ایلنا گفت: رژیم صهیونیستی به دنبال تقویت موضع آژانس بین‌المللی انرژی اتمی علیه ایران است و یکی از دلایلی که پاسخ آمریکایی‌ها طولانی شد، فشارهای اسرائیل بود. به گفته علی بیگدلی بازی جدید غرب و صهیونیست‌ها سوق‌دادن تمام پرونده به سمت آژانس با بازیگری رئیس آژانس، رافائل گروسی است. این کارشناس مسائل آمریکا افزود: اینکه یکباره و در واپسین لحظات، گروسی چنین موضع‌گیری می‌کند، نشان می‌دهد که تحت فشار لابی صهیونیست‌ها قرار دارد و عملا او در حال «مین‌گذاری» در مذاکرات به نیابت تل‌آویو است. بیگدلی همچنین عنوان کرد: از سال ۲۰۰۳ تاکنون که پرونده هسته‌ای ایران مطرح شد، هیچ وقت وضعیت این گونه نبوده است؛ چراکه ما شاهد وضعیتی مبهم و به‌وجود‌آمدن چند قطبی در درون ایالات متحده و به خصوص کنگره این کشور هستیم. متأسفانه در کنگره آمریکا مدعیان زیادی درباره برجام پیدا شده و در این میان ما شاهد به وجود آمدن یک سه‌ضلعی هستیم. در مرکزیت و رأس این سه ضلعی بایدن و کاخ سفید وجود دارد و سه ضلع دیگر این مثلث را کنگره آمریکا، رژیم صهیونیستی و برخی شیوخ حاشیه خلیج فارس تشکیل می‌دهند. در همین راستا شاهد فشار رژیم صهیونیستی بر کاخ سفید و دولت آمریکا هستیم. اوادامه داد: در این بین قرار نبود یکی از مقامات امنیتی رژیم صهیونیست با مقامات ایالات متحده دیدار کند؛ اما حالا این اتفاق رخ داده است که باید آن را بحث دخالت کنگره آمریکا در پرونده مذاکرات دانست. معتقدم رژیم صهیونیستی به دنبال تقویت و خط‌دهی به کنگره آمریکا علیه دولت بایدن و مذاکرات فعلی است. بر همین اساس ما باید توجه داشته باشیم که عملا یک فشار جدید از سوی صهیونیست‌ها به صورت مستقیم و غیرمستقیم علیه آمریکا و قوه قانون‌گذار آن به وجود آمده است؛لذا لازم است که مقامات ما برجام را با احتیاط امضا کنند؛ چراکه اسرائیل با این اعمال فشارها به دنبال آن است تا بتواند ایران را به نحو دیگری در مقابل جامعه جهانی قرار دهد و تهران را پاسخ‌گوی سؤالاتی کند که جواب آن‌ها قبلا داده شده است.