شهر بزرگ است و شما آدرس مکانهای مختلف را نمیشناسید. دوست دارید بدانید کجا هستید و باید به کجا بروید؛ اما کمی نگران هستید. دیگران به شما گفتهاند که میتوانید اوقات خوشی را در این شهر سپری کنید؛ اما شما احساس ناامنی میکنید و میخواهید کار به جاهای خطرناک نکشد، چه میکنید؟ آیا پیاده در شهر راه میافتید و هرجا که به نظرتان امن بود، توقف میکنید؟ آیا از رهگذران درباره جاهایی که میخواهید بروید، میپرسید؟ فضای مجازی و اینترنت مثالی از این شهر بزرگ و متنوع است و نیاز دارد در جستوجوی آنچه هستید، کمی محتاطانهتر عمل کنید.
مفهوم سواد رسانهای
سواد رسانه یعنی توانایی تفکر نقادانه درباره اطلاعاتی که مورداستفاده قرار میدهیم یا ایجاد میکنیم. سواد رسانه از این جهت مهم است که در دنیای کنونی که تکنولوژی و رسانه در همه جای آن حضور دارد به ما کمک میکند در برابر متقاعدشدن ناآگاهانه و اطلاعات غلط ایمن باشیم.وقتی شما از سواد رسانه برخوردار هستید که بتوانید: 1. از ابزارها، برنامهها، شبکهها، سایتها و چیزهایی که در اینترنت با آنها روبهرو میشوید، آگاهی دقیق و صحیحی داشته باشید؛ برای مثال، وقتی از اینستاگرام استفاده میکنید، درباره این برنامه، ویژگیهای آن، نکتههای امنیتی آن، کسانی که از این برنامه استفاده میکنند، اطلاعاتی که در آن به اشتراک گذاشته میشود و… اطلاع داشته باشید.2. اطلاعات موجود در فضای مجازی را ارزیابی کنید و اطلاعات درست را از غلط تشخیص دهید؛ برای مثال، وقتی خبری در فضای مجازی پخش میشود، بتوانید قبل از بهاشتراکگذاشتن آن با دیگران، ابتدا صحت آن را از طریق مشورت با مطلعان بررسی کنید.3. از فضای مجازی در جهت درست استفاده کنید تا به پیشرفت و آرامش شما در زندگی کمک کند؛ همچنین درباره مطالبی که در اینترنت به اشتراک میگذارید، مسئولیتپذیر باشید.سواد رسانه به شما کمک میکند: از خطرهای موجود در فضای مجازی آگاه شوید و بدانید در برخورد با این خطرها چه واکنشی نشان دهید. سواد رسانه اعتمادبهنفس و امنیت شما را در فضای مجازی افزایش میدهد. باعث میشود از فضای اینترنتی بهطور مؤثرتری برای رسیدن به اهدافتان بهرهمند شوید و کیفیت زندگی خود را بهبود ببخشید؛ همچنین در برخورد با ماجراهای مختلف آرامش شما حفظ خواهد شد.
تفکر نقاد چیست؟
یکی از مهارتهای مهم زندگی در بسیاری از حیطههای مختلف زندگی است. منظور از تفکر نقاد در فضای مجازی این است که شما اطلاعات، نظرها و پیشنهاد موجود در فضای مجازی را بررسی کنید و در ابتدا آنها را نه رد کنید و نه بپذیرید؛ سپس به بررسی شواهد موجود بپردازید؛ یعنی شواهد مخالف و تأییدکننده را درباره آن مطلب بهدست بیاورید و درنهایت درباره آن تصمیمگیری کنید. در فضای مجازی شما با اطلاعات گستردهای روبهرو میشوید که اگر هریک را بدون ارزیابی بپذیرید، ممکن است پیامدهای نامناسبی را برای شما در پی داشته باشد.هر ابزاری که تازه به زندگی ما ورود پیدا میکند، اگر طبق دستورالعمل صحیح خود مورداستفاده قرار نگیرد، امکان واردکردن آسیبهای جبرانناپذیر را دارد و قطعا فضای مجازی از این قاعده مستثنا نیست. درنهایت به نظر میرسد حداقل سطح اولیهای از سواد رسانهای برای تمام آحاد جامعه و بهخصوص نوجوانان لازم و ضروری است.
