نشستی بینالمللی با رویکرد، اقتصادی، سیاسی و امنیتی که تعامل و تقویت همکاری در راستای تضمین صلح، امنیت و ثبات در آسیا و اقدامات، راهکارها و شیوههای دستیابی به اعتمادسازی در این قاره از اهدف اصلی آن است و در حال حاضر ۲۷ عضو دائم، هشت کشور و پنج سازمان منطقهای و بینالمللی نیز به عنوان ناظر، عضو آن هستند. مهمترین موضوع ششمین نشست سران کنفرانس سیکا بررسی و تصویب ارتقای ساختار آن از یک کنفرانس به یک سازمان منطقهای و بینالمللی بود که از سوی قزاقستان بهعنوان رئیس این اجلاس مطرح شد و با توجه به توافقات صورتگرفته میان اعضا، به تصویب سران و نمایندگان کشورهای حاضر در اجلاس رسید. با این تصویب، روند ارتقای ساختار و تشکیلات و نیز شرح وظایف و ترتیبات منطقهای از وضعیت جاری به یک سازمان تمامعیار منطقهای کلید خواهد خورد. همچنین در نشست سیکا بیانیه رهبران در زمینه همکاری در راستای امنیت و استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات با موافقت همه اعضای سیکا نهایی و تصویب شد. طرح ایجاد نشست سران تعامل و اقدامات اعتمادسازی در آسیا (سیکا) در اکتبر ۱۹۹۲ میلادی در چهلوهفتمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد از سوی «نورسلطان نظربایف» رئیس جمهوری قزاقستان به منظور ارتقای روابط دو جانبه و همکاری میان کشورهای آسیایی با هدف ایجاد ثبات و برقراری امنیت در منطقه مطرح و این سازمان در سال ۱۹۹۶ به طور رسمی تشکیل شد. نشست سران سیکا هر چهار سال یکبار و اجلاس وزرای خارجه هر دو سال یک بار برگزار میشود. نخستین و دومین اجلاس سران سیکا در سالهای ۲۰۰۲ و ۲۰۰۶ در شهر آلماتی پایتخت قزاقستان و اجلاس چهارم در سال ۲۰۱۴ در شانگهای چین و پنجمین دور آن در خرداد ۱۳۹۸ در دوشنبه تاجیکستان برگزار شد.
جلاسهای بین المللی بسترساز توسعه تبادلات و تعاملات
حضور آیتالله سید ابراهیم رئیسی در ششمین نشست سیکا نشان از توسعه اقتصاد ایران (تحت تحریمهای حداکثری و شرایط بلاتکلیفی مذاکرات برجام) با جهان در قالب همکاریهای منطقهای است؛ شرایطی که به کشورمان کمک میکند در برابر سیاستهای یکجانبه غربی ایستادگی کند. از طرفی با توجه به چالشهای کنونی جهان در حوزه انرژی، جایگاه ایران از دید بسیاری از کشورها در سطحی متفاوت و قابل توجهتری نسبت به گذشته قرار دارد. شرایطی که میتواند موقعیت راهبردی بی نظیری را برای ما رقم بزند؛ چراکه جایگاه ژئوپلیتیکی ایران از لحاظ دسترسی دوجانبه به دریای خزر و خلیج فارس با ایجاد حلقه اتصالی بین اروپا و کشورهای حاشیه مدیترانه، باعث شده است، همکاری با کشورمان بهعنوان یک فرصت برای دیگر کشورها تلقی شود و کارکردهای گسترده و متعددی را برای آنها به ارمغان آورد. از سوی دیگر با توجه به تحلیل کارشناسان حوزه بینالملل، رویکرد تقویت دیپلماسی ایران در راستای گسترش همکاریهای اقتصادی با همسایگان از طریق سازمانها و اجلاسهای بینالمللی راهبردی هوشمندانه برای توسعه دیگر عرصهها همچون فرهنگی، سیاسی، امنیتی و نظامی در منطقه است؛ چراکه همکاریهای اقتصادی زمینه فعالیتهای مختلف را هم فراهم میسازد و بسترساز دیگر تبادلات و تعاملات در مجامع بینالمللی خواهد بود. در عین حال تبادلات اقتصادی گسترده میان کشورهای هر منطقه، از ورود قدرتهای فرامنطقهای جلوگیری کرده و امنیت را در آن منطقه بالا میبرد. موضوعاتی که آیتالله رئیسی نیز در سفر به آستانه و در سخنرانیاش در اجلاس سیکا بر آنها تأکید کرد.رئیسجمهور کشورمان در راستای گسترش روابط تجاری، تعاملات اقتصادی و توسعه سطح روابط سیاسی با کشورهای همسایه و پس از سفر به تاجیکستان، روسیه، قطر، عمان و ترکمنستان، حالا در آخرین سفر منطقهای خود به قزاقستان رفت و در اجلاس سیکا با بیان اینکه جهان بیش از هر زمان دیگری نیازمند نقشآفرینی مؤثرتر سازوکارهای منطقهای است، گفت: «قطعا جمهوری اسلامی ایران در پیگیری مستمر و تقویت چندجانبهگرایی مبتنی بر عدالت، همواره شریکی ثابت قدم خواهد بود.» آیت الله سید ابراهیم رئیسی افزود: «معتقدیم دولتهای عضو سیکا با اعتماد به پیشینه تمدنی ریشهدار خود میتوانند روشهای موجود برای گسترش صلح و امنیت را بر مبنای دیپلماسی و تعامل همهجانبه مبتنی بر عدالت و معنویت استوار کنند.» او تأکید کرد: «فرایند تحول و گذار در نظام بینالملل به مرحله خاصی رسیده و در بازتوزیع جدید قدرت، رویکردهای سلطهطلب، مطرودند و صدا و نقش کشورهای مستقل، بیشتر شنیده و مشاهده میشود. این تحول و گذار نیاز به راهبری و جهتدهی دارد تا به عاقبت نظامهای بینالمللی سابق گرفتار نشود. سرمایه تمدنی و معنوی که شکلدهنده ارزشهای مشترک قاره کهن آسیاست تضمینکننده نظم و جهانی است که ظلم و بیعدالتی و یکجانبهگرایی را نفی کرده و با آن به مقابله میپردازد؛ عنصر کلیدی در تضمین موفقیت این فرایند، همکاری و هماهنگی کشورهای مستقل است.» به گفته رئیس جمهور با تبدیل سیکا به یک سازمان منطقهای، روند بالندگی این ساختار ارزشمند همکاری برای کسب جایگاهی مؤثر در سطح منطقهای و بینالمللی تداوم مییابد.آیتالله رئیسی ادامه داد: «جمهوری اسلامی ایران با داشتن سابقه تمدنی و غنای فرهنگی، سیاست خارجی خود را بر اساس مفاهیم متعالی الهیانسانی عدالت، معنویت، عقلانیت، اخلاق، آزادی و استقلال که جملگی تضمینکننده رفاه و عزت ملتهاست بنا نهاده است و نمودهای آن را میتوان در مبارزه موفق با تروریسم، افراطگرایی، یاری مستمر آوارگان و مهاجران افغانستان، دفاع از ملتهای مظلوم از فلسطین تا یمن، حمایت از حاکمیت ملی و تمایت ارضی کشورها از جمله در عراق و سوریه، مقابله با یکجانبهگرایی و سلطهگری در همه اَشکال آن و یاری همسایگان در روزهای سخت مشاهده کرد؛ این مسیر اقتدار، همواره در کنار شاهراه اصلی، یعنی پیشرفت همه جانبه ایران در جریان بوده است. جمهوری اسلامی ایران خود را متعهد به این مسیر میداند و برای تحقق یک نظم عادلانه و مبتنی بر همکاری و احترام متقابل، بر سیاست همسایگی، چندجانبهگرایی و همگرایی پایدار تأکید میکند و در این راستا، بهویژه با توجه به ظرفیتهای خود به لحاظ ژئوپلیتیک، انرژی، حملونقل و نیروی انسانیِ با استعداد، آماده نقشآفرینی فعال و سازنده در شکلدهی و تقویت سازمانهای منطقهای و همچنین مخالفت با سیاستهای انحصارِ قدرت و یکجانبهگرایی است.»
راه استقلال و رفاه ملت ایران از طریق «قدرت همهجانبه» میسر است
در ادامه سخنرانی رئیسجمهور کشورمان در سیکا، او امنیت و همکاری را لازم و ملزوم یکدیگر عنوان کرد و گفت: «جمهوری اسلامی ایران به تأمین منافع مشترک کشورهای مستقل از طریق همکاری باور دارد و این راهبرد را فارغ از تحولات بینالمللی ادامه خواهد داد. این رویکرد، موجب افزایش همکاری دولتها، رفاه ملتها و اعتمادسازی منطقهای خواهد شد. در مقابل، یکجانبهگرایی با تلاش در جهت بیثباتکردن کشورها، به دنبال آن است که مانع پیشرفت آنها و ناکام گذاشتن فرایندهای همگرایی ملتهای مستقل شود. این مهم، بیانگر آن است که همگرایی و امنیت در آسیا با منافع کشورهای سلطهطلب، سازگار نیست و هرگونه تلاش برای بیثباتکردن ملتهای مستقل، اهداف و پیامدهایی فراتر از جغرافیای ملی را دنبال کرده و در واقع، ثبات و رفاه کشورهای منطقه را هدف قرار میدهد.» آیت الله رئیسی با اشاره به تجربه تاریخی ملت ایران بهخصوص در چهار دهه گذشته، افزود: «در تمام این دوران، ملت به این باور رسیده که راه استقلال و رفاه ملت ایران از طریق «قدرت همهجانبه» میسر است و این جز با اتکال به خداوند و اتکا به مردم و همکاری با دوستان میسر نیست. ملت ایران، هم گزینه نظامی آمریکا را نامعتبر کرده است و هم آنطور که خودشان اعتراف کردهاند، سیاست تحریم و فشار حداکثری را شکستی خفتبار داده است.»رئیسجمهور گفت: «با توجه به قرار گرفتن آسیا در کانون تغییرات جهانی در حال ظهور، حفظ و تقویت صلح در این پهنه گسترده، نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت است. سیکا و روح حاکم بر آن یعنی اعتماد متقابل، منافع مشترک، برابری، رایزنی مشترک، احترام به تنوع فرهنگی، تأکید بر ضرورت تحقق امنیت و توسعه مشترک برای همگان، سازوکار مؤثری است که در راستای تحقق و تقویت صلح و امنیت و ارتقای توسعه پایدار برای ملتهای آسیایی، نقشی بیبدیل داشته و یادگاری ارزشمند برای نسلهای آتی خواهد بود. آسیای جدید در جهان نوظهور نیازمند همکاری برای طراحی الگویی درونزا برای مقابله کشورهای مستقل با چالشهای امنیتی، اقتصادی، رسانهای و سایبر است. این مسئله بهخصوص در ایجاد نظام مالی مشترک و استفاده از ارزهای منطقهای، طراحی هنجارها و قواعد مبارزه با تروریسم و همچنین تقویت همکاریهای رسانهای اهمیت دارد.» از دیگر برنامههای سفر آیت الله رئیسی به آستانه، جدای از شرکت و سخنرانی در دوره ششم اجلاس سیکا، دیدار و گفتوگوهای دو جانبه با برخی مقامات کشورها همچون رئیس جمهور ترکیه و امیر قطر در حواشی این اجلاس نیز بود.
