برای فوتبال ایران که جایی در بین قدرتهای اول و دوم دنیا ندارد، صعود به جامجهانی اتفاق بزرگی است و زمانی همین که تیم ایران میتوانست، جواز حضور در جمع بزرگترین تیمهای دنیا را به دست بیاورد، اتفاق مهمی قلمداد میشد کــه این مـــوضـــوع بهویـــژه در دورهای که قاره آسیا یک سهمیه یا دو تا سه سهمیه در اختیار داشت، اهمیت بیشتری داشت. پس از اولین حضور ایران در جام جهانی، دودهه بهطول انجامید و در ادامه نیز تیم ملی کشورمان یک در میان در جامجهانی شرکت میکرد؛ تا اینکه این رویه نیز منسوخ شد و تیم ایران در سه دوره اخیر جام جهانی، سهمیه این رقابتها را کسب کرده تا دیگر صعود به جامجهانی یک اتفاق بزرگ و شگرف محسوب نشود و پروژه صعود از مرحله گروهی پیش روی فوتبال ایران باز شود.به این بهانه مروری بر حضور تیم ایران در اددوار جامجهانی و حذف در مرحله گروهی پرداختهایم.
جامجهانی 1978 آرژانتین
اولین صعود فوتبال ایران به جام جهانی و آن هم کسب تنها سهمیه قاره آسیا آنقدر اهمیت داشت که نتیجهگرفتن تیم ملی در محاق بود و کسی بدان توجه نداشت. تیم ملی کشورمان در این رقابتها با تیمهای هلند، اسکاتلند و پرو همگروه بود که کارش را با شکست مقابل هلند آغاز کرد، مقابل اسکاتلند به تساوی رسید تا اولین امتیاز جامجهانی برای فوتبال ایران رقم بخورد و در نهایت با شکست مقابل پرو به کارش پایان داد. در آن مقطع علاقهمندان به فوتبال بیشتر درگیر حضور تیم ملی در جمع تیمهای بزرگ دنیا بودند و هیچ بحثی در خصوص صعود وجود نداشت.
جامجهانی 1998 فرانسه
صعود معجــزهوار فــوتبـــال ایــران بــه جامجهانی باعث شد تا صرف حضور در این رویداد بزرگ، موفقیتی برای فوتبال ایران بهشمار بیاید. نسل طلایی فوتبال ایران در آن زمان روزهای اوجشان را سپری میکردند؛ اما با این حال هنوز توقعی برای صعود شکل نگرفته بود و همگروهی با تیم آمریکا باعث شد توجهات به این اتفاق معطوف شود.تیم ایران مسابقاتش را با باخت مقابل یوگسلاوی شروع کرد؛ اما در دیدار دوم برابر آمریکا به پیروزی رسید تا اولین برد ایران در این رقابتها ثبت شود. با توجه به سهامتیازی که به دست آمده بود، تیم ملی با کسب یک تساوی برابر آلمان هم میتوانست به مرحله دوم صعود کند؛ اما مانور رسانهای برد مقابل آمریکا، باعث شد تا در دیدار با آلمان تیم کشورمان از انگیزه و توان کافی برای رقابت برخوردار نباشد و شکست برابر آلمان پایان کار تیم ایران در جامجهانی دوم بود.
جامجهانی 2006 آلمان
تجربه دوجامجهانی باعث شده بود تا بحث نتیجهگیری تا حدودی بین رسانهها و افکار عمومی مطرح شود؛ اما آن زمان اختلاف زیادی بین بازیکنان و کادر فنی وجود داشت؛ تا جایی که در جریان مسابقات هم باند و باندبازی در تیم ملی به بالاترین حد خود رسیده بود و در این شرایط تیم ملی هم با عملکردی ضعیف و دور از انتظار به کارش پایان داد. دو باخت برابر پرتغال و مکزیک و یک تساوی برابر آنگولا حاصل کار تیم ایران در این رقابتها بود.
جامجهانی 2014 برزیل
پس از یک دوره وقفه، تیم ملی فوتبال ایران که هدایت آن را کارلوس کی روش برعهده داشت، به جامجهانی صعود کرد و با تفکرات این مربی پرتغالی راهی برزیل شد. همگروهی با تیم آرژانتین و تقابل با فوقستارهای چون لیونل مسی، تمرکز اهالی فوتبال را به خود جلب کرده بود. در این شرایط برخی از کارشناسان احتمال صعود از گروه را دور از ذهن نمیدانستند و در مقابل برخی دیگر مدعی بودند تمرکز ایران باید بر عملکرد آبرومندانه و باخت خفیف مقابل آرژانتین باشد.شروع کار ایران در جامجهانی با تساوی برابر نیجریه آغاز شد و در دیدار با تیم آرژانتین هم عملکرد تیم ملی فراتر از انتظار بود؛ اما گل دقایق پایانی لیونل مسی، کاخ آروزهای تیم ملی را ویران کرد و این تیم که شانسی برای صعود از گروه برای خود متصور نبود، برابر بوسنی مغلوب شد.
جامجهانی 2018 روسیه
دومین جامجهانی متوالی با کیروش و نسلی از ستارهها که تیم ملی همراه خود داشت، انتظارات از تیم را بالا برده بود و دیگر صرف حضور برای فوتبالدوستان اهمیت نداشت و آنها انتظار صعود از گروه را داشتند. شروع خوب ایران و پیروزی برابر مراکش، انگیزهها را بالا برده بود و یک تساوی برابر اسپانیا میتوانست بخت تیم ملی را افزایش بدهد؛ اما یاران کیروش برابر ماتادورها شکست خوردند تا کار صعود به بازی سوم کشیده شود. با این حال تساوی در دیدار مقابل پرتغال کمکی به تیم ملی نکرد و تیم ایران با جام وداع کرد تا تمام انتظارات به جامجهانی قطر موکول شــود؛ جــایی کــه کیروش در سومیـــن تجربه متوالی روی نیمکت تیم ملی نشسته و امیدوار به درخشش بازیکنانی است که آینده فوتبالی خود را در گرو درخشش در رویداد بزرگ جامجهانی جسـتوجـو میکنــنــد.
