سوز و سرما که از راه برسد، شعلههای بخاریها و وسایل گازسوز بالا و بالاتر میرود و رنگ آبی جای خود را به قرمز آتشین میدهد؛ هرچند در سالهای اخیر خیلیها از ترس جانشان وسایل گرمایشی استاندارد را جایگزین وسایل قدیمی و فرسوده و پرخطر کردهاند تا خودشان را ایمن کنند؛ اما هستند هنوز خانههایی که با بخاریهای گازسوز و فرسوده گرم میشوند؛ همانها که کوچکترین نقص فنــیشــان میتــوانــد حــادثــه بهبار آورد.
بیرنگ و بینشان مثل مونوکسیدکربن
مرگِ خاموش؛ مرگی که با پخششدن مونوکسیدکربن ناشی از سوختن ناقص نفت و گاز در محیطهای سرپوشیده بیاکسیژن رقم میخورد و هرسال و با شروع فصل سرد، قربانیهای بیشتری میگیرد. مثل همین امسال که تنها در مهرماهش، این گاز بیبو و بیرنگ چهار اصفهانی را به کام مرگ برد تا برای باقی شهروندان هم خطونشان بکشد و به آنها هشدار دهد تا حواسشان را بیشتر جمع کنند؛ این آماری است که پزشکی قانونی استان به «اصفهانزیبا» میدهد.این سازمان کــه مسئــول تعیــیـن علــت مــرگومیـــر مشکـــوک و غیـــرطبــیــعـــی آدمهاست، گزارشهای دیگری هم در اختیار ما قرار میدهد؛ مثلا اینکه آمار مرگومیر ناشی از گازگرفتگی با مونوکسیدکربن در هفتماهه اول امسال نسبت به مدتزمان مشابه با افزایش روبهرو شده است. براساس این گزارشها در مهرماه سال گذشته سهنفر براثر گازگرفتگی جان خود را از دست دادند؛ درحالیکه مهر امسال، این آمار به چهار نفر رسید؛ همچنین در هفتماهه اول امسال 26نفر جان خود را اینگونه از دست دادند؛ درحالیکه در هفتماهه اول سال گذشته 18نفر بر اثر گازگرفتگی فوت کردند. بهطــورکلــی ســال گــذشتــه 61نفر براثر استنشاق مونوکسیدکربن جان خود را از دست دادند که دیماه با 13فوتی بیشترین قربانی را به خود اختصاص داده است؛ ضمن اینکه در مهر و آبان سال گذشته هم به ترتیب 10 و 11نفر قربانی این گاز بیرنگ و بینشان شدند و جان شیرینشان را از دست دادند. آبان امسال هم البته کمحادثه نبود و اگرچه طعمهها توانستند قسر در بروند؛ ولی مونوکسید مسمومیتهای زیادی را بهبار آورد. بــه گفتــه فرهــاد حیــدری که رئیس مرکز حـوادث و فـوریــتهــای پزشکی استــــان اصفهـــان است، در آبــانمـــاه ۴۶مورد مسمومیت با مونوکسیدکربن به اورژانس اصفهان اطلاع داده شد که ششنفر از مصدومان جان خود را از دست دادند. آنطور که او به «ایسنا» گفته است: «در هفتماه نخست امسال، ۸۹نفر دچار مسمومیــت با منــوکسیــدکربــن شـدنـد. ۸۶نفر از مصدومان بر اثر مسمومیت با گاز منوکسیدکربن بهصورت سرپایی یا بستری در بیمارستان درمان شدند؛ اما سهنفر جان خود را از دست دادند.» همه اینها یعنی که مونوکسیدکربن دلبسته سرماست و پاییز و زمستان که میشود از دودکشها و شومینهها و آبگرمکنها به این خانه و آن خانه سرک میکشد تا طعمههای خود را پیدا کند.همین چندسال پیش بود که خبر مرگ عروس و داماد جوان اصفهانی در شب عروسی بهدلیل استنشاق این گاز در رسانهها پیچید و تأسفها را با خود همراه کرد یا خبر دیگری مثل روشنکردن پیکنیک زن و مرد جوان برای گرمکردن چادر و البته که فوتکردن هردوی آنها. اینها ولی تنها مشتی است از خروار مرگومیر و مسمومیت ناشی از استنشاق مونوکسید کربن که هرسال در فصل سرما به اوج خود میرسد و اتفاقا سال گذشته اصفهان را در لیست پُرمسمومیتترین استانها قرار داده است. به گزارش «ایسنا»، در بین استانهای دارای بیشتــرین مسمــومیــت بــا گـــاز مونوکسیدکربن در نیمـه نخســت سال ۱۴۰۰ رتبه نخست تهران است با ۴۱مورد فوتی که البته شمار آن در مقایسه با نیمه نخست سال ۱۳۹۹ که شمار جانباختگان ۴۴ نفر بود، ۶,۸درصد کاهش داشته. پس از تهران، آذربایجان شرقی، اصفهان و خراسانرضوی قرار دارند که سهم هرکدام از این استانها از مجموع آمار جانباختگان ۱۵نفر است. همچنین در میان استانهای کشور همدان، کرمان و اصفهان بیشترین رشد را در آمار قربانیان گازگرفتگی در نیمه نخست سال ۱۴۰۰ به نسبت مدت مشابه سال ۹۹ داشتند و به ترتیب چهار، سه و ۱۵نفر در این استانها جان خود را از دست دادند.
علاج پیش از واقعه
سردرد، سرگیجه، تهوع و استفراغ و احتمالا درد شکمی و سپس حالت بیهوشی، تشنج و اغما همه علامتیهایی است که نشــان میدهــد فــردی دچــار مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن شده است و زنگ هشدار را به صدا درمیآورد؛ هرچند وقتی مونوکسیدکربن به خانهای حمله میکند، اهالی آن را خیلی زود از پای درمیآورد و به آنها توان حرکت و مقابله با این گاز بیرنگ و بیبو را نمیدهد؛ پس بهترین راهکار، علاجِ پیش از واقعه و جدیگرفتن توصیههای ایمنی است؛ مثلا رعایتکردن همه مواردی که سازمان پزشکی قانونی در اطلاعیهای آنها را منتشر کرده و از شهروندان خواسته که برای جلوگیری از حوادث احتمالی، آنها را موردتوجه ویژه قرار بدهند؛ مواردی مثل اینکه هر وسیله گرمازای سوختنی که بهنحوی با سوختهای فسیلی (نفت، گاز، زغالسنگ) کار کند، بهصورت بالقوه میتواند سبب تولید گاز مونوکسیدکربن شود. این سازمان استفاده از وسایل گرمایشی غیراستاندارد را هم ممنوع کرده است: «از بخاریهای مستعمل و فرسوده بدون دودکش یا دارای دودکش نامناسب و غیراستاندارد استفاده نــکنــیــــد؛ همچنـــیـــــن استــــفـــــــاده از بخــاریهـــای بدوندودکش بههیچوجه از تولید گاز مونوکسیدکربن جلوگیری نمیکند.»در این اطلاعیه هشدارهای دیگری هم درجشده است: «هرگز در فضای بسته و محدود که تهویه کافی و مناسب ندارد (نظیر اتاق، گاراژ و…) آتش روشن نکنید. هرگز در فضای بسته گاراژ موتور اتومبیل را روشن نگذارید. قبل از راهاندازی وسایل گرمایشی، از سلامت مسیر دودکش ساختمان و بدون ترک و نشتیبودن آن اطمینان حاصل کرده و از اتصال مناسب و صحیح لوله بخاری و آبگرمکن به دودکش دیواری اطمینان داشته باشید. مام دودکشها باید وسیله انتهایی ضدباد (کلاهک) مناسب داشته باشد. در محیطهای شغلی و منازل که در آنها از کوره و مشعل استفاده میشود، از سلامت دستگاه و سیستم تخلیه دود اطمینان حاصل کنید. هروسیله گازسوز باید دارای یک دودکش مستقل و منتهی به فضای بیرون باشد و لذا بهکارگیری آبگرمکنهای دیواری در فضاهای بسته یا مکانهای فاقد جریان هوا مجاز نیست. شیب لولههای افقی درداخل واحدها باید مثبت و روبه بالا و ارتفاع عمودی لوله دربیرون حداقل سهبرابر طول افقی آن باشد. توجه به داغبودن دودکش پس از روشنکردن وسیله گرمایشی به اطمینان شما از تخلیه گاز کمک خواهد کرد. اگر لوله دودکش بخاری شما سرد است، دلیل آن خارجنشدن محصولات احتراق و گازهای سمی از دودکش است که در این صورت باید ضمن رفع نقص، بهطورموقت با بازکردن قسمتی از در یا پنجره تهویه در محیط ایجاد کنید.ضمن ایجاد تهویه مناسب برای آشپزخانه و حمام منزل، از نصب آبگرمکن در حمام و نیز روشنکردن شعلههای اجاقگاز در آشپزخانه برای گرمنگهداشتن محیط داخل خانه جدا خودداری کنید. اگر فضای منزل خود را با شوفاژ و سیستم حرارت مرکزی گرم میکنید درزبندی و بستن منافذ درها و پنجرهها بهمنظور جلوگیری از اتلاف حرارتی بلامانع است؛ اما درصورتیکه از بخاریهای گازسوز بهمنظور گرمایش محیط استفاده میکنید، حتما مختصری تهویه از طریق در یا پنجره در فضا ایجاد و از درزبندی و بستن کامل منافذ خودداری کنید.
