کارشناسی اثرات قطع روابط پارلمان اروپا با ایران
پیش از این تصمیم پارلمان اروپا برای قطع رابطه با کشورمان، ایران در تاریخ 28 اکتبر اعلام کرده بود که 12 نفر، از جمله چهار نماینده پارلمان اروپا را بهدلیل حمایت از گروههای تروریستی و خشونت، تحریم میکند و حالا با اعلام مواضع کنونی این پارلمان در رابطه با شرایط داخلی ایران و قطع رابطه با کشورمان، بهنظر میآید چالشهای بسیاری در انتظار روابط ایران و اروپا خواهد بود. نظرات کارشناسی نیز در رابطه با چشمانداز روابط ایران و اروپا متفاوت است. برخی معتقدند تصمیم پارلمان اروپا برای قطع روابط با ایران صرفا ناظر به روابط بین پارلمانی است و به معنای قطع رابطه سیاسی بین ایران و کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیست. برخی دیگر اما مسئله را بهگونهای دیگر تفسیر میکنند و با توجه به فضای بلاتکلیفی که مذاکرات برجام را در بر گرفته است، این شرایط را مقدمهای برای بحران بیشتر بین روابط ایران و اروپا میدانند و از اثرات کوتاهمدت و بلندمدت سیاسی و اقتصادی برای هردو طرف میگویند و معتقدند که ایران در این خصوص باید هوشمندانه عمل کند؛ تحلیلی که البته از سوی تعدادی از کارشناسان رد میشود؛ چراکه به بیان آنها، اروپاییها طی این سالها نشان دادند برخلاف ادعاهای خود عمل میکنند و منافع قدرتهایی همچون آمریکا و متحدانش را بر رابطه منطقی با ایران ترجیح میدهند. آنطور که اروپا طی این دوماه با سیاستهای خود نشان داد نه تنها عزم و ارادهای برای حل و فصل پرونده هستهای ایران را ندارند، بلکه از هر فرصتی برای بهچالشکشیدن ایران در عرصه بینالملل استفاده میکند؛ بنابراین این طرف اروپایی است که باید تغییر موضع دهد، نه ایران.
اتحادیه اروپا بهدنبال تخریب چهره بینالمللی ایران است
یک عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به اقدام پارلمان اروپا مبنی بر قطع ارتباطات و گفتوگوهای مستقیم میان این نهاد اروپایی و ایران به ایسنا میگوید: «قطع ارتباط پارلمان اروپا با ایران از بعد اقتصادی تأثیری ندارد؛ اما از حیث آبرویی برای ایران بد است. تا حالا هرچه در توان داشتند برای فشار اقتصادی و نظامی به ایران بهکار بستند؛ اما امروز موضع فشار حیثیتی را پیش گرفته است. بهدنبال این هستند که وجهه و شخصیت ایران را در دنیا خراب کنند. اروپا مدتهاست که رابطه خوبی با ایران ندارد. اینکه حالا پارلمان اروپا رابطه خود را با ایران قطع کرده است خیلی نمیتواند برای ایران اثرگذار باشد. غربیها تا به امروز هر تحریمی که میتوانستند علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال کردهاند و از حدود سال ۸۹ اروپاییها اعلام کردند که دیگر از ایران نفت نمیخرند.» به گفته هادی بیگینژاد، اروپاییها حدود ۲۰سال است که هرچه در توان داشتند برای فشار اقتصادی و نظامی به ایران به کار بستهاند؛ اما امروز به سراغ فشار حیثیتی رفته و قصد دارند وجهه ایران را در جامعه بینالمللی تخریب کنند.او در ادامه با بیان اینکه قطع روابط اروپا با ایران موضوع جدیدی نیست، اظهار میکند: «اروپا در حوزه هستهای نیز هر قطعنامهای که توانست در شورای حکام و شورای امنیت علیه ایران به تصویب رساند. اروپاییها طی ۲۰ سال گذشته هیچگاه قدم برای ایران برنداشتند و تا توانستند ایران را تحریم کردهاند و با تقویت شبکههای منافقان و گروههای تروریستی به ایران ضربه زدهاند.» این عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، تصریح میکند: «از حدود ۲۰سالپیش تحریمهای اروپا علیه ایران آغاز شد و اروپاییها همواره علیه ایران بودند؛ اما نکته حائزاهمیت این است که امروز اروپاییها قصد دارند از بعد حیثیتی ایران را تحتفشار قرار دهند. اگر مسئولان برای حفظ جایگاه و شخصیت ایران در جایگاه بینالمللی کاری نکنند، برای کشور خطرناک میشود. مسئولان باید از بعد حیثیتی به این موضوع ورود کنند.»
تصمیم پارلمان اروپا مانع ادامه مذاکرات برجام نیست
در عین حال برخی تحلیلگران بینالملل معتقدند تصمیم به قطعارتباط پارلمان اروپا با ایران برگرفته از سیاست اتحادیه اروپا بهعنوان نهادی که پارلمان ذیل آن قانونگذاری میکند، است و پارلمان به تنهایی تصمیمگیرنده نیست؛ بنابراین نمیتوان پیشبینی قطعی از آینده این شرایط داشت. یک کارشنــاس سیــاســت خـارجــی در اینباره به رسانهها میگوید که تأثیر تصمیم پارلمان اروپا به قطعرابطه با ایران منحصر به تأثیر غیرمستقیم از طریق تیرگی بیشتر روابط ایران با کل اتحادیه است؛ لذا اگر قرار باشد در آینده گشایشی در مذاکرات برجام حاصل شود، فکر نمیکنم این تصمیم پارلمان اروپا مانعی در برابر انجام وظایف جوزپ بورل و ایفای نقش او بهعنوان رئیس کمیسیون مشترک برجام باشد.کوروش احمـدی راجــع بـه اهمیـت پــارلمان اروپــا خاطـــرنشـان میکنــد: «پـــارلمــان اروپــــا درواقـــع مجلـــس قانونگذاری اتحادیه اروپاست و از جهت نقشی که بههمراه شورای اروپــا در تصــویــب لــوایــح کمیــسیــون اروپا دارد، مهم است. این پارلمان همچنیــن از طــریــق کمیتــههــایــی که دارد، نشستهایی برای بررسی تحولاتجـاری تشکیــل مــیدهـد کــه ازنـظــر انعکاس در رسانهها و تأثیر بر افکار عمـومی قـابـلتـوجــه اسـت؛ البـتــه تصمیمات پارلمان اروپا برای تکتک دولتهای عضو اتحادیه اروپا الزامآور نیست؛ اما نظرات و بیانیههای این پارلمان 705نفره بر تصمیمات دولتهای اروپا تأثیر دارد؛ چرا که این پارلمان مرکب از نمایندگانی از هر 27عضو اتحادیه است که متناسب با جمعیت هر کشور انتخاب میشوند.»او همچنین در پاسخ به این پرسش که آیا این تصمیم بر ادامه مذاکرات تأثیر میگذارد، گفت: «البته تصمیم قطعارتباط پارلمان اروپا با ایران منحصـر بــه رئیــس و اعضــا و نیــز کمیتههای این پارلمان است و در آن ذکری از مقامات اتحادیه اروپا نرفته است؛ لذا این تصمیم به لحاظ رسمی و اجرایی تأثیری بر دیگر اجزای اتحادیه ندارد؛ اما از آنجا که پارلمان یکی از ارکـان مهم اتحـادیه است، نوع رابطه آن با ایران بیتأثیر بر رابطه کل اتحادیه با ایران نیست. بهعلاوه، از آنجا که نماینده عالی سیاست خارجی اتحادیه که رئیس کمیسیون برجام هم هست، یک مقام اجرایی و عضو کمیسیون اروپاست، پارلمان اروپا نمیتواند تصمیمی الزامآور برای اعضای کمیسیون اروپا بگیرد.»
