کنش فعالانه دولت‌ها با هدف استخراج ظرفیت‌های مثبت اربعین منافع چندگانه‌ای را برای آن‌ها به ارمغان می‌آورد

اربعین؛ انعکاسی از دیپلماسی سیاسی‌‌فرهنگی

هم‌زمان با نزدیک‌شدن به اربعین حسینی و روانه‌شدن میلیون‌ها انسان عاشق به سمت کربلا، بسیاری از صاحب‌نظران در حوزه‌های مختلف دینی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و غیره، به واکاوی ابعاد این رویداد مهم و بزرگ در جهان اسلام می‌پردازند و دیدگاه‌های متنوعی را در این رابطه ارائه می‌کنند.

تاریخ انتشار: ۰۸:۳۳ - چهارشنبه ۳۱ مرداد ۱۴۰۳
مدت زمان مطالعه: 3 دقیقه
اربعین؛ انعکاسی از دیپلماسی سیاسی‌‌فرهنگی

به گزارش اصفهان زیبا؛ هم‌زمان با نزدیک‌شدن به اربعین حسینی و روانه‌شدن میلیون‌ها انسان عاشق به سمت کربلا، بسیاری از صاحب‌نظران در حوزه‌های مختلف دینی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و غیره، به واکاوی ابعاد این رویداد مهم و بزرگ در جهان اسلام می‌پردازند و دیدگاه‌های متنوعی را در این رابطه ارائه می‌کنند.

رویداد اربعین در سال‌های اخیر به یکی از بزرگ‌ترین گردهمایی‌های بشری در جهان تبدیل شده که توجهات زیادی را نیز به خود جلب کرده است. ازاین‌رو، این رویداد در نوع خود ظرفیت‌ساز نیز هست و می‌تواند دستاوردهای قابل‌توجهی را برای جهان اسلام به همراه داشته باشد.

در این چهارچوب، این‌طور به نظر می‌رسد که در حوزه دیپلماسی سیاسی و فرهنگی، رویداد اربعین و حضور میلیون‌ها انسان عاشقِ امام حسین (ع) در کربلا، در نوع خود زمینه‌ساز فرصت‌های قابل‌تأملی است.

در بخش سیاسی، عده‌ای به‌طور خاص این سؤال و شبهه را مطرح می‌کنند که چه ضرورتی دارد که در بحبوحه اوج‌گیری فضای جنگ و تنش در سطح منطقه غرب آسیا، رویداد اربعین با حضور میلیونی مسلمانان برگزار و گرامی داشته شود.

در پاسخ به این موضوع باید گفت که اساسا بخش قابل‌توجهی از تنش‌ها و درگیری‌هایی که اکنون در منطقه مذکور در جریان است و در یک‌سوی آن جریان مقاومت قرار دارد و در سوی دیگر، رژیم اشغالگر قدس و متحدان غربی آن، تا حد زیادی معطوف به تلاش‌های جریان مقاومت برای دفاع از ارزش‌های حسینی و دینی است.

نپذیرفتن ظلم و ستم و ایستادگی در برابر ستمگر، مفاهیمی هستند که به عینه در قیام امام حسین (ع) و یارانش علیه یزیدیان جلوه‌های عینی به خود گرفتند و در ماجرای جنگ غزه و ایستادگی گروه‌های مقاومت در برابر رژیم اشغالگر قدس و قدرت‌های غربی نیز این مسئله را به‌وضوح می‌توانیم مشاهده کنیم که نوعی جنگ میان مظلوم و ظالم یا خیر و شر در میان است.

بیراه نیست که می‌بینیم در طی سال‌های اخیر، بخش قابل‌توجهی از کارزار رسانه‌ای و تبلیغاتی جریان‌های صهیونیستی و غربی معطوف به این گزاره بوده که از ارزش و اهمیت رویداد اربعین بکاهند؛ رویدادی که همه را از پیر و جوان، درگیر خود کرده و یک تهدید بزرگ برای جریان ظالم و مرتجع در محیط بین‌المللی است.

از این منظر، از حیث سیاسی، این رویداد با ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای کشورهای منطقه همراه است و جلوه حضور میلیون‌ها انسان عاشق در کربلا، پیام‌های روشنی از قدرت جهان اسلام را به دشمنان و طیف ظالمان جهان ارسال می‌کند.

در حقیقت، بیراه نیست اگر بگوییم رویداد اربعین خود یکی از پیوندها و زمینه‌های قابل‌توجه اتصال و همراهی میان ملت‌ها و دولت‌های منطقه و حتی ورای منطقه است و می‌تواند بر بستر این رویداد، ظرفیت‌های قدرت‌ساز قابل‌توجهی را برای جهان اسلام فعال سازد.

بُعد فرهنگی رویداد اربعین در جهت تقویت جهان اسلام

در بُعد فرهنگی نیز رویداد کربلا و واقعه اربعین، امکانات فراوانی را جهت تقویت هرچه بیشتر بنیان‌های قدرت جهان اسلام فراهم می‌سازند. در این رابطه، در فضای آکادمیک و دانشگاهی تئوری مهمی با عنوان «انسان معنوی» مطرح می‌شود؛ موضوعی که به‌ویژه در جهان غرب توجه ویژه‌ای به آن معطوف شده است.

استدلال اصلی در قالب این تئوری این است که جهان امروز بیش‌ازحد ماهیت مادی به خود گرفته و همین مسئله سبب شده تا بشرِ امروز با بن‌بست‌های جدی در زندگی خود روبه‌رو شود؛ بن‌بست‌هایی که یکی از اصلی‌ترین راه‌های برون‌رفت از آن، تقویت بنیان‌های اعتقادی و دینی در انسان‌هاست.

به بیان ساده‌تر، گزاره انسانِ ماتریالیستی و مادی‌گرا امتحان خود را در جهان غرب پس داده و بن‌بست‌های جدی را تجربه کرده است. حال در جهان غرب تلاش زیادی به‌صورت آشکار و پنهان در جریان است تا ظرفیت‌های لازم در این حوزه (تقویت معنویت در انسان) ایجاد شود.

با این همه، نکته مهم این است که این ظرفیت‌ها مثلا در جهان اسلام کاملا زنده و پویا هستند؛ موضوعی که یکی از اصلی‌ترین نمودهای خود را در قالب رویداد اربعین و پیاده‌روی میلیون‌ها انسان عاشق به سمت کربلا در اربعین امام حسین (ع) به نمایش می‌گذارد.

رویداد اربعین، یک رویداد انسان‌ساز است

رویداد اربعین یک رویداد انسان‌ساز است و از منظر اجتماعی، کاملا به نفع جوامع مختلف در کشورهای گوناگون و حتی جامعه بشری است. در این چارچوب، در بستر این رویداد انسان‌ساز و مهم، می‌توان ظرفیت‌های زیادی را با محوریت دیپلماسی فرهنگی فعال‌سازی کرد و دستاوردهای رویداد اربعین را بیش‌ازپیش افزایش داد.

این مسئله همان‌طور که پیش‌تر نیز گفته شد، در جهان کنونی که به نحو قابل‌توجهی به سمت مادی‌گرایی و آنچه جهان سرمایه‌داری در قالب‌هایی نظیر مصرف‌گرایی مطلق تجویز می‌کند حرکت کرده، اهمیت بیشتری دارد و می‌تواند نقش فراوانی در اصلح روندهای معیوب بازی کند.

ازاین‌رو در حکمرانی سیاسی و فرهنگی و متعاقبا دیپلماسی سیاسی و فرهنگی، رویداد اربعین حسینی با فرصت‌های بی‌نظیری همراه است و می‌تواند ملت‌های مختلف و به‌طورکلی جامعه بشری را بیش‌ازپیش به یکدیگر نزدیک کند؛ رویدادی که صرفا به مردمانی خاص یا جغرافیای خاص تعلق ندارد و کنش فعالانه دولت‌ها با هدف استخراج ظرفیت‌های مثبت این رویداد، می‌تواند منافع چندگانه‌ای را برای آن‌ها به ارمغان آورد.

این منافع جریان‌های مخالف، با معنویت و تعالی فرهنگی و اعتقادی انسان‌ها، آن‌ها را به‌مثابه چالش‌هایی جدی برای خود ارزیابی می‌کنند و هرکاری را در راستای شبهه‌افکنی در معادله گرامیداشت رویداد اربعین یا تضعیف آن انجام می‌دهند.