به گزارش اصفهان زیبا؛ محله لنبان یکی از محلههای قدیمی منطقه یک شهرداری اصفهان است که ازیکطرف به پل فلزی، از طرف دیگر به خیابان میرزاطاهر، از سمت دیگر به خیابان طالقانی و درنهایت به سمت عباسآباد و امامزاده اسماعیل میرسد.
لنبان نام خود را وامدار مسجد بسیار قدیمی است که در قلب محله قرارگرفته و تمام اهالی محل آن را به نام مسجد لنبان میشناسند. از خیابان صائب عبور میکنم و به سمت چپ خیابان میپیچم. نمای مسجد از دوردست خود را نشان میدهد تا مطمئن شوم که وارد محله لنبان شدهام.
آقای سعید زرکشاناصفهانی، یکی از قدیمیهای محله لنبان، حدود ۸۰ سال است که خانوادگی در این منطقه مغازه داشته و در تولید محصولات لبنی مهارت دارند. پدر او حاج عبدالله زرکشان پایهگذار این کار بود؛ بعدها فرزندان ادامهدهنده راه پدر میشوند.
لنبان؛ یکی از قدیمیترین محلههای شهر اصفهان
او در رابطه با قدمت محله میگوید: «لنبان از قدیمیترین محلههایی بوده که در سطح اصفهان شکل گرفته است؛ به همین دلیل بهعنوان بخش یک ثبت شده است. در کنار مسجد لنبان اولینخیابان محله قرار دارد که در ابتدا بهصورت خاکی بوده و حالا امتداد پیداکرده و آسفالت شده است.»
خیابان شاپور و منطقه صنعتی در محله لنبان
آقای زرکشان به خیابان شاپور که در نزدیکی محله لنبان قرار دارد، اشاره میکند و میگوید: «اینجا منطقه صنعتی بود که تمام اتوبوسهای باربری و مسافربری اصفهان در آن مستقر بودند. بعدها با رشد جمعیت به خیابانهای اطراف مثل مسجدسید و خیابان کاوه نقلمکان کردند و پراکنده شدند.»
از کشاورزی تا مشاغل صنعتی
او از روزگار قدیم و زمینهای کشاورزی میگوید و ادامه میدهد: «اگر به عقب برگردیم، در امتداد تمام مادیهای محله، بهویژه ادامه جویهای باغ کلانتر، زمینهای کشاورزی بود که همه مدل سبزی و صیفی در آنجا کشت میشد. بعدها زمینها به خانههای مسکونی تبدیل شدند و دیگر زمین کشاورزی در این محله وجود ندارد. در حال حاضر شغل بیشتر مردم لنبان خریدوفروش لوازمیدکی ماشین، قطعات ماشین و تعمیرات ماشین سبک، صافکاری و نقاشی است.»
از او درباره مادیهای محله میپرسم و او میگوید: «مادیهای زیادی در اینجا قرار دارد. یکی از بزرگترین آنها مادی لنبان است. از پدرم شنیدم این مادی قدیمترها از کنار مسجد عبور میکرده است؛ اما به خاطر رطوبتی که به ستونهای مسجد وارد شده بوده و خطر تخریب آن وجود داشته است، مسیر مادی را بهسمت شبستان و حسینیه هدایت میکنند؛ حتی وقتی افراد به رحمت خدا میرفتند، از آب مادی برای غسل اموات استفاده میکردند و ظروف و لباس خود را نیز همانجا میشستند.»
بعد از خداحافظی وارد محله مسکونی لنبان میشوم. کوچههای باریک و خانههای قدیمی و مغازههای بسیار کوچک با درهای قدیمی و سنتی نشان از قدمت بسیار زیاد محله دارند.
در کنار یکی از کوچهها، دو نفر از قدیمیهای محله را میبینم. آقای لنباتی که راننده بوده و حالا بازنشسته شده است، در ارتباط با نام محله میگوید: «علت اصلی نامگذاری محله را نمیدانم؛ تنها چیزی که از آن اطلاع دارم این است که محله لنبان بعد از مسجد لنبان ساخته شده و نام آن نیز از همان مسجد گرفته شده است.»
مسجد لنبان و قدمت فراوان
او ادامه میدهد: «در اینجا مسجدهای زیادی قرار داد؛ مثل مسجد اعظم، مسجد صحرا و همین مسجد لنبان که یکی از قدیمیترین مساجد اصفهان است و تاریخ یکهزارو۴۰۰ساله دارد. اگر وارد شبستان مسجد شوید، تاریخ ساخت مسجد نوشته شده است.»
آقای شیرکشان که شاهد گفتوگوی ماست، در ادامه صحبت هممحلهای خود بیان میکند: «اینجا مادیهای زیادی قرار داشت؛ مثل مادی فرشادی، مادی شادی و مادی لنبان که زمانهای بارندگی بسیار پرآب بود؛ بهطوریکه آب به سمت خانهها روانه میشد؛ بنابراین اینجا زمینهای کشاورزی بسیار خوبی بود که انواع و اقسام صیفیجات، کاهو و کلم کاشته میشد.»
مادیها و غسل اموات
او ادامه میدهد: «همین آب فراوان در کنار مسجد لنبان هم وجود داشت؛ در کنار آن هم یک غسالخانه بود که بسیاری از اهالی محل اموات را در همانجا غسل میدادند.اینجا لولهکشی آب نبود؛ بنابراین از آب همان مادی برای شستوشوی لباس و ظروف هم استفاده میکردند.»
حمامهایی که دیگر نیست
از او درباره حمامهای محله میپرسم؛ میگوید: «اینجا چند حمام مختلف وجود داشت: حمام لنبان، حمام صحرا و حمام خرم که در امتداد مادی باغ کلانتر بود. حمامها شبها تا هشت صبح ویژه آقایان بود و صبح تا شب خانمها میتوانستند از آن استفاده کنند. حالا از آن حمامها آثاری باقی نمانده و بسیاری از آنها به مناطق مسکونی و حتی تجاری تبدیل شده است.»
آقای لنبانی در ادامه صحبتهای دوست خود، بیان میکند: «اسم این خیابان حاجمدبر بود.» بعد به آنطرف خیابان که حالا چند دکان قرار دارد، اشاره میکند و میگوید: «یادم هست اینجا یک مدرسه قرار داشت که خود من هم در آن درس میخواندم. خانه ما در باغ کلانتر بود. اینجا که ایستادهایم، تماما صحرا و زمین کشاورزی بود.»
آقای لنبانی به باغ معتمدالدولهها اشاره میکند و ادامه میدهد: «یک سر این باغ در محله لنبان قرار داشت و ادامه آن تا فلکه صارمیه میرسید. زمینهای این دو برادر آنقدر گسترده بود که تمام محله را پوشش میداد. آنها از بزرگان لنبان بودند و حتی برخی معتقدند که وابستگی آنان به یکی از پادشاهان میرسد؛ البته در این خصوص اطلاع کامل ندارم.»
خریدوفروش لوازم دستدوم ماشین در لنبان
او ادامه میدهد: «در حال حاضر شغل بیشتر مردم محله لوازمیدکیفروشی و حتی فروش لوازم دستدوم ماشین است. بیشتر اهالی محل در طبقه متوسط جامعه ازنظر درآمدی قرار دارند.» بعد رو میکند به خیابانهای اطراف و ادامه میدهد: «اینجا اولین محلهای بود که بنا شد؛ درواقع قدیمیترین محله بوده و هست. بعدها خیابان صائب و حتی عباسآباد شکل گرفت؛ حتی در آن زمان صارمیه هم نبود. یادم هست همین خیابان قدیمی تا سر پل که الان اتوبان شده است یک طاق بود و وقتی رد میشدیم تا سر زانوهایمان خاکی میشد.»
روضه معروف حاجمظفر در ایام محرم
از او درباره مراسم ویژه اعیاد و ماههای رمضان و محرم میپرسم؛ میگوید: «در ماه محرم روضه معروفی داشتیم که در منزل حاجمظفر برگزار میشد. خانه بزرگی بود و از تمام شهر به این مکان میآمدند. بعدها که حاجمظفر به رحمت خدا رفت، چند سالی برگزار شد؛ حالا مدتهاست که برگزار نمیشود.»او درباره شناخت مردم اصفهان از محله لنبان بیان میکند: «هر محله به یک چیز معروف است؛ اینجا محل خریدوفروش لوازم دستدوم ماشین است. مردم برای خرید لوازم دستدوم ماشین به اینجا میآیند.»
