به گزارش اصفهان زیبا؛ زمانی که حجم اطلاعات بهطور تصاعدی در حال افزایش است، پوسترها با زبان بصری خود میتوانند در کسری از ثانیه توجه مخاطب را جلب کرده و پیام خود را به او منتقل کنند. بسیاری از مخاطبان سینما و تئاتر، انتخاب خود را از روی پوستر آثار انجام میدهند. در این بین پوسترهای جشنوارهها اهمیت چشمگیری دارند؛ زیرا دریچه ورود مخاطبان به عالم رقابت بین بهترین آثار سینمایی هستند. متأسفانه در طی 42 دوره گذشته جشنواره فیلم فجر نبود سیاستگذاری درست برگزارکنندگان جشنواره سبب افتوخیزهای زیادی در این عرصه شده است. موضوع پوسترها گاهی متأثر از شرایط کشور و جامعه بوده، گاهی نزدیک به جریان سیاسی حاکم بر دولت و گاهی شعارزده و کلیشهای. البته در این بین برخی از آثار، توانستهاند نظر مخاطبان و منتقدان را به خود جلب کنند.
سیمرغ
از دوره هشتم جشنواره فیلم فجر است که نشان سیمرغ وارد پوستر جشنواره میشود و در دوره نهم جشنواره تبدیل به موضوع اصلی پوستر میگردد. از این دوره به بعد همواره سیمرغ عضو جدانشدنی پوسترهای جشنواره بوده است، یا بهصورت نماد و لوگو یا بهصورت موضوع محوری طراحی پوستر جشنواره.
نوشتار عنوان
استفاده از رسمالخط نستعلیق در نوشتار عنوان جشنواره از دوره دوم مرسوم شد. البته در برخی از ادوار جشنواره مانند دورههای اول، چهارم، هفدهم، هجدهم، سیودوم و… این رسمالخط جای خود را به فونتهای دیگری داده است. حفظ رسمالخط نستعلیق بهعنوان بخشی از هویت بصری جشنواره، کاری درست و منطقی بوده است و میتواند در کنار نماد سیمرغ، نخ تسبیح طراحی پوسترهای جشنواره باشد.
چهره
استفاده از چهره بازیگران، کارگردانان و عوامل سینما در پوستر جشنوارههای سینما، امری مرسوم است. در جشنوارههای سینمایی بزرگ دنیا مانند «کن» یا «اسکار» نیز برای تقدیر و زنده نگاهداشتن یاد و خاطره هنرمندان از تصاویر آنان در پوسترهای جشنوارهها استفاده میشود. نکته مهم در استفاده از تصاویر هنرمندان، یادآوری نقشآفرینیها و جایگاه آنان در پیشبرد صنعت سینماست. امروزه با ورود هوش مصنوعی و امکان بازتولید تصاویر، خطر بیهویتی و سطحیزدگی در استفاده از چهره هنرمندان بیشازپیش به چشم میآید. پوستر جشنواره فیلم فجر نیز در دورههای سیوچهارم، سیوپنجم و چهلوسوم میزبان چهرههایی همچون علی حاتمی، خسرو شکیبایی و رقیه چهرهآزاد بوده است.
بینالمللی یا داخلی؟
مهمترین موضوع در طراحی پوستر، مخاطب است. یکی از عواملی سبب شده طراحی پوستر جشنواره فیلم فجر فاقد هویت بصری خاصی در سالیان گذشته باشد، کوچ مدام جشنواره از بینالملل به داخلی و از داخلی به بینالملل بوده است. مسلما سبک طراحی برای مخاطب بینالملل با سبک طراحی برای مخاطب داخلی متفاوت است. استفاده از المانها، فونتها و چهرهها برای مخاطب بینالملل در مقایسه با مخاطب داخلی به دلیل تفاوت در ارزشها و هنجارها و همچنین رویکرد کلی جشنواره، باعث تفاوت در طراحی میشود.
جمعبندی
فرازوفرودها در طراحی پوستر جشنواره بیشتر از آنکه به طراح و ایدهپرداز ربط داشته باشد، حاصل بیثباتی در سازمان جشنواره است؛ چنانکه با بررسی اسامی طراحان پوستر جشنواره فیلم فجر در ادوار مختلف به نامهای سرشناس و مهمی میرسیم که توقع مخاطب را بالا میبرد. اما مشخص نبودن هدف و سازوکار جشنواره و دخالت دولتی زیاد در آن سبب شده تا در سالیان اخیر شاهد افول طراحی پوستر جشنواره باشیم؛ چنانکه اگر به پوسترهای اولیه جشنواره فیلم فجر در دهههای شصت و هفتاد نگاه کنیم، نگاه خاص و خلاقیت در آنها هویداتر است. داشتن چارچوب مشخص مبنی بر حفظ برخی از المانها به عنوان هویت بصری جشنواره و اتخاذ مسیر شفاف در انتخاب طراحان، میتواند متضمن رشد و اعتلای طراحی پوستر جشنواره شود.
شاید برگزاری مسابقات طراحی پوستر جشنواره فیلم فجر بر اساس فراخوانهای عمومی و استفاده از داوران متخصص گرافیک بتواند موجب ظهور ایدههای جدید و نگاههای تازه در عرصه طراحی پوستر جشنواره شود.
