به گزارش اصفهان زیبا؛ تغییرات اقلیمی و افزایش تدریجی دمای جهانی، علاوه بر اثرات زیستمحیطی گسترده، ابعاد نگرانکنندهای در حوزه سلامت عمومی نیز به خود گرفته است.
یک پژوهش جدید و مهم که دادههای 17 کشور منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) را بررسی کرده، ارتباط معناداری میان افزایش دما و تابش اشعه فرابنفش با رشد سرطانهای زنان را آشکار ساخته است.
این یافتهها، نه تنها یک هشدار جدی برای کل منطقه است، بلکه با توجه به قرار گرفتن ایران و به تبع آن اصفهان در این منطقه اقلیمی، ضرورت توجه مضاعف به این مسئله را گوشزد میکند.
بر اساس گزارش منتشر شده در واشنگتنپست، این تحقیق، دادههای مربوط به 17 کشوردر منطقه منا را طی سالهای 1990 تا 2019 مورد بررسی قرار داده است.
نتایج به وضوح نشان میدهد که در این بازه زمانی، با روند فزاینده افزایش دما و شدت گرفتن تابش اشعه فرابنفش، نرخ ابتلا به چهار نوع سرطان شایع در میان زنان (شامل سرطان سینه، رحم، تخمدان و دهانه رحم) بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
این همبستگی، فرضیه تأثیر مستقیم یا غیرمستقیم عوامل محیطی مرتبط با تغییر اقلیم بر سلامت زنان و بروز این بیماریها را تقویت میکند.
ایران، بهعنوان یکی از کشورهای واقع در منطقه منا، بهشدت تحتتأثیر تغییرات اقلیمی قرار گرفته است.
افزایش دمای سالانه، خشکسالیهای پیدرپی، توفانهای گردوغبار و کاهش منابع آبی، تنها بخشی از پیامدهای این تغییرات در کشور ما هستند.
در سالهای اخیر، اصفهان نیز با افزایش دما، کاهش منابع آبی (مانند زایندهرود) و پدیده گردوغبار مواجه بوده است.
اصفهان، بهعنوان یک کلانشهر مرکزی، علاوه بر چالشهای اقلیمی، با مسائل آلودگی هوا نیز دستوپنجه نرم میکند که این عوامل میتوانند اثرات سوء محیطی را تشدید کنند.
مسئولین بهداشتی و درمانی در ایران، بهویژه در استانهایی مانند اصفهان که شاخصهای محیط زیستی متأثر از تغییر اقلیم در آنها قابلمشاهده است، باید این یافتهها را جدی بگیرند.
نیاز است که دادههای داخلی در مورد شیوع سرطانهای زنان و ارتباط آنها با تغییرات دما و اشعه فرابنفش بهدقت بررسی شود.
دراینرابطه اصفهان زیبا گفتگویی با پوریا عادلی، متخصص رادیو انکولوژی (سرطانشناسی) انجام داده که در ادامه میخوانید.
آیا در سالهای اخیر با افزایش نرخ سرطانهای زنان در اصفهان روبهرو بودهایم؟
بله، متاسفانه روند ابتلا به سرطان در میان زنان در اصفهان طی سالهای اخیر روبهافزایش بوده است.
هرچند بخشی از این افزایش به دلیل بهبود سیستمهای تشخیصی و دقت بیشتر در ثبت موارد است، اما عوامل محیطی، تغذیهای و سبک زندگی نیز نقش چشمگیری در این موضوع دارند.
این رشد، در برخی از انواع سرطانها، بهویژه سرطان پستان، قابلتوجه است. مهم است بدانیم که رشد آمار تنها به معنای وخامت اوضاع نیست، بلکه در بسیاری از موارد، بهبود آگاهی و افزایش مراجعه برای غربالگری هم در این افزایش عددی مؤثر بوده است.
در حال حاضر چه نوع سرطانهایی در میان زنان اصفهانی بیشتر شایع است و چه عواملی میتوانند در این افزایش مرتبط باشند؟
در بین زنان اصفهانی، شایعترین سرطانها سرطان پستان، پوست، تیروئید، روده بزرگ و در برخی موارد، سرطانهای دستگاه تناسلی است.
عوامل متعددی در شیوع این بیماریها مؤثر هستند؛ از جمله رژیم غذایی پرچرب و کم فیبر، سبک زندگی کمتحرک، چاقی، استرس مزمن، مصرف دخانیات و همچنین تغییرات هورمونی.
سبک زندگی شهری که با مصرف زیاد غذاهای فراوریشده و کاهش فعالیت بدنی همراه است، زمینهساز بسیاری از این بیماریهاست.
علاوه بر اینها، عواملی مثل سابقه خانوادگی، سن و وضعیت هورمونی نیز در بروز برخی سرطانها، بهویژه سرطان پستان، نقش دارند.
آیا عواملی مانند آلودگی هوا و تغییرات زیستمحیطی در اصفهان بر شیوع سرطانهای زنان تأثیر دارد و چگونه میتوان این تأثیرات را بررسی کرد؟
قطعاً آلودگی هوا و تغییرات زیستمحیطی یکی از دغدغههای جدی در زمینه سلامت عمومی و بیتردید بر شیوع برخی از سرطانها تأثیرگذار است.
در شهرهایی مثل اصفهان که با معضل آلودگی هوا و خشکسالی مزمن مواجهاند، مواجهه مزمن با ذرات معلق، فلزات سنگین و سایر آلایندهها میتواند زمینهساز افزایش خطر ابتلا به سرطان، بهویژه سرطانهای ریه، پوست و حتی سرطان سینه باشد.
برای بررسی دقیق این ارتباطها، مطالعات اپیدمیولوژیک و مقایسه آماری بین مناطق با میزان آلودگی متفاوت ضروری است. چنین بررسیهایی کمک میکند تا سیاستگذاریهای بهداشتی با دقت بیشتری انجام گیرد.
در این فضا نقش آگاهی و آموزش سلامت در پیشگیری از سرطانهای زنان در اصفهان چیست؟ آیا برنامههای آگاهیبخشی خاصی برای زنان این منطقه وجود دارد؟
آگاهی و آموزش، سنگبنای پیشگیری از سرطان است. هرچه زنان نسبت به علائم هشداردهنده و اهمیت تشخیص زودهنگام آگاهتر باشند، شانس درمان موفقیتآمیز بیشتر میشود.
در اصفهان، برنامههای مختلفی با هدف آموزش زنان درباره غربالگری سرطانها، خصوصاً سرطان پستان و دهانه رحم، اجرا میشود.
این برنامهها اغلب از طریق مراکز بهداشتی، رسانهها و حتی مدارس و محیطهای کاری در دسترس قرار میگیرند، اما همچنان نیاز به گسترش و بهروزرسانی این برنامهها احساس میشود.
کدام نهادها و سازمانها در اصفهان مسئولیت پیشگیری و درمان سرطانهای زنان را بر عهده دارند و همکاری این نهادها چگونه است؟
مسئولیت اصلی در زمینه پیشگیری و درمان سرطانهای زنان در اصفهان، بر عهده مجموعهای از نهادها ازجمله دانشگاه علوم پزشکی، مراکز جامع سلامت، بیمارستانهای تخصصی، و نهادهای حمایتی است.
دانشگاه علوم پزشکی نقش راهبردی در تدوین و اجرای برنامههای غربالگری دارد و مراکز بهداشتی شهری و روستایی، بازوی اجرایی آن محسوب میشوند.
همچنین برخی مؤسسات خیریه و سازمانهای مردمنهاد نیز در تأمین دارو، آموزش بیماران و حتی پیگیری درمان نقش دارند.
البته هنوز جای کار زیادی در هماهنگسازی و انسجام این فعالیتها وجود دارد تا خدمات بهصورت منسجمتر به دست جامعه هدف برسد.
آیا میزان مراجعه زنان اصفهانی به مراکز درمانی برای غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان به وفور است؟ چه موانعی ممکن است مانع از مراجعات زودهنگام شود؟
هرچند سطح آگاهی نسبت به سالهای گذشته بهتر شده، اما هنوز میزان مراجعه منظم زنان برای غربالگری، فاصله زیادی با سطح مطلوب دارد.
برخی زنان به دلایل مختلفی مانند ناآگاهی، ترس از تشخیص بیماری، باورهای نادرست، یا حتی مشکلات مالی و زمانی، از مراجعه بهموقع خودداری میکنند.
همچنین در برخی مناطق، نبود دسترسی مناسب به مراکز غربالگری یا کمبود تجهیزات و پرسنل متخصص، روند مراجعه را کند میکند.
از بین بردن این موانع نیازمند برنامهریزی دقیق، حمایتهای بیمهای، آموزشهای فرهنگی و فراهمکردن زیرساختهای مناسب است.
چگونه میتوان بهبودهایی در سیستم بهداشت و درمان ایجاد کرد؟
برای مقابله مؤثر با سرطانهای زنان، باید از چند جهت اقدام کرد. اول، توسعه برنامههای آموزشی در مدارس، رسانهها و فضای مجازی برای افزایش سواد سلامت.
دوم، تقویت زیرساختهای غربالگری از طریق تأمین تجهیزات بهروز و آموزش نیروی انسانی.
سوم، فراهمکردن تسهیلات مالی برای زنان، بهویژه در طبقات آسیبپذیر، تا امکان مراجعه و پیگیری درمان فراهم شود.
چهارم، استفاده از دادههای بهروز برای سیاستگذاری دقیقتر و هدفمندتر است و در نهایت، تقویت همکاری میان دستگاههای اجرایی، نهادهای علمی و سازمانهای مردمنهاد برای ایجاد شبکهای منسجم و پاسخگو در مقابله با سرطان بسیار مؤثر است.
