فیلم جدید «اصغر فرهادی» درست از جایی که میتوانست آن را به یک شاهکار تبدیل کند، ضربه میخورد. «قهرمان» در کارنامه «اصغر فرهادی» درست مانند عملکرد تعلیقهای کارهای اخیرش است که هر دو سر آن میتواند وجوهی از درک صحیح را برای مخاطب تداعی کند. از یکسو، خود را تا اندازههای یکشبه شاهکار و بهترین فیلم کارنامه فرهادی بالا میکشد و از دیگر سو، خامدستیهای مهندسیشده و مانیتورینگی دارد که از فیلمهای متأخر کارگردان عقبتر است. اما آنچه در هر دو خوانش از فیلم با آن مواجه هستیم، نبوغ کارگردان در ترسیم یک جهان موازی است. فعلاً کاری به وجوه اخلاقیاش که در پسزمینه باقدرت طراحیشده نداریم.
«نه، نیامده بودم. ما توی صحرا بودهایم، حالا این بیآبی ما را به اینجا کشانده است. اگر آب باشد، حقیقتا تئاتر و فیلمِ ما همانجاست، توی صحراست.» این پاسخ موجز و قانعکنندهای بود که مرد کشاورز به من داد در پاسخ پرسشی که «آیا تا به حال به تماشای تئاتر آمده بودید؟»
از روزی که اولین فیلم سینمایی در ایران ساخته شده تا به امروز هشتاد و هشت سال میگذرد اما با نگاهی به آنچه در دهههای پشت سرگذاشته با موضوع زنان در سینمای ایران و بررسی جایگاه واقعی آنها به این نتیجه میرسیم که بیش از نیم قرن سینمای ما به زنان بدهکار است. اساساً این سؤال مطرح است که زن به عنوان یک پروتاگونیست یا قهرمان چقدر در کنار مردان در سینمای ایران نمود داشته است؟
فراخوان چهلمین دوره جشنواره فیلم فجر با تفاوتهایی اندک به نسبت دوره گذشته منتشر شد. نکته جالب توجه در رابطه با این فراخوان آنکه جشنواره فجر با گذشت چهل سال از برگزاری، همچنان روی دور عجیبی از آزمون و خطا در حال تجربهاندوزی است و مدیران مختلف دولتهای گذشته، نتوانستند سیاستگذاری ثابت و مدونی برای بزرگترین رویداد سینمایی کشور طراحی کنند. حال آنکه با نگاهی به جشنوارههای سینمایی بینالمللی معتبر متوجه میشویم که فراخوان برگزاری آنها، تقریبا در تمامی دورهها یکسان بوده و فیلمسازان و کمپانیهای جهانی، با آگاهی از شکل سیاستگذاری این رویدادها، نسبت به ارسال اثر و حتی تولید فیلم اقدام میکنند.
قطعیتگریزی یکی از مؤلفههای مهم سینمای فرهادی است. در همه آثار او اشارات چندوجهی یا بهاصطلاح دو پهلوبودن قضایا به چشم میخورد. خطوط روایات در فیلمنامه بهصورت نامرئی پیش میرود و مخاطب اساسا در محقبودن هرکدام از شخصیتهای داستان سرگردان است. گردش موقعیتهای داستان یا به عبارتی گوناگونی و اختلافات کاراکترها در سایه موضوعی واحد در متن پیش میرود، فرهادی یک ایده مشخص را توسط پرداخت مختلف در فیلمهای خود بهکار میگیرد.
بیش از ده روز از اکران قهرمان، نماینده سینمای ایران در نود و چهارمین دوره جایزه اسکار برای کسب سومین اسکار اصغر فرهادی میگذرد. قهرمان که پیشتر موفق به دریافت جایزه بزرگ هیئت داوران جشنواره فیلم کن شده، اثری با موضوع اجتماعی است. فرهادی با ساخت قهرمان نشان داد حتی داستانی را که پیشتر به آن پرداخته، میتواند با نگاهی نو روایت کند و مفاهیم و ایدهها -این بنمایه سینما- را از دریچه اندیشهاش با گرهافکنیها و گرهگشاییهای بیوقفه و درهمتنیده و با وفور انتخابهای پیدرپی قهرمانِ داستان و کششی نه کمنظیر بلکه بیمانند، به شیوهای منحصربهفرد بیان کند تا تصویری نو از قهرمان بسازد.
فیلم کوتاه «مورس» در سیوهشتمین جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران بهعنوان بهترین فیلم بخش سینمای ملی برگزیده شد. این فیلم از شهر اصفهان و به نویسندگی و کارگردانی روناک جعفری و تهیهکنندگی امیرحسین عنایتی و محمد یوسفی در جشنواره فیلم کوتاه تهران حضور داشته و در خلاصه آن آمده است «همیشه اگه یه سؤال بیجواب بود که دوست داشتی از کسی که مرده بپرسی، چی بوده؟»
وقتی ادیسون دستگاه کینه اسکوپ را اختراع نمود نمایش فیلم تنها در نیم دقیقه قابل مشاهده بود، اما طولی نکشید که برادران لومیر با اختراع سینما توگراف نیم دقیقه دیگر به آن افزودند و زمانی که موفق به ساخت فیلم «خروج کارگران از کارخانه» شدند در کوتاهترین زمان داستان خود را تعریف نمودند. قصه کوتاهی فیلمها به همینجا ختم نمیشود، ژرژ ملیس هم فیلم «سفر به ماه» قصه خود را به کمک اعجاز تصویر کوتاه روایت میکند. اما با گذر زمان و تثبیت سینما به عنوان هنر هفتم مدیومی به نام فیلمکوتاه کمکم جای خود را میان ردههای هنری سینما مانند فیلم بلند باز نمود. شاید برخی گمان میکنند که فیلم کوتاه نمونه کوتاه شدهی یک فیلم بلند است ولی این خیال بسیار دور از واقعیت است؛ چراکه فیلم کوتاه هم در روایت و هم در کارگردانی دستورالعمل و رسم الخط خاص خود را دارد.
ســیوهــشتــمیــن دوره جشــنــواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران از سوی انجمن سینمای جوانان ایران و بهمنظور شناسایی و معرفی برترین آثار کوتاه در سه بخش سینمای ایران، نگاه ویژه و سینمای بینالملل با رویکردی خلاقانه و نوآورانه و با تأکید بر نشاط اجتماعی، امید به آینده، عدالتخواهی و مبارزه با فساد، انسجام ملی و توجه به سرمایههای اجتماعی برگزار شد و به ایستگاه پایانی رسید و همچون سالهای گذشته فیلمسازان اصفهانی در این دوره نیز با درخشش خود نشان دادند که اصفهان میتواند در صنعت فیلمسازی بهویژه فیلم کوتاه پیشرو باشد.
جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان اصفهان تا کنون طی سی و چهار دوره برگزار شده است که دوره آخر این جشنواره به دلیل شرایط متأثر از پاندمی کرونا در کشور، به صورت همزمان در تهران، اصفهان و همین طور شهرهای دیگر در قالب مجازی برگزار شد و فقط فیلمهای بلند سینمایی در یک سالن در تهران و اصفهان با رعایت پروتکلهای بهداشتی به نمایش درآمدند. اینکه در سالهای اخیر چه تجربههایی از این جشنواره حاصل شده و چه آیندهای را میتوان برای آن متصور بود موضوع گزارشی است که با «هامون شیرازی» مدیر خانه جشنواره در سی و چهارمین جشنواره بین المللی فیلمهای کودک و نوجوان در اصفهان، «نفیسه قانیان» رئیس اداره ارتباطات رسانهای شهرداری اصفهان و «مهدی سجادزاده» مسئول دبیرخانه سی و چهارمین جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان اصفهان به آن پاسخ دادهاند.
در اوایل هفته، بیستوششمیـــــن جشنواره بینالمللی فیلم بوسان که از چهاردهم مهرماه آغازشده بود به کار خود پایان داد. جشنــــواره بوسان از سوی سینماگران نوگرا به اسکار آسیا لقب گرفته است. در این سالها که سینمای کره در بخش بهترین فیلم از آکادمی اسکار جایزه میگیرد و سریالهایشان یکی پس از دیگری رسانههای کشورهای آسیایی را به تسخیر خود درآوردند، لقب اسکار آسیا به این جشنواره که امسال باکیفیت مناسبی برگزارشده است بیراه نیست. اما بخوانید از چگونگی برگزاری این جشنواره و همچنین آنچه در بیستوششمین دوره برگزاریاش رخ داده است.
آیین پایانی سیوچهارمین جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان چهارشنبه بیستویکم مهرماه ساعت 18:30 در تهران با پخش بخشهایی از فیلم مریم و میتیل ساخته شادروان فتحعلی اویسی آغاز شد. سپس علی قاسمزاده، شهردار اصفهان، در پیامی ویدئویی گفت: «اکثر هنرمندان ما هنرمندان ارزشمندی هستند که برای ارتقای هویت ملی و هویت اجتماعی و دینیشان فیلم میسازند و من از اصفهان، شهر فرهنگ و هنر، از همه هنرمندان به خصوص عزیزانی که در عرصه کودک فعالیت میکنند، تشکر میکنم.»