انقلاب صنعتی
راهرفتن روی شمشیر دولبه توسعه
توسعه شهرها و پیامدهای ناشی از آن مثل حاشیهنشینی و زیست غیررسمی، فقر، تشدید اختلاف طبقاتی و راهکارهای بلندمدت و کوتاهمدتی که برای این مسائل ارائه میشود، مسئله تازهای در محافل آکادمیک، نهادهای اجرایی و فضای رسانه نیست. اگر بخواهیم ریشه آن را واکاوی کنیم، احتمالا باید به پیشینهاش بازگردیم. حتی شاید لازم باشد ماجرا را تا عصر انقلاب صنعتی و تغییر ساختارهای اقتصادی و اجتماعی در جوامع عقب ببریم. این رشته سر دراز دارد و وابسته به شناخت و تحلیل دقیق و درست تمام زمینههای دخیل در آن است که در ظرف نوشتارِ پیشرو نمیگنجد. اینجا هدف آن است حالا که به سراغ محله قائمیه رفتهایم، نگاهی گذرا به فعالیتهایی که چند ماهی است توسط دفتر «نهاد توسعه محلی» یا «افق نو» در این محله انجام شده است، بیندازیم.
برشی دیگر از زندگی روزمره
خانه به چه معناست؟ آیا تاکنون به این مفهوم با دقت نگریستهایم یا به خاطر بدیهی و همیشه در دسترس بودن آن از این مفهوم غفلت کردهایم؟ سوزی اسکات (2009) بهخوبی به این مفهوم پرداخته است. ازنظر او در سادهترین معنا خانه مکانی فیزیکی است که سرپناه و محل سکونتی را برای ما فراهم میکند؛ این مکان میتواند یک ساختمان، آپارتمان و… باشد. برخی مردم نیز در مکانهایی زندگی میکنند که ظاهرا امن و ثابت است اما خانه خود آنها نیست و به انتخاب خود به آنجا نیامدهاند؛ ولی بیشتر وقتشان را در آنجا میگذرانند مانند بیمارستان(های روانی)، مدارس شبانهروزی، پادگانهای نظامی و زندانها و… . گافمن 1991 این مکانها را مؤسسات تام مینامد. یعنی مکانهایی که افراد ممکن است با تمایل کامل خود به آنجا نرفته باشند و امور عادی زندگی روزمره خود را نه به میل خود که بهگونهای خشک و مقرراتی تجربه میکنند. ازنظر فوکو در چنین مؤسساتی قدرت انضباطی بر جسمها و ذهنها اعمال میشود.
نیمنگاهی جامعهشناختی به کار و فراغت
یکی از سوالاتی که همواره ذهن انسان را مشغول داشته این است که آدمی برای کار زندگی میکند یا برای زندگی کار میکند؟ برای پاسخ به این سوا ل بهتر است به نسبت کار واوقات فراغت پرداخته شود.آیا کار وفراغت متضاد همدیگر هستند یا مکمل همدیگر؟ پیش از انقلاب صنعتی مرز بین کارو فراغت نامحسوس بود؛ عمدتا اشتغال به کاردرخانه ومحدوده نزدیک آن وجود داشت واعضای خانواده همه باهم به کار و بعد از آن استراحت میپرداختند. یعنی محتوا و فرم این دو مفهوم در هم تنیده بود وفراغت به معنای کنونی آن وجود نداشت؛ مخصوصا برای طبقات پایین جامعه. رد پای این دو مفهوم را میتوان پس از انقلاب صنعتی اول پیگیری کرد.
شرکت پیام اصفهان زیبا
آرشیو کامل روزنامه
