بررسی تاریخ تاثیر شکل‌گیری قبرستان‌ها بر توسعه شهر اصفهان

شهر مردگان؛ شهر زندگان

اصفهان، شهری که تاریخش با هنر، مذهب، سیاست و فرهنگ در هم تنیده است، داستانی موازی در زیر پوست خود دارد؛ داستان ساکنان آرمیده و خاموش روزگاران گذشته. تاریخچه تدفین در این شهر، آینه‌ای تمام‌نما از دگرگونی‌های عمیق عقیدتی، اجتماعی و شهرسازی است که از هزاره‌های پیش از اسلام تا به امروز ادامه داشته است.

تکیه خوانساری در تخت فولاد اصفهان کجاست؟+عکس های جدید

تکیه آقا حسین خوانساری در اصفهان غرب تخت فولاد، خیابان سعادت آباد، خیابان خوانساری قرار دارد. این تکیه مربوط به دوره صفوی است. این اثر در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شماره ۹۰۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تكيه خوانساري به دليل وجود مقبره آقاحسین خوانساری، صاحب كتاب «مشارق‌الشموس» به اين نام معروف شده است. اين تكيه، مدفن بسياري از بزرگان علم ايران در عهد صفوي است و به همين دليل به آن لقب «قبه‌العلما» داده‌اند.

مزار استاد سید احمد مراتب در تخت فولاد اصفهان کجاست؟+عکس‌های جدید

مزار استاد سید احمد مراتب در قبرستان تخت فولاد اصفهان و در جوار استاد جلال‌الدین تاج اصفهانی و استاد حسن کسایی قرار دارد. استاد مراتب، یکم شهریورماه ۱۳۳۱ در محله احمدآباد اصفهان متولد شد. او از شش سالگی یادگیری آواز را نزد عبدالحسین سپهری‌نژاد شروع کرد و از محضر اساتید و علمای فرهیخته‌ای همچون استاد تاج اصفهانی، استاد محمدرضا شمشیری، آیت‌الله‌العظمی فانی اصفهانی، استاد علامه جلال همایی، ابوالبرکات سده‌ای، فضل‌الله ضیانور، استاد قدسی و دیگر استادان بزرگ بهره‌مند شد. نام زنده‌یاد سید احمد مراتب از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به‌عنوان «گنجینه زنده بشری در زمینه حفظ و آموزش آواز مذهبی بر اساس دستگاه‌های آواز اصیل ایرانی» در فهرست میراث فرهنگی ناملموس ثبت شده است. استاد مراتب از نخستین شاگردان تاج اصفهانی بود که با جدیت، پشتکار و استعداد سرشار خود، از زبان ایشان مفتخر به لقب «دره التاج» شد. او همچنین نخستین ایرانی بود که بر بام کعبه اذان گفت. این هنرمند شامگاه چهارم آذرماه و در ۷۲ سالگی بر اثر سکته قلبی درگذشت.

مزار عبدالجواد فلاطوری در تخت فولاد اصفهان کجاست؟+عکس های جدید

مزار عبدالجواد فلاطوری در تکیه فاضل هندی تخت فولاد اصفهان قرار دارد. فلاطوری فیلسوف شیعه مقیم آلمان بود. او پس از تحصیل در حوزه علمیه اصفهان، مشهد و تهران و نیز اخذ درجه لیسانس فلسفه از دانشگاه تهران به آلمان رفت و در دانشگاه کلن به او درجه پرفسوری عطا شد. او بنیان‌گذار کتابخانه شیعه دانشگاه کلن و نیز آکادمی علوم اسلامی در این کشور است. فلاطوری ۹ دی سال ۱۳۷۵ ش در آلمان درگذشت. پیکرش در روز ۲۱ دی ماه در اصفهان کنار آرامگاه حاج رحیم ارباب در تکیه فاضل هندی به خاک سپرده شد.

آرامگاه آیت‌الله طباطبایی ابرقویی در تخت فولاد اصفهان کجاست؟+عکس های جدید

آرامگاه آیت‌الله سید زین‌العابدین طباطبایی (ابرقویی) در تکیه فاضل هندی در تخت فولاد اصفهان قرار دارد. این عالم مجاهد در سال 1308 قمری مصادف با 1266شمسی در ابرقو متولد شد و در نوجوانی برای تحصیل علوم دینی به حوزه علمیه اصفهان هجرت کرد و از محضر اساتیدی چون آیت‌الله شیخ عبدالحسین نجفی، آیت‌الله میرزا محمدصادق خاتون‌آبادی، آیت‌الله آخوند ملا محمد کاشانی و … بهره گرفت و شاگردانی همچون آیت‌الله سید اسماعیل هاشمی تربیت کرد. سرانجام آیت الله طباطبایی ابرقویی در سال 1330 شمسی دار فانی را وداع گفت و در تخت فولاد اصفهان به خاک سپرده شد.

آرامگاه آیت‌الله شمس‌آبادی در تخت فولاد اصفهان کجاست؟+عکس های جدید

آرامگاه آیت‌الله شمس‌آبادی در گلستان شهدای تخت فولاد اصفهان قرار دارد. شهید شمس‌آبادی اولین شهیدی بودند که در این بخش از تخت فولاد به خاک سپرده شدند و بعد از ایشان شهدای کردستان دفن شدند و بعد هم مزار عمومی عمده شهدای اصفهان شد. سید ابوالحسن آل‌رسول فرزند محمد ابراهیم موسوی شمس‌آبادی مازندرانی از روحانیون اصفهان و وکیل سیدابوالقاسم خوئی بود. او داماد علی مشکوت سده‌ای، استاد امام خمینی و از مجتهدان بنام اصفهان بود که در مسجد سرپل محله خوزان خمینی شهر اقامه نماز می‌کرد. آیت الله شمس‌آبادی یک روز پس از بازگشت از سفر حج در تاریخ ۱۸ فروردین سال ۱۳۵۵ در راهِ رفتن به مسجد توسط گروه منتسب به سید مهدی هاشمی ربوده شد و به شهادت رسید.

تکیه زنجانی تخت فولاد اصفهان کجاست؟+عکس های جدید

تکیه زنجانی یکی از تکایای دوره معاصر و در مشرق تکیه سید محمدلطیف خواجویی و در جنوب تکیه کازرونی در تخت فولاد اصفهان قرار دارد. میرزا ابوالقاسم زنجانی فرزند میرزا محمد باقر بن علی نقی، از علما و مجتهدین اواخر دوره قاجار است. اصل این خاندان علمی از زنجان و از نسل میر محسن موسوی هستند. میر محسن جد سادات موسوی زنجان و اصفهان است. در این تکیه سید ابوالقاسم زنجانی، سید حسن عاملی خوراسگانی و شیخ محمدحسن فخر واعظ قرار دارد.

تکیه بختیاری‌ها تخت فولاد اصفهان کجاست؟+عکس های جدید

تکیه بختیاری‌ها در ضلع جنوبی تکیه میرفندرسکی در تخت فولاد اصفهان قرار دارد. قبور خاندان بختیاری در این تکیه بیش از یکصد قبر است که هر یک از آن‌ها سنگ مرمر نفیس و نقوشی بی‌نظیر دارند. تکیه صمصام نیز در سال ۱۳۰۹ در مجاورت این تکیه احداث شد. در جنوب شرقی تکیهٔ میرفندرسکی در پایان قرن ۱۳ قمری حجراتی اضافه شد که به تکیه بختیاری‌ها معروف است. این مجموعه آرامگاهی از سال ۱۲۶۱ شمسی (۱۲۹۹ قمری) برای حسینقلی‌خان ایلخانی که به نیرنگ ظل‌السلطان به قتل رسید بنا شد و پس از آن فرزندان و خاندانش در آن به خاک سپرده شدند. به این ترتیب این تکیه از دوران قاجار و مشروطه به تکیه‌ای اختصاصی برای بختیاری‌ها در تخت فولاد تبدل شد.

باغ طوبی تخت فولاد اصفهان کجاست؟+عکس های جدید

باغ طوبی بخشی از قبرستان تاریخی تخت فولاد اصفهان است که تا چند دهه پیش اتاق‌هایی با مقابر خانوادگی در آن قرار داشته ولی امروزه به صورت باغی ایرانی با آبنما و بناهایی، طراحی و نوسازی شده است. مجموعه باغ طوبی در خیابان مصلی، کوچه شهید شاطرگلی واقع شده است. این مجموعه دارای فضاهای ویژه ای از جمله کتابخانه تخصصی، مجموعه هنرکده ها، سایت تفریحی ورزشی، سالن اجتماعات و… است.

مزار آیت‌الله ناصری در تخت فولاد اصفهان کجاست؟+عکس های جدید

مزار آیت‌الله ناصری در تخت فولاد اصفهان و در گلستان شهدا قرار دارد. آیت الله محمدعلی ناصری دولت‌آبادی مجتهد و عارف شیعه و از علمای حوزه علمیه اصفهان بود. او پس از یک دوره بیماری در ۴ شهریور ۱۴۰۱ در سن ۹۲ سالگی درگذشت و در گلستان شهدای تخت فولاد به خاک سپرده شد.

تکیه واله تخت فولاد اصفهان کجاست؟+عکس های جدید

تکیه واله در تخت فولاد اصفهان محل آرامگاه محمد کاظم واله اصفهانی، شاعر و خوشنویس برجسته اصفهانی است. این تکیه که تکیه والهیه نیز نامیده می‌شود، مربوط به دوره قاجار است و در تخت فولاد، خیابان فیض، مجاور مسجد رکن‌الملک قرار گرفته است. این اثر در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ۹۰۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است. سنگ قبر این آرامگاه از باارزش‌ترين سنگ‌هاى کتيبه‌دار در اصفهان است.

تکیه‌ میرفندرسکی تخت فولاد اصفهان کجاست؟+عکس های جدید

تکیه‌ میرفندرسکی در بخش شمال غربی تخت فولاد اصفهان قرار دارد. تکیه میر فندرسکی که به اختصار تکیه میر نیز نامیده می شود، مربوط به دوره صفوی است. این اثر در تاریخ ۱۶ تیر ۱۳۶۴ با شمارهٔ ۱۶۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در این تکیه مقبره میرفندرسکی، حکیم و دانشمند نامدار عصر صفویه قرار دارد. در مجاورت این تکیه، تکیه بختیاری‌ها و تکیه صمصام و مدفن برخی بزرگان ایل بختیاری در جنوب این تکیه قرار گرفته است. در سال ۱۳۹۶ مجموعه آموزشی‌پژوهشی خانه حکمت با هدف احیای میراث مکتب اصفهان به کمک جمعی از استادان دانشگاه اصفهان و حمایت شهرداری اصفهان در مجاورت این تکیه افتتاح شد. از نکات برجسته در معماری تکیه‌ میرفندرسکی، می‌توان به انتظام چهار ایوانی آن اشاره کرد.