به گزارش اصفهان زیبا؛ حذف میوه از سبد معیشتی خانوار، یکی از پیامدهای آشکار و نگرانکننده کاهش قدرت خرید مردم در ماههای اخیر است. برخلاف گذشته که میوه جزو اقلام ثابت سبد خرید و یخچال خانهها بود، اکنون بسیاری از خانوادهها، بهویژه در دهکهای پایین درآمدی، خرید میوه را از اولویتهای خود کنار گذاشتهاند.
این تغییر رفتار تنها در میزان خرید خلاصه نمیشود، بلکه الگوی مصرف نیز دستخوش دگرگونی شده است؛ بهطوری که خرید از حالت «کیلویی» به سمت خرید «دانهای» تغییر جهت داده است. امروزه خرید میوه بیشتر برای رفع نیازهای ضروری و محدود انجام میشود، نه بهعنوان یک مصرف معمول و روزانه.
این وضعیت در کنار نوسانات شدید قیمت میوههای فصلی و نوبرانه، منجر به کاهش چشمگیر تقاضا در بازار شده است؛ تا جایی که در بسیاری از میوهفروشیهای سطح شهر، مشتریان تنها با مشاهده قیمتهای درجشده بر تابلوها، از خرید منصرف شده و بدون خرید از مغازه خارج میشوند. درواقع بسیاری از مردم این روزها بهجای خرید، تنها قیمت میپرسند و دستخالی از مغازه خارج میشوند.
روایتهای مردمی؛ وقتی میوه از سفرهها حذف میشود!
در مواجهه با این نوسانات، روایتهای شهروندان نشان از فشار مضاعف بر خانوادهها دارد. برای نمونه، زنی که در خانوادهای دونفره زندگی میکند، با بیان اینکه مصرف میوه در خانوادهاش زیاد نیست و همیشه از ترهبار خرید میکند، به کیفیت نامطلوب برخی محصولات در سطح شهر اشاره میکند. او با بیان اینکه امسال قیمت میوههای فصل و نوبرانه بسیار بالا بوده، اظهار میکند که تنها یکی دو بار به خرید گوجهسبز و توتفرنگی روی آوردهاند.
این زن با اشاره به اینکه قیمت برخی محصولات مانند شلیل، زردآلو و گیلاس در برخی میوهفروشیها تاکیلویی ۵۰۰ هزار تومان نیز رسیده است، میافزاید: «وقتی خرید سه قلم میوه با وزن پایین به حدود یک میلیون تومان میرسد، دیگر امکان خرید برای آنها فراهم نیست.»
او همچنین خاطرنشان میکند: « درحالیکه مدل خرید سبزیها تغییر نکرده، اما خرید میوه را بهشدت محدود کردهاند و گاهی از میوههایی که از سوی نزدیکان (مانند مادرشوهر) به آنها داده میشود، برای رفع نیاز ضروری استفاده میکنند.» در همین راستا، زن دیگری که دارای دو فرزند دختر است، با اشاره به اینکه به دلیل نیاز فرزندانش ناچار به خرید میوه (بهویژه موز) است، اظهار میکند: «قیمتها تقریبا هر هفته تغییر میکند.»
او با بیان اینکه در حال حاضر خرید میوههای ریز و فصلی نظیر زردآلو، گیلاس، توتفرنگی و تا حدی شلیل را تنها در حد یک کیسه یککیلویی انجام میدهد، بر محدودیت شدید خرید خود تأکید میکند؛ همچنین، شهروند دیگری با اشاره به تلاش برای مدیریت هزینهها، میگوید که برای خرید اقتصادیتر به بازارچههایی مانند «کوثر» روی میرود، اما بااینحال، قیمت بالای میوههای نوبرانه باعث شده است که امسال و تا به این لحظه آنها را نخرد.
او با بیان اینکه خرید میوه در خانواده چهارنفرهشان تنها به اقلامی نظیر هندوانه، گرمک و ملون محدود شده است (هرچند اینها نیز ارزان نیستند)، میافزاید که امسال میوه از سبد خرید و حتی از مهمانیهایشان نیز حذف شده است. در ادامه، بانوی دیگری که به همراه همسرش شاغل هستند، با بیان اینکه امسال خرید برخی میوهها و سبزیها برایشان مقدور نیست، تأکید میکند: «میوههای فصلی را از سبد خرید خود حذف کردهاند.»
او با اشاره به اینکه خرید آنها به حدی محدود شده که حتی سعی میکنند خرید خود را برای دو هفته سهمیهبندی کنند، میافزاید:« اگر قبلا هفتهای دو بار خرید داشتند، اکنون این روند کاملا تغییر کرده است.» ازسویدیگر، مردی میانسال نیز با گلایه از وضعیت بازار به «اصفهان زیبا» میگوید: « قیمت میوه و سبزیها بهشدت بالا و عجیب است.» او میگوید: « از هر مغازهای خرید نمیکند و ناچار است به محلههایی برود که قیمت میوه در آنجا ارزانتر و مناسبتر باشد.»
رکود در بازار میوه؟
این وضعیت اقتصادی، نهتنها مصرفکنندگان، بلکه کسبه و فروشندگان را نیز با چالش جدی مواجه کرده است. یکی از میوهفروشان سطح شهر با اشاره به کاهش شدید تقاضا، اظهار میکند: « درگذشته مشتریان از هر محصول یک تا دو کیلوگرم خریداری میکردند، اما اکنون خریدها بهصورت «دانهای» انجام میشود.» او با بیان اینکه فروشندگان نیز به دلیل قیمت بالای خرید از بازار عمدهفروشی، ناچار به عرضه کالا با قیمتهای بالا هستند، تأکید میکند: «سود مغازهداران برخلاف تصور عمومی، بسیار محدود است.»
فروشنده دیگری نیز با بیان اینکه بازار در وضعیت رکود کامل قرار دارد، میگوید: «مشتریان دیگر مانند گذشته سبدهای خود را پر نمیکنند و تنها به خرید مقدار اندکی خیار، گوجه یا یکی دو عدد میوه اکتفا میکنند.» او با اشاره به اینکه بسیاری از شهروندان تنها به تماشای میوهها و بررسی قیمتها میپردازند، بر کاهش چشمگیر قدرت خرید و رکود جدی در بازار تأکید میکند.
پیامدهای جبرانناپذیر کاهش مصرف میوه بر سلامت
باتوجهبه این وضعیت، پرسش اساسی این است که آیا جامعهای که قدرت خرید اقلام ضروری مانند میوه و سبزیها را ازدستداده، میتواند تندرستی خود را حفظ کرده و در برابر بیماریها ایمن بماند؟
مریم زارع، متخصص تغذیه، در گفتوگو با «اصفهانزیبا» میگوید: « میوهها از مهمترین اجزای یک رژیم غذایی سالم و سرشار از فیبر، کربوهیدراتهای مفید، انواع ویتامینها، مواد معدنی و آنتیاکسیدانها هستند. برای یک فرد بزرگسال، مصرف روزانه ۲ تا ۴ واحد میوه توصیه میشود تا نیازهای تغذیهای بدن بهخوبی تأمین شود.»
به گفته او، باتوجهبه افزایش قیمت مواد غذایی و محدود بودن قدرت خرید بسیاری از خانوادهها، بهتر است در گام اول میوههایی را انتخاب کنند که قیمت مناسبتری دارند. میوههایی مانند گرمک، هندوانه و طالبی میتوانند گزینههای اقتصادی و در دسترس برای تأمین بخشی از نیاز روزانه به میوه باشند. درصورتیکه امکان مالی بیشتری وجود داشته باشد، میتوان از میوههایی مانند زردآلو، انواع توتها و گیلاس نیز استفاده کرد که از نظر مواد مغذی و آنتیاکسیدانها بسیار ارزشمند هستند.»
این کارشناس توضیح میدهد: «حذف یا کاهش شدید مصرف میوهها در بلندمدت میتواند خطر ابتلا به برخی بیماریها از جمله انواع سرطانها را افزایش دهد. آنتیاکسیدانهای موجود در میوهها نقش مهمی در محافظت از سلولهای بدن در برابر آسیبهای اکسیداتیو دارند و میتوانند در پیشگیری از بیماریهای متابولیک مانند دیابت، بیماریهای قلبی عروقی و برخی سرطانها مؤثر باشند. به همین دلیل، حتی در شرایط اقتصادی دشوار نیز بهتر است مصرف میوهها تاحدامکان در برنامه غذایی روزانه حفظ شود.»
اختلال در عملکرد دستگاه گوارش و ازدسترفتن فیبر حیاتی
مستانه تابش، کارشناس تغذیه نیز با اشاره به اینکه یکی از مهمترین پیامدهای حذف میوه و سبزیها، بروز اختلالات در دستگاه گوارش است، به «اصفهان زیبا»، میگوید: «دستگاه گوارش برای داشتن عملکرد بهتر، تنظیم حرکات روده، پیشگیری از یبوست و حفظ سلامت میکروبی روده، به فیبر نیاز دارد که بخش عمده آن از طریق مصرف میوه و سبزیها تأمین میشود.»
او با بیان اینکه حذف این اقلام باعث ازدسترفتن بخش بزرگی از فیبر موردنیاز رژیم غذایی میشود، خاطرنشان میکند: «متأسفانه علاوه بر میوه و سبزیها، نانهای سبوسدار نیز نسبت به نانهای سفید گرانتر شدهاند و ازسویدیگر، استفاده گسترده از برنج که نوعی کربوهیدرات سفید محسوب میشود، باعث میشود ما دوباره بخش زیادی از فیبر موردنیاز را از دست بدهیم. همچنین با گرانشدن حبوبات و حذف آنها از سبد غذایی مردم، فشار مضاعفی بر سیستم گوارشی وارد خواهد شد.»
این کارشناس تغذیه با تأکید بر اینکه این روند قطعا منجر به افت سیستم ایمنی بدن میشود، میگوید:« با حذف میوه و سبزیها، کاهش دریافت ویتامین C و آنتیاکسیدانهای موردنیاز روزانه که از رنگهای متنوع میوهها و سبزیها تأمین میشوند، حتمی خواهد بود. این مسئله در درازمدت، ریسک التهاب و افزایش خطر ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی را بهشدت بالا میبرد.»
تابش با اشاره به جایگزینی اقلام سالم با تنقلات ناسالم، میافزاید: «وقتی میوه تازه یا خشک از سبد غذایی حذف میشوند، تنقلات ناسالم و ارزانتر جایگزین آنها میشود. برای مثال، ممکن است مادری به دلیل عدم توانایی در خرید زردآلو، بهجای آن بیسکویت بخرد که اگرچه ارزانتر است، اما کاملا ناسالم است.»
او با بیان اینکه این نوع تنقلات به دلیل نوع چربی و قند موجود در آنها، هم بر سیستم ایمنی تأثیر منفی میگذارد و هم ریسک بیماریهای قلبی عروقی و چاقی را بهویژه در کودکان افزایش میدهد، آن را یک «الگوی سوءتغذیه» توصیف کرد.»
او با بررسی سایر علائم فیزیکی ناشی از این کمبودها، میگوید: «کمبود ویتامین C میتواند باعث احساس خستگی مداوم شود. همچنین در صورت شدت یافتن این وضعیت، ممکن است شاهد کبودیهایی در پوست باشیم و زخمها نیز با سرعت کمتری التیام پیدا کنند.»
تابش با اشاره به آسیبپذیری کودکان، توضیح میدهد: «کودکان که در سنین مدرسه هستند، به دلیل این تغییرات تغذیهای، بیشتر در معرض ابتلا به عفونتها و بیماریهایی نظیر سرماخوردگی قرار میگیرند.»
او همچنین با تأکید بر نقش حیاتی پتاسیم در تنظیم فشارخون، خاطرنشان میکند: «بخش مهمی از پتاسیم موردنیاز بدن از میوه و سبزیها تأمین میشود؛ بنابراین افرادی که فشارخون بالا دارند، با کمبود پتاسیم با ریسک بیشتری روبهرو هستند و حتی افراد سالم نیز به طور غیرمستقیم در معرض خطر قرار میگیرند.»
تأثیر بر سلامت دستگاه عصبی و سلامت روان
این کارشناس تغذیه همچنین، به نقش میوه و سبزیها در سلامت سیستم عصبی اشاره میکند و با بیان اینکه بسیاری از ویتامینها، ریزمغذیها و آنتیاکسیدانها از این طریق تأمین میشوند، میافزاید: «کمبود این مواد میتواند منجر به احساس خستگی، افت خلق و حتی افسردگی شود که این موارد بسیار حائز اهمیت هستند.»
تابش در نهایت با تفکیک میان عوارض کوتاهمدت و بلندمدت، میگوید: «برخی عوارض مانند یبوست ممکن است کوتاهمدت باشند؛ بهطوری که حتی با دو هفته عدم مصرف میوه و سبزیها، فرد ممکن است بهسرعت دچار یبوست شود. اما عوارضی نظیر افت خلق، فشارخون و بیماریهای قلبی عروقی، از جمله مواردی هستند که بهمرورزمان و در طی نسلها خود را نشان میدهند.»
