به گزارش اصفهان زیبا؛ در سالهای اخیر، خانههای تاریخی بسیاری در اصفهان تبدیل به کافه و رستوران شدهاند؛ خانههایی که قدمت بالایی دارند و به دلیل معماری اصیل ایرانی و اسلامی باید از آنها حفاظت کرد. یکی از راههای مراقبت از این بناها تغییر کاربری آنها و تبدیل آن به کافه و رستوران و گالری و… است؛ موضوعی که اتفاقا با استقبال خوب گردشگران روبه رو شده است. در این میان، برخی نسبت به این موضوع نقد دارند و معتقدند تغییر کاربری باعث آسیب زدن به سازه های قدیمی می شود. امیر کرم زاده، مدیرکل میراثفرهنگی استان اصفهان در این باره به «اصفهان زیبا» میگوید: « یکی از راهکارهای موجود در وضعیت فعلی، تخصیص کاربریهای جدید به بناهای تاریخی است، بهگونهای که ضمن حفظ کالبد و ماهیت تاریخی آنچه در آن بنا رخ داده است، کاربریهای جدیدی نظیر بوتیک، گالری، سفرهخانه و غیره به آنها اختصاص یابد. با این رویکرد، مردم میتوانند با بناها آشنا شده و از زیباییهای بصری، گچبریها و کاشیکاریهای اصیل آنها لذت ببرند.»
تغییر کاربری؛ راهکار اساسی
به گفته او،راهکار دیگری برای حفاظت از بناهای تاریخی در دسترس نیست و بهترین راهکاری که قانونگذاران و دولت به آن رسیدهاند، حفاظت از بناها از طریق تغییر کاربری، با حفظ اصالت آنهاست. در صورت تخصیص کاربری جدید به یک ملک، رعایت اصالت بنا الزامی است؛ برای نمونه، کاروانسراها ماهیت اقامتی و تجاری داشتهاند و این موضوع باید در تعیین کاربری جدید آنها لحاظ شود. همچنین، نمیتوان کاربری متفاوتی را برای بنایی همچون کاخ چهلستون در نظر گرفت. در مورد مساجد نیز، متولیانی نظیر اوقاف، شهرداریها و مالکان موظفاند تا زمان تغییر کاربری، مسئولیت حفاظت از آنها را بر عهده بگیرند. اینگونه که این مسئول میگوید: «فرآیند قانونی بدین صورت است که ابتدا باید شرایط اولیه فراهم و سپس طرح اولیه به شورای فنی ارائه شود تا پس از تبادل نظر، فرآیند مرمت آغاز شده و مجوزهای لازم صادر شود. در کاشان، بناهای تاریخی بسیار چشمگیر و متعدد هستند؛ بهطوری که بیش از ۷۰ مورد از قریب به ۴۰۰ بنا مرمت شدهاند که بسیاری از آنها به عنوان خانه یا مراکز فرهنگی مورد استفاده قرار میگیرند. » کرم زاده ادامه میدهد: «در اصفهان نیز تعداد قابل توجهی از بناها در نواحی تاریخی مانند نقشجهان یا حلقه، به بوتیکهتل، کافه و رستوران تبدیل شدهاند. این رویکرد موجب میشود مالکان علاوه بر حفظ بنا، از طریق فعالیت تجاری کسب درآمد کرده و گردشگران را نیز جذب کنند؛ بهگونهای که ضریب اشغال گردشگران در این مناطق به ۱۰۰ درصد میرسد.»
مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان نیز در این باره و در گفت و گو با رسانهها با اشاره به اهمیت احیای خانههای تاریخی میگوید: «در سالهای اخیر، موضوع احیای خانههای تاریخی اصفهان بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. اکنون بر اساس اطلاعات گردآوریشده توسط سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان، ۱۲۸ خانه تاریخی احیاشده یا در حال احیا در شهر اصفهان شناسایی و بهروزرسانی شدهاند که با کاربریهایی مانند اقامتگاه سنتی، رستوران، کافه، موزه و موارد مشابه فعالیت میکنند یا در مسیر احیا قرار دارند. این اقدام در واقع نوعی پایش میدانی و تخصصی بوده است.»
به گفته او خانه تاریخی اگر رها شود بهتدریج آسیب میبیند، اما کاربریهایی مانند اقامتگاه سنتی، رستوران، کافه و موزه، در صورت رعایت ملاحظات فنی و میراثی، میتوانند به حفاظت مؤثرتر از این بناها کمک کنند. از سوی دیگر، ورود این خانهها به چرخه گردشگری، جاذبههای تازهای برای سفر به اصفهان ایجاد میکند و تجربهای نزدیکتر به فضای تاریخی و فرهنگی شهر را برای گردشگران فراهم میسازد. ایزدخواستی ناآشنایی مالکان با ضوابط میراثی، مسیرهای قانونی و شیوههای تخصصی مرمت را از چالشهای بزرگ این حوزه دانست و تصریح میکند: «این کمبود اطلاعات فنی و اداری غالبا سرمایهگذاران را با مشکل مواجه میکند. از این رو، تسهیل مسیر سرمایهگذاری از طریق ارائه مشاورههای فنی، همراهی در اخذ مجوزها و هدایت در مسیر مرمت اصولی، از اولویتهای اصلی سازمان برای مانعزدایی در این بخش است.»
