به گزارش اصفهان زیبا؛ طرح انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی از امروز، اول مهر ۱۴۰۵، وارد مرحله آزمایشی میشود. دولت این طرح را ابتدا در ۵ استان اجرا میکند و در صورت موفقیت، اجرای آن را تا پایان سال به سایر مناطق کشور گسترش میدهد.
در این طرح، سهمیه همچنان به خودرو تعلق دارد و دولت فعلاً سهمیه مستقلی برای هر فرد تعیین نمیکند. مالک یا بهرهبردار خودرو میتواند کارت بانکی خود را به سهمیه خودرو متصل کند. همچنین «سوئیچ سهمیه سوخت» اطلاعات خودرو، مالک، سهمیه و پرداخت را به یکدیگر متصل میکند.
کارت بانکی در کنار کارت سوخت
وزارت اقتصاد با همکاری وزارت ارتباطات، شرکت ملی پالایش و پخش، فراجا و بانک مرکزی، زیرساخت «سوئیچ سهمیه سوخت» را راهاندازی میکند. این سامانه اطلاعات خودرو، مالک، سهمیه و پرداخت را به هم متصل خواهد کرد.
در این سازوکار، بهرهبردار خودرو نیز میتواند کارت بانکی خود را به سهمیه متصل کند. در صورت تغییر مالکیت خودرو، سامانه اطلاعات سهمیه را برای مالک جدید بهروزرسانی میکند.
به این ترتیب، کد ملی در مرحله فعلی بیشتر نقش شناسه اتصال کارت بانکی به خودرو و سهمیه را دارد. دولت فعلاً برای هر شهروند سهمیه جداگانه بنزین تعیین نکرده است.
فراجا اطلاعات مالکیت خودرو و کد ملی را در اختیار سامانه میگذارد و بانک مرکزی نیز امکان شناسایی کد ملی مرتبط با کارت بانکی را فراهم میکند.
سهمیه بنزین چگونه به کارت بانکی منتقل میشود؟
عبدالحسین همتی، دبیر کمیسیون انرژی مجلس، درباره اجرای آزمایشی این طرح گفت ۵ استان مرحله نخست را اجرا میکنند و تا پایان مهر، سوختگیری در این مناطق باید با شیوه جدید انجام شود. پس از آن، دولت اجرای طرح را بهتدریج در سایر نقاط کشور گسترش میدهد.
بر اساس توضیحات ارائهشده، سهمیه فعلی ۶۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان از کارت سوخت مالک خودرو به کارت بانکی مالک یا بهرهبردار منتقل میشود.
بنزین با نرخ سوم، یعنی ۱۰ هزار تومان، فعلاً با کارت سوخت جایگاه قابل استفاده است. دولت در ادامه قصد دارد سهمیه این بخش را نیز مانند تجربه استان کرمان به کارت بانکی منتقل کند.
بنابراین، طرح جدید فعلاً کارت سوخت جایگاه را بهطور کامل کنار نمیگذارد. دولت در مرحله نخست، سهمیههای اصلی خودرو را به شبکه بانکی منتقل میکند.
تجربه «بنزین برای همه»
پیش از این نیز دولت یک طرح آزمایشی برای تغییر شیوه تخصیص سهمیه بنزین اجرا کرده بود. در سال ۱۴۰۰، طرح «بنزین برای همه» در جزیره کیش بهصورت آزمایشی اجرا شد.
در آن طرح، دولت به هر کد ملی، چه مالک خودرو و چه فرد فاقد خودرو، ۲۰ لیتر سهمیه ماهانه اختصاص داد. هدف طرح، توزیع یارانه بنزین میان همه شهروندان بود.
این طرح پس از چند ماه متوقف شد و درباره نتایج آن روایتهای مختلفی منتشر شد. برخی گزارشها نیز از افزایش مصرف بنزین در دوره آزمایشی خبر دادند، اما ارزیابی رسمی و جامع دولتی درباره نتایج این تجربه بهصورت عمومی منتشر نشده است.
هدف طرح جدید بنزین چیست؟
در مدل فعلی، سهمیه همچنان به خودرو وابسته است، اما دولت ابزار شناسایی و پرداخت سهمیه را به شبکه بانکی منتقل میکند. اگر سامانه جدید اطلاعات خودرو، مالک، کد ملی، کارت بانکی و میزان مصرف را یکپارچه مدیریت کند، دولت ابزار بیشتری برای مدیریت مصرف سوخت خواهد داشت.
این ساختار از نظر شیوه مصرف میتواند به مدل پلکانی تعرفه برق شباهت داشته باشد. در چنین مدلی، مصرف پایه هزینه کمتری دارد و مصرف بیشتر هزینه بالاتری ایجاد میکند.
بر همین اساس، در مدل پیشنهادی بنزین نیز افراد میتوانند بخشی از سهمیه خود را با نرخ یارانهای مصرف کنند و برای مصرف بالاتر، هزینه بیشتری بپردازند.
بر اساس آمار مطرحشده در این طرح، حدود ۸۰ درصد مردم از نرخ سوم بنزین استفاده نمیکنند. این آمار نشان میدهد بخش بزرگی از مصرفکنندگان همچنان در محدوده سهمیههای اصلی قرار دارند.
در نهایت، طرح انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی دو هدف اصلی را دنبال میکند: انتقال مدیریت سهمیه به شبکه بانکی و ایجاد زیرساختی برای کنترل دقیقتر مصرف سوخت. اجرای آزمایشی در ۵ استان نیز نخستین مرحله این برنامه به شمار میرود.
