مکان‌خاطره‌های عباس‌آباد

در محله تاریخی عباس‌آباد اماکن تاریخی و دیدنی وجود دارد که آشنایی دوباره با آن‌ها خالی از لطف نیست. برخی از مکان‌ها یادآورد خاطرات بسیاری از شهروندان است.

تاریخ انتشار: ۲۰:۱۱ - سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵
مدت زمان مطالعه: 3 دقیقه
مکان‌خاطره‌های عباس‌آباد

به گزارش اصفهان زیبا؛ در محله تاریخی عباس‌آباد اماکن تاریخی و دیدنی وجود دارد که آشنایی دوباره با آن‌ها خالی از لطف نیست. برخی از مکان‌ها یادآورد خاطرات بسیاری از شهروندان است.

بیمارستان عیسی بن مریم

دکتر دونالد کار در سال 1281 خورشیدی خانه خود را در محله جلفای اصفهان به درمانگاه تبدیل کرد و سال بعد (1282 خورشیدی) با کمک دولت و افراد محلی اقدام به ساخت یک بیمارستان نمود که در آن زمان «بیمارستان مسیحی» و امروزه به نام «بیمارستان عیسی بن مریم» شناخته می‌شود. برای این منظور، فردی به نام امین‌الشریعه، زمین بیمارستان را واقع در محله مستهلک در مجاور خیابان شمس‌آبادی و نبش خیابان عباس‌آباد برای انگلیسی‌ها خریداری کرد و از آن زمان ساخت این بیمارستان به دست آن‌ها آغاز شد که ساختمان آن شامل یک بخش مردان، یک سالن کوچک و یک آشپزخانه و رختشویخانه ساده بود. مردم اصفهان، این بیمارستان را «مریض‌خانه انگلیسی‌ها» یا «مُرسلین انگلیس» می‌نامیدند که پس از انقلاب به «بیمارستان عیسی بن مریم» تغییر نام یافت.

کتیبه کاشی‌کاری‌شده نبش بیمارستان عیسی بن مریم

در مسیر گذر از خیابان شمس‌آبادی به سمت عباس آباد، نمای بیرونی بیمارستان عیسی‌بن مریم اصفهان در تقاطع این دو خیابان توجه هر عابری را به خود جلب می‌کند. کتیبه کاشی‌کاری شده نبش بیمارستان در ابعاد حدود 30 مترمربع، اثری منحصربه‌فرد در طراحی شهری اصفهان است که با جرئت می‌توان گفت نمونه مشابهی در این سطح و اندازه در شهر ندارد. به گفته هوشنگ پوریای ولی، شهردار سابق منطقه‌یک اصفهان، این اثر بعد از تعریض خیابان شمس‌آبادی اجرا و کار شد.

طراحی این اثر توسط زنده‌یاد عیسی بهادری هنرمند و مدیر هنرستان هنرهای زیبای اصفهان انجام شده است. طبق منابع موجود، در تزیینات این نمای کاشی‌کاری‌شده که با عنوان “دوسرو” شناخته می‌شود از ترکیب نمادهای ایرانی همچون «سرو ناز» و «سرو خمره‌ای» همراه با صلیب مسیحی استفاده‌ شده است.

امضای شادروان استاد عیسی بهادری در قسمت پایین یکی از دو این سرو نازِ البته بدون درج تاریخ دیده می‌شود. در این اثر جلوه‌های پیوند هنر ایرانی‌اسلامی و مسیحیت دیده می‌شود. مسئولیت اجرای این اثر بر عهده مرحوم عزیزالله مستغاثی، هنرمند کاشی معرق بوده است. به نظر می رسد که این کاشی‌کاری بین سال‌های 1315 تا 1345 طراحی و حدود سال 1349 ساخته شده است.

کلیسای لوقا

کلیسای حضرت لوقا (Church of St. Luke) یکی از معدود و مهم‌ترین کلیساهای پروتستان (انگلیكان / اسقف‌نشین) در بخش مرکزی شهر اصفهان است که با بافت ارمنی و تاریخی جلفا تفاوت موقعیتی و مذهبی دارد. این کلیسا در محله عباس‌آباد، نرسیده به چهارراه شمس‌آبادی دیوار‌به‌دیوار ضلع غربی بیمارستان عیسی‌بن‌مریم قرار دارد. برخلاف بیشتر کلیساهای تاریخی اصفهان که در محله جلفای نو هستند، کلیسای لوقا در شمال زاینده‌رود و در قلب محله عباس‌آباد بنا شده است.

در اواخر دوره قاجار، «انجمن میسیونرهای کلیسایی» انگلستان، فعالیت‌های خود را در ایران از سال ۱۸۶۹میلادی با ورود کشیش رابرت بروس به اصفهان آغاز کرد. این فعالیت‌ها تلفیقی از امور مذهبی، پزشکی و آموزشی بود. پنج سال پس از ساخت بیمارستان، کلیسای مجاور آن با نام «سنت لوک» (حضرت لوقا؛ که در سنت مسیحی نماد طبابت و پزشک بود) تکمیل و در سال ۱۲۸۸ شمسی/ ۱۹۰۹ میلادی رسما تقدیس شد. ورودی کلیسا دارای یک سردر آجری تاریخی با المان‌های معماری متأخر ایرانی است. محوطه آن در پیوند نزدیک با بیمارستان تاریخی عیسی‌بن‌مریم قرار دارد.

گرمابه «زیبا»

گرمابه زیبا با نام قدیمی زرگرباشی در خیابان اردیبهشت جنوبی و پایین‌تر از مسجد زرگرباشی (محمدیه) قرار دارد. ظاهر این حمام هنوز به شکل سابق است و کاشی‌ها و دیوارها و حتی میز پذیرش شکل گذشته خود را حفظ کرده است. به گفته یکی از اهالی محل که روبه‌روی حمام زیبا خشک‌شویی دارد، این حمام حدود 60سال پیش توسط فردی به نام آقای اسدالهی ساخته شده و سال‌هاست «حسن‌آقا» متصدی اینجاست.

حمام زیبا نمره‌ای است و فضایی عمومی نیز دارد که این نشان می‌دهد قدمت آن به زمان متأخر برمی‌گردد. چندسالی است که حمام دیگر مثل سابق مراجعه‌کننده ندارد؛ از این رو گویا قرار است به زودی تخریب و تبدیل به مجتمع شود.

موزه‌ ملی هنرهای اصفهان

این موزه هم‌زمان با چهل‌وسومین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی به همت مؤسسه فرهنگی موزه‌های بنیاد مستضعفان، در بنایی تاریخی متعلق به اواخر دوره‌ قاجاریه افتتاح شد.

این مرکز که جلوه‌گاهی از هنرهای مردم اصفهان از هزاره‌های پیش از تاریخ تا عصر حاضر است، بیش از ۳۰۰ اثر تاریخی را در معرض دید علاقه‌مندان قرار می‌دهد. موزه ملی هنرهای اصفهان از دو طبقه و شش گذر تشکیل شده و هر گذر مجموعه‌ای ارزشمند از آثار هنرمندان و مکتب‌های هنری اصفهان را به نمایش می‌گذارد.

هنرستان هنرهای زیبا

در آغاز سال تحصیلی ۱۳۱۵ هنرستانی به نام «هنرستان دولتی» که تابع وزارت پیشه و هنر بود هم‌زمان با تهران، شیراز و مشهد در رشته های فلزکاری و درودگری در اصفهان تأسیس شد. سال ۱۳۱۶ اداره کل پیشه و هنر در استان اصفهان تشکیل و این هنرستان تابع آن شد. در همان سال رئیس این اداره جهت رونق‌بخشیدن به هنر دستور داد طرحی برای تأسیس هنرستان هنرهای زیبا تهیه شود و عیسی بهادری مسئولیت طرح و تصویب آن را پذیرفت. فرماندار وقت اصفهان ۲۴هزار متر زمین در حاشیه شمال زاینده‌رود، واقع در شمال خیابان شهید مطهری کنونی از قرار متری هشت ریال خریداری کرد و به احداث هنرستان اختصاص داد که با نظارت مهندسان آلمانی ساخت این بنا انجام شد؛ اما چون در این طرح کارگاه به تعداد کافی پیش‌بینی نشده بود، در ضلع غربی هنرستان چند کارگاه هنری دیگر در مدت چهار ماه احداث شد.