باوجود همه مسائل، اما شهرداری اصفهان با حمایتهای شورای شهر در چند سال گذشته، توانسته است بخشی از ناوگان اتوبوسرانی خود را با چنگ و دندان، بازسازی و نوسازی کند. فضای مجازی، بهرهبرداری از 80 دستگاه اتوبوس تازهنفس در هفته گذشته را به اماواگر کشاند. عضو شورای شهر هم در نطق این هفته خود در همین زمینه پرسشهایی را مطرح کرد که پاسخ نماینده شهردار را در پی داشت.
چرخی که سخت میچرخد
حملونقل بزرگترین چالش زیرساختی در کلانشهرها محسوب میشود که هزینه سرمایهگذاری آن بالاست و در رقابت شهرها در عرصه اقتصاد جهانی یک عامل کلیدی محسوب میشود.بخش درشتی از بودجههای سالانه کلانشهر اصفهان را حوزه حملونقل میبلعد؛ بااینوجود این چاه بیسروته پر نمیشود و هنوز هم بخشی از اتوبوسهای شهر سخت نفس میکشند.مدیریت شهر برای حلوفصل تعداد کم و فرسودگی ناوگان اتوبوسرانی به دنبال راه نجات و فروش اوراق مشارکت بودند که حوادث آبان سال گذشته، بخشی از همین ناوگان را زخمی کرد. پارسال ۳۱ دستگاه اتوبوس کاملا از بین رفت که ۱۷ دستگاه مربوط به شهرداری و ۱۴ دستگاه دیگر مربوط به بخش خصوصی بود. ۷۰ دستگاه اتوبوس نیز آسیب دید و ۱۰۰ دستگاه اتوبوس از ناوگان حملونقل شهر خارج شد. حالا مدیریت شهر مانده و بودجهای که سخت وصول میشود و اتوبوسهایی که چرخشان لنگ میزند. نوروزی، شهردار اصفهان، در همان روزهای نخست پس از حادثه آبان به تالار شورا آمد تا از خسارتهای آن بگوید و در میان سخنانش همین جمله کافی بود تا نگرانیها را اضافه کند: «پول هست؛ ولی اتوبوسی برای خرید نیست.»حالا پس از گذشت 10 ماه از آن حادثه 100 اتوبوس تازهنفس به خیابانهای شهر تزریقشده و مابقی هم در راه است؛ اما این حضور بدون حاشیه هم نبود.
داستان 80 اتوبوس نو
رضا امینی، عضو کمیسیون اقتصادی و رئیس سابق شورای شهر، در نطق این هفته خود از قراردادهایی گفت که در دوره قبل مدیریت شهری برای خرید اتوبوس منعقدشده، ولی در دوره فعلی، لغو و با انعقاد قراردادهای جدید همان اتوبوسها، اما با قیمتهایی گزافتر خریداری شدهاند. او میگوید: «اینجانب بر خود فرض میدانم برای تنویر افکار عمومی به ناگفتههای دو قرارداد خرید اتوبوس به ظرفیت 110 و 350 دستگاه اشاره کنم. در سال 1394 شهرداری اصفهان مراحل فنی و اداری عقد دو قرارداد خرید اتوبوس از شرکت عقابافشان برای خرید 110 دستگاه اتوبوس 15متری که بعدا به 137 دستگاه افزایش یافت و قرارداد دیگری به ظرفیت 350 دستگاه 12متری را انجام داد. حدود 90 دستگاه از قرارداد اول در چند مرحله برای راهاندازی خطوط تندروی خیابانهای جی و باهنر و تعداد 40 دستگاه هم در اوایل شهرداری پنجم به ناوگان اضافه شد. بهرغم وجود قرارداد رسمی و تعهدات فروشنده، قرارداد خرید 350 دستگاه اتوبوس به قیمت هر دستگاه 450 میلیون تومان که طی اصلاحیهای بر اساس تغییرات فنی به مبلغ هر دستگاه 485 میلیون تومان افزایش یافت، لغو شد.»او سپس پرسشهایی را طرح و از رئیس شورای شهر درخواست میکند که طبق قانون این موارد به شهردار اصفهان منتقل و پاسخهای او دریافت و اعلام شود. امینی میگوید:«علت لغو قرارداد دوم بهرغم قطعی بودن آن چیست؟ با توجه به آشکار بودن نیاز شهر به اتوبوسهای خریداریشده، دلیل عدم پرداخت پیشپرداخت قرارداد در موعد مقرر چه بوده است؟ با توجه به نقد و غیر نقد بودن وجه خرید اتوبوس، دلیل لغو قرارداد توسط شهرداری چهبوده؟»او درنهایت درباره 225 میلیاردی که برای خرید اتوبوسهای جدیدهزینه شده است، میگوید: «بر اساس اطلاعات موجود، قیمت اتوبوسها تا تیرماه 1398 هم کمتر از 700 میلیون تومان برای هر دستگاه تعیین شده بود؛ بنابراین با 225 میلیارد تومان بیش از 300 دستگاه اتوبوس قابلخرید بود که با تعلل شهرداری اصفهان فرصت از دست رفت. از سوی دیگر، در جلسات فنی اتوبوسرانی، مدل اتوبوسهای جدید سال 96 یا 97 ذکرشده و اتوبوسهای خریداریشده، همان اتوبوسهای قرارداد مذکور است.»
از توافقنامه تا قرارداد
مرتضی طهرانی، معاون مالی و اقتصادی شهرداری اصفهان، که نماینده شهردار در جلسات علنی شوراست در پاسخ به نطق این عضو شورا اعلام میکند که «قراردادی نبود که لغو شود، بلکه توافقنامهای بود که به علت نپرداختن پیشپرداختها طرف مقابل آن را فسخ کرد.» او میگوید: «در مدیریت قبلی برای خرید اتوبوس دو موافقتنامه با شرکت عقابافشان با فاصله بسیار کم منعقد شده بود: اولی، برای خرید 110 دستگاه اتوبوس که بعد به 137 دستگاه افزایش یافت و دومی هم، برای خرید 350 دستگاه اتوبوس بود.» طهرانی تأکید میکند که «قرارداد با موافقتنامه فرق دارد و در پاسخ به پرسشهایی که در فضای مجازی اعلام میکنند شهرداری چرا قرارداد را اجرا نکرده است، باید بگویم چون قراردادی در کار نبوده که لغو شود.» او درباره دلیل فسخ موافقتنامه خرید اتوبوس میگوید: «قرارداد وقتی جاری میشود که پیشپرداخت انجام شده باشد. وقتی قراردادی پیشپرداخت ندارد، در مهلت قانونی طرف قرارداد آن را فسخ میکند که حق قانونی هم داشته است. ما نمیتوانیم بهصورت یکطرفه قرارداد را بدون پرداخت پول ادامه دهیم.» به گفته طهرانی، قرارداد خرید 110 دستگاه اتوبوس که به 137 دستگاه افزایش یافت بهصورت 50 درصد نقد و 50 درصد غیر نقد، منعقدشده بود که وجوه نقد و غیر نقد آن بهصورت کامل توسط مدیریت شهری فعلی پرداخت و اتوبوسهای آن به خطوط شهر تزریق شد؛ اما برای مورد دوم قراردادی در کار نبوده و پیشپرداخت آنهم انجام نشده بود که طرف مقابل آن را فسخ کرد.»
اهمیت یک چهارچرخ
صحبت درباره اتوبوسهای شهری، حساسیتهای اجتماعی و اقتصادی خاص خود را دارد؛ چراکه نمیتوان اهمیت آن را در گردشگری، حملونقل و اقتصاد شهری و محیطزیست نادیده گرفت. کیفیت ناوگان اتوبوسرانی نقش زیادی در میزان آلودگی هوای شهر دارد و این مهم باید موردتوجه مدیران شهری قرار گیرد. به همین دلیل علاوه بر نوسازی، باید اتوبوسهای فرسوده هم از چرخه تردد در خیابانهای شهر خارج شوند.اگر اتوبوسهای جدید در تمام خطوط اتوبوسرانی به کار گرفته شوند و رضایت شهروندان حاصل شود، تردد تعداد خودروهای تکسرنشین هم در خیابانهای شهر کاهش مییابد.بخشی از بودجه نوسازی اتوبوسها با استناد به قانون توسعه حملونقل عمومی و مدیریت مصرف سوخت باید توسط دولت پرداخت شود؛ اما در سالهای اخیر به دلیل شرایط اقتصادی این کمکها نشده و بار سنگین نوسازی بهطور کامل بر دوش شهرداری افتاده است؛ بااینوجود در سه سال گذشته 250 دستگاه اتوبوس خریداری و بازسازیشده و 700 دستگاه هم امسال و سال آینده نوسازی میشود. شهروندان در پایان سال چهارم خدمت این تیم مدیریت شهری میتوانند از 950 دستگاه اتوبوس نو و بازسازی شده استفادهکنند.
