ناشنوایان اصفهانی شنیده نمی‌شوند

مشکلات امیرحسین و افرادی مانند آن، البته فقط به همین موارد ختم نمی‌شود، بلکه آن‌ها گلایه‌های دیگری هم در دوران کرونا دارند؛ مثلا اینکه «بیشتر برنامه‌هایی که از صداوسیما درباره کرونا و آموزش پروتکل‌های بهداشتی پخش می‌شود، برای ناشنوایان قابل‌استفاده نیست؛ چون من و باقی ناشنوایان برای درک این مفهوم و فراگرفتنش نیاز به بیان آن‌ها به زبان اشاره داریم.» در صداوسیما اما خبری از این موضوع و توجه به نیازهای ناشنوایان در دوران کرونا نبود. به خاطر همین، این وظیفه به دوش خانواده‌ها افتاده بود. مادر نازنین که همین یک ماه پیش، جشن تولد 10سالگی دخترش را برپا کرده، می‌گوید: «اوایل شیوع بیماری ویروس کرونا هیچ شناختی از آن نداشتیم و نمی‌دانستیم چگونه باید به نازنین یاد بدهیم که از خود در برابر ویروس محافظت کند. کمی که گذشت، تلویزیون آموزش‌ها و هشدارهای خود را شروع کرد، اما مشکل کار این بود که بیشتر این برنامه‌ها برای آدم‌های معمولی بود و برنامه‌ای برای افراد دارای معلولیت در نظر گرفته نشده بود. مجبور بودیم خودمان، مباحث مربوط به خودمراقبتی را مشاهده و سپس با زبان اشاره به نازنین منتقل کنیم. این کار زمان زیادی را می‌گرفت.»

ناشنوایان؛ غایبان سامانه شاد

آموزش‌های مجازی آموزش‌وپرورش هم ناشنوایان را نادیده گرفته بودند. محسن 16ساله می‌گوید: «هفته‌ای دوبار به مدرسه می‌رفتم و معلم به ما مباحث درسی را آموزش می‌داد. اما دو روز حضور در مدرس کفاف درس‌هایمان را نمی‌داد و ما را با مشکل روبه‌رو می‌کرد. از طرف دیگر از آموزش‌های مجازی هم نمی‌توانستیم استفاده کنیم؛ چون معمولا به‌صورت آنلاین برگزار می‌شد یا اینکه فایل‌های صوتی و تصویری در گروه کلاس بارگذاری می‌شد که امکان استفاده از آن را نداشتیم.» جواد حسینی، رئیس سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی کشور نیز این موضوع را قبول دارد؛ آنجا که به رسانه‌ها می‌گوید: «از میان دانش‌آموزان استثنایی گروه ناشنوایان نتوانستند از این آموزش‌ها بهره ببرند، زیرا برنامه‌های آموزشی مترجم نداشت. به رئیس سازمان و صداوسیما نامه زدیم، با رابط خود در سازمان مکاتبه و چندباری هم با مدیران شبکه‌های مختلف سیما صحبت کردیم، اما آن‌ها مشکلات فنی را مانعی برای حضور مترجم و رابط شنوایی در شبکه می‌دانند. با وجود اینکه ما اطلاع دادیم که مترجمان حتی به صورت رایگان هم حاضرند به آموزش بپردازند، اما مسئولان سازمان معتقدند فعلا حضور رابط عملی نمی‌شود.» شبکه شاد هم که برای آموزش دانش‌آموزان و ارائه متون درسی از سوی معلم‌ها راه‌اندازی شده بود، نیز آن‌طور که بایدوشاید به کار ناشنوایان نیامد. مدیرعامل انجمن ملی زبان اشاره ایران به «ایمنا» دراین‌باره گفته است: «این شبکه به علت شرایط خاصی که دارد باید در آن از برخی علائم استفاده شود و هم‌زمان با آموزش معلم، زبان اشاره هم مورداستفاده قرار گیرد که معلم‌های عمومی ما این اشاره‌ها را نمی‌دانند. برای رفع این مشکل آموزش خاص ناشنوایان هم‌زمان با تدریس به روش زبان اشاره از سوی سازمان استثنایی برنامه‌ریزی‌شده و آموزش دروسی در قالب فایل ویدئویی انجام و در شبکه شاد بارگذاری می‌شود، برخی می‌گویند ارائه دروس، زیرنویس و برخی می‌گویند مترجم اشاره داشته باشد و فردی کنار تصویر قرار گیرد. برای بچه‌های تلفیقی که در مدارس پذیرا درس می‌خوانند و در محیط عادی آموزش می‌بینند آموزش محتوا مبتنی بر لب‌خوانی استفاده و از معلم خواسته می‌شود که آرام تر و واضح‌تر صحبت کند تا آموزش گام‌به‌گام انجام شود.» این موضوع را علی همت محمود‌نژاد که مدیرعامل انجمن دفاع از حقوق معلولان ایران است نیز در گفت‌وگو با «ایسنا» تأیید می‌کند؛ آنجاکه می‌گوید: «برنامه شاد نمی‌تواند برای دانش آموزان نابینا و ناشنوا برنامه کاملی باشد و تمام نیازهای این دانش‌آموزان را برطرف کند. برنامه شاد روی موبایل‌های اندروید نصب و اجرا می‌شود و همه ما می‌دانیم که ناشنوایان باید برای دریافت آموزش‌های معلمان لب‌خوانی کنند. این در حالی است که ناشنوایان هیچ‌گاه نمی‌توانند از روی صفحه موبایل لب‌خوانی کنند. آموزش‌وپرورش هیچ‌گونه تعاملی با ما به‌عنوان فعالان مدنی حوزه معلولان در خصوص طراحی برنامه شاد نداشته و حتی در این خصوص نظرخواهی هم نکرده است. حال‌آنکه این برنامه باید به‌گونه‌ای باشد که به نیازهای همه دانش‌آموزان پاسخ دهد.»

آموزش مجازی غیرممکن است

این‌ها تنها بخشی از مشکلاتی است که ناشنوایان در نه ماهی که از شیوع کرونا در کشور می‌گذرد، با آن مواجه شده‌اند. پژمان پورشبانان، معاون توان‌بخشی بهزیستی استان دراین‌باره به «اصفهان زیبا» می‌گوید: «ازآنجاکه بسیاری از مردم با زبان اشاره آشنایی ندارند، ناشنوایان به‌ویژه در زمان کرونا برای انجام برخی از کارهای خود با مشکل روبه‌رو شده‌اند؛ برای مثال، آن‌ها هنگام مراجعه به اداره‌ها و مراکز مختلف نمی‌توانند منظورشان را به دیگران منتقل کنند؛ به‌ویژه اکنون که باید ماسک هم بزنند. این موضوع ارتباطات آن‌ها را محدود کرده است.» او ادامه می‌دهد: «همچنین کرونا به کسب‌وکار ناشنوایان هم لطمه وارد کرده است و از سوی دیگر مراکز روزانه نیز در ابتدای شیوع این ویروس تعطیل شد و فعالیت‌های ناشنوایان را متوقف کرد. پس از بازگشایی این مراکز، یعنی در تیرماه، آموزش‌ها بیشتر به‌صورت مجازی برگزار می‌شد؛ درحالی‌که بخشی از این آموزش‌ها را نمی‌توان مجازی به این افراد منتقل کرد.»