اینگونه که خبرگزاری «ایسنا» از قول یک پزشک عنوان کرده: «متأسفانه باوجوداینکه برخی کارگران با علائم کامل ابتلا به کرونا مراجعه میکنند، اما با اصرار بسیار گواهی سلامت خود را دریافت میکنند و در روز نمونههایی از این موارد به فراوانی دیده میشود. افرادی که اصرار به دریافت گواهی سلامت برای بازگشت به کار دارند، از ترس بیکاری و اینکه در مدت ۱۴ روز بدون بیمه و حقوق بمانند، قصد بازگشت به کار دارند و بهنوعی از سوی کارفرمای خود تحتفشار قرار گرفتهاند.»
آرش احمدی، رئیس کانون انجمنهای صنفی کارگران استان اصفهان و عضو هیئت مدیره کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران کشور در گفتوگو با «اصفهان زیبا» از مشکلات جامعه کارگری استان در روزهای کرونایی و بیم آنها از بیکار شدن میگوید.
از زمان شیوع کرونا تاکنون، تعداد زیادی از کارگران به بهانه تعدیل نیرو و تعطیلی یا مشکلات اقتصادی واحدهای صنعتی و مراکز تولیدی از کار بیکار شدهاند و کرونا بهطور مستقیم یا غیرمستقیم معیشت و زندگی آنها را نشانه گرفت. از همین رو اخیرا برخی از پزشکان مدعی هستند که کارگران مبتلا به کرونا از ترس بیکار شدن، سعی به کتمان ابتلای خود به بیماری کووید 19 میکنند و سعی بر اخذ گواهی سلامت از آنها دارند. آیا این موضوع صحت دارد؟
با توجه به اینکه بیماری کووید 19 از بهمن سال گذشته در کشور شیوع پیدا کرد، آرامآرام دستورالعملها و پروتکلهای بهداشتی مشخصی دراینباره به کارفرمایان و کارگران ابلاغ شد؛ درحالیکه این مسئله تا اواخر اسفند چندان جدی گرفته نشد. در اواخر فروردین بسیاری از مراکز تولیدی و صنعتی تعطیل و فعالیتشان ممنوع شد و اما بعدازآن، جامعه کارگری نیز با فرازونشیبهای زیادی روبهرو شد. برای مثال، برخی از کارفرمایان محیطهای کاری را به اقلام و وسایل بهداشتی تجهیز میکردند و آنها را در اختیار کارگران قرار میدادند یا قبل از ورود آنها به مراکز تبسنجی انجام و کارگران با ماسک وارد محل کارشان میشدند، درحالیکه برخی دیگر از کارفرمایان از این کار سرپیچی میکردند. درواقع کارفرمایان نمیدانستند که چگونه باید با این موضوع کنار بیایند. این مشکل در کارگاهها و واحدهای بزرگ کمتر خودش را نشان میداد، ولی در مراکز کوچک که معمولا در زمانهای عادی نیز بهداشت محیط و قوانین مربوط به ایمنی و خودمراقبتی را رعایت نمیکردند، در دوران کرونا چند برابر شد.
بر اساس تصمیم ستاد ملی مقابله با کرونا کارفرمایان موظف به تأمین اقلام بهداشتی و حفظ ایمنی محیطهای کاری در دوران کرونا هستند و دولت نیز از آنها حمایت خواهد کرد. آیا کارفرمایان در این دوره نهماهه، امکانات بهداشتی لازم را در اختیار کارگران قرار دادهاند؟
خیر. متأسفانه برخی از کارفرمایان از پس هزینه تهیه اقلام بهداشتی برای کارگران برنمیآیند و دولت نیز یارانه یا کمکهزینهای برای آنها بهمنظور کنترل بیماری کووید 19 در مراکز صنعتی و واحدهای تولیدی در نظر نگرفته است؛ درحالیکه بنا به دستور ستاد ملی مقابله با کرونا قرار بر این شد هزینههایی از صندوق ذخیره ارزی به این منظور در اختیار کارفرمایان برای پیشگیری از ابتلا به کرونا قرار گیرد. اکنون، اما مرحله پیشگیری طی شده و به فاز درمان رسیدهایم و متأسفانه هزینههای سنگینی را متحمل شدهایم؛ صرفا به این دلیل که جلوگیری از ابتلا در اولویت قرار نگرفت. از سوی دیگر کارگری که به کووید 19 مبتلا میشود، حقوق و مزایای ایام بیماری را دریافت نمیکند و مرخصی او نیز استعلاجی به شمار نمیآید؛ کما اینکه اصلا برخی از کارگرانی که در کارگاههای کوچک مشغول به کار هستند، بیمه نیستند.
مدیرکل روابط کار و جبران خدمت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در گفتوگو با رسانهها گفته است «کارگران مبتلا به کرونا میتوانند از مرخصی استعلاجی استفاده کنند و همچنین آنها مشمول دریافت غرامت دستمزد ایام بیماری میشوند». آیا کارفرمایان این قانون را تاکنون اجرا کردهاند و به آن پایبند بودهاند؟
دستورالعملی بهصورت همگون و هماهنگ در این رابطه ابلاغ نشده است؛ درواقع هنوز مشخص نیست که متولی این موضوع چه نهاد یا ساختاری است؛ مثلا تأمین اجتماعی یا معاونت بهداشت وزارت بهداشت یا بازپرسی اداره کار و… باید پیگیر این موضوع باشند. این دستورالعملها و آییننامهها فقط روی کاغذ نوشته شدهاند ولی در عمل هیچ اتفاق خاصی نمیافتد.
آیا آماری از کارگرانی که به دلیل ابتلای به کرونا و حضور نیافتن در محیط کار اخراج شدهاند، موجود است؟
در حال حاضر آمار دقیقی از تعداد این کارگران نداریم، اما آمارهای اعلام شده تا اردیبهشتماه نشان میدهند که تا آن زمان، حدود 80 هزار کارگر برای استفاده از بیمه بیکاری ثبتنام کردهاند؛ کارگرانی که به دلیل کرونا تعدیل یا واحد تولیدی و مرکز صنعتی که در آن کار میکردهاند، تعطیل شده است.
پس نمیتوان آمار کارگران مبتلا به کرونا و آنهایی که به خاطر شیوع کرونا از کار بیکار شدهاند را از هم تفکیک کرد؟
خیر. ممکن است این کارگران دو گروه باشند، ولی آنطور که گفته میشود، بیشترین این بیکاریها به دلیل تعطیلی مشاغل بوده است؛ مشاغلی که وابسته به صنعت گردشگری و مواد غذایی و رستورانها بودهاند و در این ایام ازپاافتادهاند. تفکیک کارگران بیکار به دلیل ابتلا به کرونا یا شیوع بیماری نیاز به بررسی دارد، اما تجربه نشان میدهد اخراج به دلیل بیماری اتفاق جدیدی نیست. البته در این میان، کارفرمایانی هم هستند که توجه ویژهای در این ایام به کارگران خود داشتهاند و هزینههای درمان یا تأمین اقلام بهداشتی آنها را تقبل کردهاند تا کارگران برای تأمین مایحتاجشان با مشکلی روبهرو نشوند و بتوانند در برابر ویروس کرونا از خود حفاظت کنند.
کارگران به دلیل مشکلات مالی و اقتصادی و همچنین عدم امکان تأمین اقلام و لوازم بهداشتی و همچنین کار در محیطهای شلوغ و کوچک نسبت به بقیه در خطر بیشتری قرار دارند. آیا قوانین و پروتکلهایی برای تأمین ایمنی و آموزش خودمراقبتی آنها در محیط کار وجود دارد؟
بله. در قانون کار، فصلی برای حفاظت ایمنی و بهداشت محیط کار تدوین شده است و کارفرما را موظف کرده تا وسایل و تشریفات حفاظت ایمنی، متناسب با شغل کارگر در اختیار او قرار دهد و بر حسن استفاده از آن و همچنین رعایت دستورالعملهای ایمنی نظارت کافی داشته باشد. این موضوع نص صریح قانون است. همچنین در واحدهای تولیدی و صنعتی هم افسران حفاظت ایمنی و بهداشت محیط حضور دارند و بر اساس الزامات قانون کار باید هر واحد صنعتی دارای واحد طب کار و حفاظت و ایمنی بهداشت محیط کار باشد که ایمنی و سلامت کارگران را کنترل کند. حالا و با شیوع کرونا این وظایف افزایش یافته است و واحدهای بهداشتی باید با دقت به کنترل ویروس کرونا بپردازند؛ چراکه ابتلای هر کارگر به این بیماری باعث تحمیل هزینههای گزاف به کارفرما و همچنین به تأخیر انداختن فعالیتهای تولیدی میشود.
