مشکلات پرستاران باعث شد تا سه ماه پیش، محمد میرزابیگی، رئیسکل سازمان نظام پرستاری دستبهقلم شود و در نامهای سرگشاده خطاب به رئیسجمهور خواهان توجه و رسیدگـی به دغدغهها و دلمشغولیهای آنها شود. در بخشی از این نامه اینگونه آمده است: «از تعداد ۲۵۰ هزار خانواده بزرگ پرستاری کشور اعم از شاغلان، دانشجویان، بازنشستگان و… تعداد بالغ بر ۱۱۰ هزار نفر برای ۱۴۰ هزار تخت بیمارستانی فعال بوده و فقط در بالین و بیمارستانها کار میکنند، یعنی به ازای هر تخت بیمارستانی در بالین فقط هشتدهم نیروی پرستار در ۲۴ ساعت داریم و این یعنی درهمتنیدگی همزمان دو بحران کمبود نیروی پرستاری و کرونا. از تعداد ۱۱۰ هزار نفر ذکرشده حدود ۶۵ تا ۶۸ هزار پرستار مستقیما طی این چهار ماه، صرفا به بیماران کرونایی خدمت کردهاند و این رقم با تسری کرونا به سایر استانها، کماکان در حال افزایش روزانه است. از این تعداد ۶۵ تا ۶۸ هزار نفر، بالغ بر ۵۰درصد آنها یعنی حداقل ۳۲هزار پرستار مدتزمانی بین حداقل دو هفته و حداکثر دو ماه بهصورت مداوم در بخشهای کرونایی بیمارستانها یا در مجاور بخش کرونا بهطور شبانهروز در ارتباط مستقیم با بیماران کرونایی بوده و از دیدار با خانوادههای خود اعم از همسر، فرزند، پدر و مادر و… محروم بودهاند و از نزدیکترین فاصله فیزیکی و کاری با بیماران کرونایی حشرونشر داشتهاند و به آنها خدمت کردهاند؛ این درحالی است که معاون اول رئیسجمهور و وزیر بهداشت در همایشهای چندهزارنفره و از تریبونهای ملی و عمومی قول تحقق معوقات و مطالباتی را همچون استخدام پرستاران، ساماندهی نظام پرداخت در کوتاهمدت و میانمدت و صفرکردن معوقات کارانهها و اضافهکارها را دادند، لیکن هنوز در این زمینهها اتفاق خاصی نیفتاده است. برخی از افزایشحقوقها ناشی از فصل دهم قانون مدیریت خدمات کشوری است که بر اساس بخشنامه شماره ۶۹۶۴۸۸ مورخ ۳۰ بهمن ۹۸ انجام گرفت که مربوط به همه کارکنان تمام دستگاههای اجرایی است و فقط مختص پرستاران نیست، ادامه پرداخت این افزایش نیز منوط به تأمین اعتبار و کاهش هزینههای دستگاهها از محل داراییهای مربوطه است. متأسفانه هنوز تعداد زیادی از دانشگاههای علوم پزشکی اضافه کار و کارانه پرستاران را از هم جدا نکردهاند. این موضوع باعث عدم شفافیت در پرداختها شده است و حقوق بسیاری از پرستاران از بین میرود. بهرغم تخصیص منابع قابلتوجهی از صندوق ذخیره ملی برای جبران خسارات ناشی از کرونا، پرداختهایی (مثلا با عنوان حق کرونا) چون ۱۸هزار تومان، ۲۸هزار تومان و ۱۵۰-۱۰۰ هزار تومان و … مشاهده شده که خود باعث وهن جامعه پرستاری است. البته بهتازگی نیز جدولی به بیمارستانها ابلاغ شده که ارزش هر ساعت کار پرستاران در بخش کرونا را معادل ساعت کار یک دانشجوی اینترن پزشکی دیدهاند. در صورتی که کار پرستار کجا و دانشجوی پزشکی عمومی کجا؟ این در حالی است که در بسیاری از کشورهای مشابه ما در موضوع کرونا ۲ تا ۴ هزار دلار در ماه هدیه پرداخت شده است.»
مشکلی که ادامه دارد
بااینحال، این موضوع تاکنون راه به جایی نبرده و مشکل این صنف، همچنان پابرجاست؛ بهویژه در روزهایی که بیمارستانها مملو از جمعیت بیماران مبتلا به کووید 19 است و نفس پرستاران و دیگر کادر درمانی را گرفته و باعث فشردهشدن شیفتها و حجم کاری آنها شده است و دوباره صدای اعتراضهای آنها را بلند کرده؛ صدایی که از لابهلای راهروهای پرپیچوخم مجلس عبور کرده و ظاهرا به گوش بهارستاننشینها نیز رسیده است! پروین صالحی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، در گفتوگو با «اصفهان زیبا» در رابطه با پیگیری معوقات پرستاران میگوید: «اعضای کمیسیون بهداشت در جلسات مکرر به وزارت بهداشت تأکید کردهاند که باید معوقات پرستاران را پرداخت کنند و پیگیر آن باشند.»
فروردین ماه گذشته، اما رئیسجمهور با اعلام هزینههای سنگین کرونا و اینکه دولت نمیتواند از محل منابع بودجهای از پس آن برآید، خواستار برداشت یک میلیارد یورو از صندوق توسعه ملی برای اختصاص به وزارت بهداشت و البته بخشی از آن برای بیمه بیکاری شد. این خواسته با موافقت رهبر معظم انقلاب محقق شد و پساز آن در اردیبهشتماه، اولین مرحله از تبدیل یورو به ریال انجام و از سوی بانک مرکزی به خزانه واریز شد. همان زمان بود که نوبخت، رئیس سازمان برنامهوبودجه، اعلام کرد طی جلساتی که با وزارت بهداشت داشتهاند قرار بر این شده تا ۴۲۰۰ میلیارد تومان به ۱۵ برنامه وزارت بهداشت و درمان اختصاص پیدا کند. حالا و در شرایطی که شش ماه از این موضوع میگذرد، گزارشهای اخیر سازمان برنامهوبودجه نشان میدهد، همچنان رقم پرداختی از منابع صندوق توسعه ملی حدود ۵,۶ هزار میلیارد تومان بوده که تفاوت چندانی با رقم اردیبهشتماه نداشته است. به گزارش «همشهری آنلاین» و بنا به گفته وزیر بهداشت، در ۷ ماه گذشته از یک میلیارد دلار تخصیصی کمتر از ۳۰ درصد آن را دریافت کردهاند. اینگونه که نمکی میگوید: «انگلیس در بخش سلامت در این مدت بیش از ۲۲ میلیارد دلار هزینه کرده و علاوه بر دریافت پاداش قابلتوجه از سوی پزشکان و پرستاران و کادر بهداشتی این کشور در پایان ماه مطالبهای ندارند باید یادآور شد حدود پنج ماه پیش که مجوز برداشت یک میلیارد یورویی از صندوق توسعه ملی صادر شد، قیمت یورو در سامانه نیما حدود ۱۵ هزار تومان بود و اگر دولت در همان زمان معادل ریالی را به طول کامل از بانک مرکزی دریافت میکرد حدود ۱۵هزار میلیارد تومان باید به خزانه واریز و در اختیار وزارت بهداشت و بخشی برای بیمه بیکاری صرف میشد، اما فقط ۵,۶ هزار میلیارد تومان تاکنون پرداخت شده که بخشی از آن نیز به بیمه بیکاری اختصاص دارد و در اختیار وزارت بهداشت نیست. اما اکنون قیمت یورو در سامانه نیما به حدود ۲۵ هزار تومان رسیده که اگر تاکنون فقط ۳۰درصد یک میلیارد یورو به ریال تبدیل شده باشد برای باقی آن یعنی احتمالا حدود ۷۰۰ هزار یوروی دیگر باید نزدیک به ۱۷ هزار میلیارد تومان دیگر به ریال تبدیل و به خزانه واریز شده و عمدتا در اختیار وزارت بهداشت قرار گیرد. این در شرایطی است که این اتفاق نیفتاده و بعد از مدتها درخواست وزارت بهداشت و کادر درمان برای پرداخت معوقات و فوقالعادههای ویژه این بخش هنوز سازمان برنامهوبودجه و سایر دستگاههای مربوطه نتوانستهاند پاسخگویی کاملی در این رابطه داشته باشند.»
جذب بودجه؛ مشکلگشای پرستاران
نمایندگان مجلس، اما چشمانتظار تخصیص مابقی این بودجه هستند تا شاید بهواسـطه آن، معوقات بهتأخیرافتاده پرستاران پرداخت و باری از روی دوش آنها برداشته شود. صالحی میگوید: «از یک میلیارد یورو که از محل صندوق توسعه ملی به کرونا اختصاص یافت، تنها یکسوم جذب وزارت بهداشت شده، اگر بقیه این بودجه نیز جذب شود، بسیاری از مشکلات پرستاران و سایر کادر درمان حل خواهد شد؛ متأسفانه هجوم کرونا به کشور و سرعت نرخ ابتلا به این ویروس، باعث شده تا میزان زیادی از درآمدهای حوزه بهداشت، صرف تأمین تجهیزات و اقلام موردنیاز برای مقابله با بیماری کووید 19 شود. این مشکل، البته تنها به ایران اختصاص ندارد و کشورهای دیگر نیز با آن درگیر هستند.»
ابهام حق کرونا
گوش پرستاران، اما از این حرفها پُر است و آنها چندان به این وعدهووعیدهای همیشگی و بیفایده خوشبین نیستند؛ درحالیکه موقعیت کرونایی و کار یکسره و بیامان در شرایطی که حدود نه ماه از شیوع ویروس کرونا میگذرد و با توجه به قرارگرفتن استان اصفهان در وضعیت فوق بحرانی روزبهروز بر حجم کار آنها افزوده میشود و مراقبت و پرستاری از بیماران مبتلا به کووید 19، دیگری رمقی برای آنها نگذاشته است.
رحیمی، سوپروایزری که در بیمارستانی در یکی از شهرستانهای اصفهان مشغول به کار است، در گفتوگو با «اصفهان زیبا» میگوید او و همکارانش از اسفند تاکنون کارانهها و اضافهکارهایی که تحت عنوان طرح «قاصدک» به آنها پرداخت میشود را دریافت نکردهاند: «هیچکدام از ما از زمان شیوع کرونا تاکنون، اضافهکار و کارانهای نگرفتهایم. پرداخت حق کرونا نیز در هالهای از ابهام است؛ چراکه شفافسازی دراینباره صورت نگرفته که حق کرونا قرار است چگونه به پرستاران پرداخت شود. دو ماه پیش، البته به پرستاران، دریافتی داشتند که گفته میشد حق کرونای آنها برای چهار ماه است؛ درحالیکه این پرداختی در بیمارستانها متفاوت و همچنین در مراکز بهداشتی چندین برابر مراکز درمانی بود. کارتهای هدیه 100 تا 250 هزار تومانی نیز بین پرسنل تقسیم شد، اما مقدار آنها از میزان پرداختی که به عنوان حق کرونا برای 4 ماه در نظر گرفته شده بود، کم شد!» به گفته رحیمی، براساس دستورالعمل وزارتخانه مقرر شده که برای پرسنل بخش کووید 19، حق 40درصدی و برای سایر بخشها هم حدود حق 20 درصدی در نظر گرفته شود؛ درحالیکه این اتفاق نیز تاکنون رخ نداده است.
خستهایم
احمدی، پرستار دیگر نیز با گلایه از حجم کار زیاد پرستاران در این بازه زمانی و همچنین عدم امکان اخذ مرخصی به دلیل استعلاجیشدن برخی از پرستاران و نبود همراه کنار بیمار، میگوید: «کادر درمان از این وضعیت خسته شدهاند و دارند از جانشان مایه میگذارند؛ درحالیکه ابتداییترین حقوق آنها پایمال میشود و مسئولان وزارت بهداشت به آن بیتوجه هستند. این موضوع راندمان کاری آنها را پایین آورده است.»
همه این گلایهها و نارضایتیها را اما به گوش شیما صفازاده، رئیس هیئتمدیره سازمان نظام پرستاری اصفهان رساندهایم و از او پیگیر آخرین وضعیت معوقات پرستاران شدیم. او به «اصفهان زیبا» میگوید: «بهطور میانگین معوقات پرستاران تا ماه اسفند در بیشتر بیمارستانها پرداخت شده است. در برخی از بیمارستانها اضافهکار و کارانه از یکدیگر جدا شده است تا اینگونه مبلغ پرداختی شفافتر باشد، ولی در برخی دیگر این دو همزمان و براساس طرح قاصدک به پرستاران پرداخت شده است. روند وزارتخانه البته جداسازی این دو از هم است؛ چراکه پرستار به موقع بتواند اضافهکار خود را دریافت کند. درحال حاضر، از طرف معاونت پشتیبانی با بودجهای که از سمت وزارتخانه تأمین شده در هفته گذشته از بیمارستانها خواسته شده تا معوقات سه ماه آینده (فروردین، اردیبهشت و خرداد) را محاسبه کنند تا بعدازآن، پرداختی کارکنان صورت گیرد.»
او در رابطه با حق کرونای پرستاران نیز میگوید: «در اوایل شیوع کرونا دستورالعملی که وزارتخانه به دانشگاه ابلاغ کرد، رضایت پرستاران را در نظر گرفته بود و به همین دلیل حق کرونا به تمامی افرادی که در مراکز ریفرال مشغول به کار بودند، پرداخت شد و در مراکز غیرریفرال نیز حق کرونا فقط به کارکنانی که با این بیماران مبتلا بودند، پرداخت شد که میزان آن نیز بنا به آمار بیماران سرپایی و بستری و حجم کار کارکنان متغیر بود. همچنین پرستاران کارتهای هدیهای نیز به عنوان حق کرونا دریافت کردند که در برخی از بیمارستانها در دو نوبت به آنها پرداخت شد؛ به این دلیل که حق کرونا وقتی در زمره اضافهکار و کارانه قرار میگیرد، مشمول مالیات میشود، درحالیکه کارت هدیه بهطور مستقیم در اختیار پرستاران قرار میگرفت که میزان آن نیز به تعداد شیفتها و ساعات کاری افراد حاضر در بخش کرونا بستگی داشت. البته تست کرونای برخی از بیمارانی که در بخشهای عادی بستری بودند، مثبت میشد و باید او را به بخش کووید منتقل میکردند، درحالیکه این پرستاران پاداش کمتری نسبت به کارکنانی که در بخش اصلی حاضر بودند، دریافت میکردند. از سوی دیگر اعتباری که در اختیار دانشگاه علوم پزشکی به این منظور قرار گرفت، بسیار کمتر از دستورالعمل وزارتخانه بود.
به این معنا که در دستورالعمل
حق کرونا ساعتی 25 هزار تومان در نظر گرفته شده بود، ولی اعتباری که به دانشگاه اختصاص یافت شاید یک چهارم این مبلغ بود و پرستاران نتوانستند این پاداش را بهطور کامل دریافت کنند.»
