جالب اینکه شهرداری منطقه ۸، در اقدامی خلاقانه و چشمگیر، طرحی پایلوت با نام «عدم بارگیری پسماند خارج از نوبت» را در محله میرعماد اجرا میکند تا بتواند با فرهنگسازی و آموزشهای لازم، شهروندان را ملزم کند زبالههایشان را در محدوده زمانی مقرر، در بیرون منزل قرار دهند. درصورتیکه این طرح بهصورت اصولی و صحیح در سایر مناطق نیز اجرا شود، میتواند نتیجه مثبتی بههمراه داشته باشد و شاهد روزی باشیم که هیچ زباله خارج از نوبتی از سوی شهروندان کلانشهر اصفهان در معابر و درب منازل گذاشته نشود. آنچه میخوانید گزارشی از نحوه اجرای این طرح در گفتوگو با مدیر منطقه ۸ شهرداری اصفهان است.حتما بارها در اواسط روز و هنگام پیادهروی در شهر یا کوچهپسکوچهها، کیسههای کوچک و بزرگ زبالهای را که در گوشه و کنار معابر روی هم تلنبار شدهاند دیده و زشتی این منظره را درک کردهاید! شاید هم از خودتان پرسیدهاید این موقع روز که هنوز زمان جمعآوری زبالهها از سوی مأموران شهرداری فرا نرسیده است، چرا کیسههای زباله از مغازهها و خانههای شهروندان خارجشده و در سطح معابر قرارگرفتهاند؟ مگر نه اینکه سالهاست زبالهها در محدوده زمانی مقرری از سوی مأموران جمعآوری میشوند، پس این قانونشکنی که تبعات ناپسند آن دامان همه افراد جامعه را میگیرد، به چه دلیلی رخ میدهد؟ مسلما اگر ما تحمل نداریم چند ساعت بیشتر کیسه زباله خودمان را در خانه یا مغازهمان نگهداریم و بعد در زمان مشخصی آن را در اختیار مأموران شهرداری برای بارگیری قرار دهیم، چگونه انتظار داریم همسایههایمان رنج بوی نامطبوع و منظره زشت این زبالهها را چند ساعت تحمل کنند تا مأموران حمل زباله از راه برسند و زبالهها را از محل بارگیری کنند؟!متأسفانه این معضل جدی در بسیاری از محلههای اصفهان که بهعنوان مقصد گردشگری بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی بهشمار میآید و از دیرباز نظافت و تمیزی، رکنی مهم در تبدیلشدن آن به چنین جایگاهی بوده، وجود دارد و اینک شهرداری منطقه ۸ اصفهان در اقدامی خلاقانه دست به برخورد با این مشکل زده است. برخوردی که از دو ابزار «فرهنگسازی» و «آموزش» و البته در صورت لزوم از ابزار «قانون» کمک گرفته تا بتواند بهمرورزمان این عادت ناپسند را که منجر به تولید هزینهای گزاف برای شهرداری شده است، حل کند.
اجرای طــرح عـدم بـارگیـری پسماند خارج از نوبت
مدیر منطقه ۸ شهرداری اصفهان به تشریح طرحی با نام «عدم بارگیری پسماند خارج از نوبت» در محله میرعماد میپردازد که در حال حاضر از سوی شهرداری این منطقه در حال اجراست. محمد کیهانی میگوید: «مدیریتکردن زبالههای خارج از نوبت، یکی از معضلهایی است که در شهرداری اصفهان با آن روبهروییم و هزینه بسیار فراوانی را به شهرداری تحمیل کرده است. درواقع برخی شهروندان زبالههایشان را در ساعات مختلفی که خارج از محدوده زمانی مقرر است، در معابر قرار میدهند و شهرداری نیز که در راستای تأمین نظافت شهر و حفظ و نگهداری از آن وظایفی جدی بر عهده دارد، خود را ملزم به جمعآوری این زبالهها در هر ساعتی از روز میداند.» او ادامه میدهد: «چنانکه همه ما میدانیم در هر منطقهای برای جمعآوری زبالهها روزهای خاصی مشخص شده است. هر ۴۸ ساعت یکبار مأموران ما از ساعت ۲۳ شب تا چهار صبح زبالهها و پسماند همه محلهها را طبق جدول زمانبندیشده جمعآوری میکنند و این روال سالهاست که برقرار است؛ اما در این میان بیتوجهی برخی شهروندان به این قانون منجر به ایجاد مشکلاتی برای شهر و شهرداری شده است؛ چنانکه فشارهای مدیریتی به عوامل مجموعه خدمات شهری شهرداری اصفهان آنها را مجبور کرده پیمانکارانی را با صرف هزینههای بسیار گزاف به خدمت بگیرند تا بهصورت خارج از نوبت زبالهها را در سطح محلهها بارگیری کنند.»
هزینه گزاف جمعآوری زبالههای خارج از نوبت
وقتی شهروندان زبالههایشان را خارج از نوبت مقرر در سطح معابر قرار میدهند، به این معناست که شهرداری ناچار است بهجز هزینهای که برای جمعآوری زبالهها در ساعات مقرر متقبل شده است، هزینهای را نیز به پیمانکاران مرتبط بدهد تا زبالههایی را که بهجز این ساعات در سطح معابر قرار دارند، جمعآوری کنند. این مسئله معنایی بهجز تحمیل هزینه اضافه بر دوش شهرداری ندارد؛ هزینهای بسیار گزاف که به قول مدیر منطقه ۸ شهرداری اصفهان، میتواند بهجای این کار، در راستای آبادانی شهر هزینه شود. کیهانی با تأکید بر این مطلب میافزاید: «بارها مشاهده کردهایم که بسیاری از شهروندان میگویند ما زبالههایمان را در هر ساعتی که خواستیم در سطح معابر میگذاریم و شهرداری آنها را حمل میکند! گویی این اقدام بهنوعی عادت برایشان تبدیل شده است. آنها نمیدانند این کار چه معضلاتی ایجاد میکند. درواقع هزینههای بسیار سنگینی که این مسئله بر دوش شهرداری میگذارد، میتواند صرف اقدامات دیگر در شهر شود و عمران و آبادانی را بهدنبال داشته باشد.»
تلاش برای رفع یک عادت ناپسند
مدیر منطقه ۸ شهرداری اصفهان با بیان اینکه این عادت ناپسند باید با فرهنگسازی و آموزش تعدیل شود، توضیح میدهد: «در این راستا ضمن مطالعه و تحقیق لازم، میان ۱۷ محلهای که در مــنطقــه ۸ وجـود دارد، مــحــلــه «میرعماد» را برای اجرای پایلوت این طرح، هدفگذاری کردیم. درواقع این طرح برای اولینبار در اصفهان بهصورت یکپارچه در یک محله اجرا شد؛ به این صورت که نقطه محلهای مشکلدار در خصوص زباله خارج از نوبت در محله میرعماد شناسایی و آسیبشناسی شد و بعد از اطلاعرسانیهای لازم و آموزشهای موردنیاز به شهروندان محله و نصب بنر زمانهای بارگیری زباله، از تاریخ مشخصی به بعد دیگر زبالهها خارج از زمان مقرر حمل نشدند.» به گفته کیهانی، اجرای این طرح با برگزاری پنج جلسه کاربردی با حضور معاون خدمات شهری، معاون فرهنگی و مسئولان فضای سبز و امور شهر و مسئول ارتباطات منطقه بهمنظور هماهنگیهای لازم در روند اجراییشدن، دنبال و با ضمانت اجرایی بالاتری عملیاتی میشود.
آموزشِ خانه به خانه در محله
آنگونه که مدیر منطقه ۸ شهرداری اصفهان میگوید، محله میرعماد که جمعیتی بیش از ۱۰هزار نفر را در خود جای داده است، توسط پنج گروه پنجنفره به پنج بلوک تقسیمبندی شده و کارشناسان پسماند بههمراه یک سراکیپ (از کارشناسان پسماند منطقه ۸) طی ۱۰ روز متوالی برای آموزش چهرهبهچهره به درب منازل و اصناف مراجعه کرده و یک صورتجلسه آموزشی تنظیم و تقویم روزهای حمل زباله را در میان شهروندان این محله توزیع کردهاند؛ چنانکه از ابتدای شروع این طرح تاکنون درمجموع ۴۵هزارو۳۴۰ ساعت آموزش چهرهبهچهره به اهالی و اصناف و معتمدان محله میرعماد ارائه شده
است. کیهانی اضافه میکند: «ما قبل از اجرای این طرح، اطلاعات محله را جمعآوری و سیستم آموزشِ خانه به خانه را دنبال کردیم. مأموران ما بهسراغ تکتک خانههای محله رفته و آموزش فردبهفرد را دنبال کردند تا از نزدیک بتوانند با افراد تعامل کرده و ضرورت این مسئله را به آنها یادآوری کنند. در ادامه نیز مقرر شد از تاریخ یکم آذرماه سال جاری زبالههای خارج از نوبت محله میرعماد توسط مأموران حمل زباله منطقه، بارگیری نشود.»
کیهانی از نصب تعداد چشمگیری بنر آموزشی در سطح محله نیز خبر میدهد و میگوید: «طی پنج روز ۶۰۰ عدد بنر اطلاعرسانی در خصوص نوبت بارگیری زباله محله میرعماد و عدم بارگیری زبالههای خارج از نوبت از تاریخ یکم آذر امسال، در سطح محله نصب و به رؤیت شهروندان رسید؛ همچنین ۱۵هزار پیامک اطلاعرسانی به شمارههای اهالی محله در اپراتورهای همراه اول و ایرانسل ارسال شد تا از این طریق نیز آموزشهای لازم به آنها داده شود و پیش از اینکه زبالهها حمل نشوند، شهروندان در جریان این مسئله قرار گیرند و همکاری لازم را با مسئولان شهری داشته باشند.» به گفته او، پخش گزارش تصویری از فعالیتهای انجامشده در برنامه «اینجا اصفهان» از شبکه استانی اصفهان نیز بخش دیگری از این اقدامات بوده است که تا پیش از یکم آذرماه همه شرایط برای آگاهی شهروندان از ضرورت اجرای این طرح مهیا باشد و آنها در جریان جزئیات کار قرار
بگیرند.
برخورد قانونی با متخلفان
اما بیتردید در میان ما افرادی هم هستند که باوجود همه اطلاعرسانیهایی که در خصوص انجام وظایف شهروندیمان انجام میشود، همچنان از همراهی و مشارکت با قانون سر باز زده و به انجام رویه و عملکرد اشتباه خود اصرار میورزند! اجرای طرح عدم بارگیری پسماند خارج از نوبت در محله میرعماد نیز با در نظر گرفتن این احتمال، از ابزار قانون برای برخورد احتمالی با متخلفان کمک گرفته است. کیهانی با اشاره به این موضوع توضیح میدهد: «ما ضمن انجام اقداماتی درزمینه آموزشی و فرهنگسازی، عوامل نظارتیمان را نیز افزایش دادیم تا بتوانیم با رصد دقیق نتیجه کار، در صورت موفقیت این طرح از آن بهعنوان الگویی برای سایر نقاط شهر نیز استفاده کنیم. در این میان برای تعدادی از شهروندان که اصرار به انجام این تخلف داشتند، پروندههای قضایی تشکیل شد تا به محاکم قضایی ارسال شود.» به گفته او، درصورتیکه شخص یا اشخاص متخلف شناسایی شوند، با صدور اخطاریه ماده ۱۶ قانون مدیریت پسماند، به واحد حقوقی برای معرفی به دادسرا و تشکیل پرونده قضایی ارجاع داده میشوند؛ اما اینکه منطقه ۸ شهرداری اصفهان تا چه اندازه ناچار به استفاده از ابزار قانون شده است، باید گفت از تاریخ شروع این طرح تاکنون ۶۱ عدد پرونده ماده ۱۶ به دادسرا ارسال و احضاریه صادر و با مأمور کلانتری همه احضاریهها درب منزل متخلفان برده شد. در این راستا تعدادی از متخلفان به خدمات شهری منطقه مراجعه کردند و تعهد محضری دادند و مجدد آموزشهای لازم به آنها داده شد. مابقی پروندهها نیز برای حکم جلب به دادسرا ارسال خواهد شد. در حال حاضر ۱۰ حکم جلب صادر شده است که طی چند روز آینده به مسئول حقوقی واحد امورشهر خدمات شهری منطقه میرسد و بعد از مرحله جلب برای صدور رأی ریالی به دادگستری فرستاده میشود. طبق ماده ۱۶ قانون مدیریت پسماند از مبلغ پنج میلیون ریال تا سقف ۱۰۰ میلیون ریال جریمه نقدی برای متخلف در نظر گرفته میشود.
مدیر منطقه ۸ شهرداری اصفهان از ثمربخش بودن اجرای این طرح خبر میدهد و با ابراز امیدواری دراینباره میگوید: «طی چند روز گذشته و بعد از انجام آموزشهایی که ذکر شد، به تناوب در ساعتهای مختلف در سطح محله میرعماد تردد داشتهام و علاوه بر مشاهدههای شخصیام، به گفته کارشناسان نیز دریافتهام که شهروندان به میزان بسیار زیادی با اجرای این طرح همکاری کردهاند. هرچند مواردی بوده که رعایت نشده است، ولی با تذکر و مهربانی عوامل ما زبالهها به داخل منازل برگردانده شدهاند.»
عدم بارگیری زبالههای برچسبدار
اما بخش دیگری از این طرح به نـشــانــهدارکــردن کیسههای زبالهای اختصاص دارد که باوجود انجام آموزشها و اطلاعرسانیهای لازم بازهم از سوی شهروندانی که حاضر به رعایت قانون نیستند، در ساعات غیرمقرر در سطح معابر قرار داده میشوند.کیهانی در این خصوص توضیح میدهد: «پنجهزار برچسب زباله خارج از نوبت، برای زبالههایی که دور از چشم ما در سطح معابر گذاشته میشوند، تهیه کردیم. این برچسبها روی پلاستیکهای زباله چسبانده میشوند تا توسط مأموران ما بارگیری نشوند.» به گفته او، از تاریخ یکم آذر، کارشناسان پسماند از ساعت شش تا هشت صبح بــهعــلــت تــردد شــهــروندان در این ساعات در محله میرعماد حضور دارند و کیسههای زباله خارج از نوبت را شناسایی و برچسب عدم بارگیری زباله خارج از نوبت را روی کیسهها میزنند. علاوه بر این، چندین نیروی کارشناس پسماند بهصورت متناوب در محله میرعماد تا ساعت ۱۷ برای شناسایی و برخورد با متخلفان در محل حضور دارند.
نازیبایی در شهر با وجود شیرابههای جاری
منظره یک کیسهزباله سوراخ شده که ساعتها زیر نور آفتاب در گوشهای از یک معبر مانده است، برای همه ما بسیار نازیبا و نامطبوع است. بیشک هیچیک از ما تحمل اینکه حتی دقیقهای این کیسهزباله در حیاط خانهمان باشد، نداریم و بیمعطلی درصدد حذف آن برمیآییم. حالا اگر قرار باشد کیسههای زباله، که هرکدام منبعی از آلودگیهای فراوان بهشمار میروند، ساعتها در گوشهای از معابر بمانند و به نحوی سوراخ شده و شیرابهشان در کوچه جاری شود، چه وضعیت نامطلوبی برای محلههایمان بهبار میآید؛ بهویژه اینکه این کیسهها در بیشتر مواقع توسط افرادی که بهدنبال بازیافتهای خشک در کوچهها پرسه میزنند، سوراخ میشوند! مدیر منطقه ۸ شهرداری اصفهان دراینباره توضیح میدهد: «متأسفانه همواره افرادی در سطح شهر تردد دارند و پسماندهای خشک را جمع میکنند. آنها وقتی کیسههای زباله را در کنار معابر میبینند، برای اینکه بتوانند بازیافتهای خشک در آنها پیدا کنند، کیسهها را پاره میکنند. وقتی این کیسهها پاره میشوند در ساعات مختلف روز، علاوه بر ایجاد نازیبایی برای شهر، شیرابه موجود در آنها جاری میشود. این شیرابهها ازنظر بهداشتی برای محیط پیرامون ما بسیار مضر هستند. متأسفانه همه این موارد شهر ما را از شهر آرمانی که مدنظر داریم،
دور میکند.»
اجرای طرح در کل منطقه
اینکه طرح مذکور قابلیت اجرایی برای کل منطقه ۸ یا حتی دیگر مناطق پانزدهگانه شهر اصفهان را دارد یا نه، بخش دیگری از توضیحات کیهانی را به خود اختصاص میدهد. او با ابراز امیدواری از اینکه این طرح بتواند برای کل منطقه ۸ و دیگر مناطق نیز اجرایی شود، میگوید: «این طرح با حمایت و مساعدت معاونت خدمات شهری شهرداری اصفهان اجراشده که از آنها نهایت تشکر را داریم. همکاران اداره ارتباطات مردمی شهرداری اصفهان (سامانه ۱۳۷) هم در اجراییشدن این طرح همراهی بسیار خوبی داشتند؛ برای اینکه اگر در این مدت تماسی از سوی مردم این محله برای اعتراض به طرح موردنظر بود، در جریان باشند که آموزشهای لازم از سوی ما دادهشده و جایی برای اعتراض از سوی شهروندان این محله نیست.» او اضافه میکند: «طرح مذکور در حال حاضر بهصورت پایلوت برای محله میرعماد اجراشده و طبق صحبتهایی که با دکتر امیری، معاون خدمات شهری شهرداری اصفهان و معاون ایشان داشتهایم، منتظر نتیجه اجرای این طرح در این محله هستیم. اگر ارزیابیهای ما از اجرای این طرح که تا امروز مثبت بوده است، در آینده هم به همین منوال مثبت باشد، این طرح در دیگر محلات نیز اجرا میشود؛ هرچند نمیتوان کل منطقه را بهیکباره با اجرای این طرح روبهرو کرد و باید آرامآرام به انجام آن اقدام کرد.» مدیر منطقه ۸ شهرداری اصفهان تأکید میکند: «بهمنظور ارزیابی دقیق و درست اجرای این طرح، قرار بر این شد که معاونت خدمات شهری شهرداری اصفهان کارشناسانی را برای ارزیابی اجرای این طرح به محله میرعماد بفرستد و با نظارت و جمعبندی نتایج، پیامدهای این طرح را بررسی و اعلام کند.»
